به گزارش خبرنگار فرهنگی خبرگزاری تسنیم دکتر مهدی حمزه پور دانشیار دانشکده مدیریت دانشگاه امام صادق(ع) با اشاره به این که هر پیروزی تاریخی افزون بر آن که در میدان نبرد شکل میگیرد در عرصه روایت نیز دوباره متولد میشود و افزود جنگها تنها مجموعهای از رخدادهای نظامی نیستند بلکه در حافظه جمعی ملتها به صورت داستانهایی پایدار بازسازی میشوند و همین روایتها هستند که معنای تاریخی یک پیروزی را تثبیت میکنند.
حمزه پور افزود: آن چه در میدان نبرد رخ میدهد با اراده، محاسبه و قدرت رقم میخورد و اشاره نمود آنچه در ذهن جامعه ماندگار میشود با واژهها و شیوه روایت ساخته میشود و از همین رو پیروزیهای جنگ رمضان را نمیتوان صرفاً به عنوان یک رخداد نظامی تلقی کرد بلکه این دستاوردها اکنون به مسئلهای روایی و فرهنگی نیز تبدیل شدهاند مسئلهای که نیازمند دقت، صداقت و درک عمیق از کارکرد روایت در افکار عمومی است.
وی افزود: در سنت اندیشه تاریخی، پیروزی اگر به درستی روایت نشود ممکن است در طول زمان به ضد خود تبدیل شود و روایتهایی که بیش از اندازه به بزرگنمایی و اغراق متکی باشند شاید در کوتاهمدت احساس غرور و هیجان ایجاد کنند اما در بلندمدت به نوعی بیاعتمادی شناختی در جامعه دامن میزنند.همچنین مخاطب امروز در جهانی زندگی میکند که اطلاعات از منابع گوناگون به او میرسد و همین امر باعث شده است که نسبت به هرگونه اغراق رسانهای حساسیت بیشتری داشته باشد و در چنین فضایی، اغراق نهتنها قدرت اقناع ندارد بلکه حتی میتواند سرمایه نمادین یک پیروزی را نیز فرسوده کند و اگر روایتهای رسمی فاصلهای محسوس با واقعیت داشته باشند مخاطب به تدریج نسبت به آنها بیاعتماد میشود و در نتیجه حتی دستاوردهای واقعی نیز ممکن است در ذهن او کماهمیت جلوه کند.
حمزه پور با تأکید بر ضرورت ایجاد تعادل میان حماسه و حقیقت خاطرنشان کرد که جامعه برای تداوم هویت تاریخی خود به روایتهای الهامبخش نیاز دارد و ملتها بدون روایتهای حماسی نمیتوانند احساس پیوستگی تاریخی و اعتماد به آینده را حفظ کنند اما این حماسه زمانی پایدار میماند که بر بستر حقیقت استوار باشد و حماسه راستین از بزرگنمایی پدید نمیآی بلکه از فهم دقیق عظمت رخدادها شکل میگیرد و هر اندازه روایت به واقعیت نزدیکتر باشد امکان ماندگاری آن در حافظه جمعی نیز بیشتر خواهد شد زیرا جامعه با روایتهایی که بر پایه تجربه واقعی بنا شدهاند ارتباط عمیقتری برقرار میکند.
دانشیار دانشکده مدیریت دانشگاه امام صادق با اشاره به نقش رسانهها در این زمینه خاطرنشان کرد یکی از خطاهای رایج در بازنمایی دستاوردهای تاریخی تبدیل پیروزی به شعار است و شعارزدگی زمانی رخ میدهد که روایت به جای توضیح دادن صرفاً تکرار میکند، به جای روشن کردن واقعیتها تنها هیجان میآفریند و به جای تحلیل، به اغراق پناه میبرد. اما چنین رویکردی ممکن است در لحظه شورآفرین باشد اما به سرعت دچار فرسایش معنایی میشود و اثرگذاری خود را از دست میدهد. وی تأکید کرد مخاطب امروز بیش از هر چیز به فهم نیاز دارد، نه صرفاً تحریک احساسات است. همچنین روایت دستاوردهای جنگ رمضان باید از سطح اعلام پیروزی فراتر رود و به تبیین چرایی آن بپردازد چرا که آنچه یک پیروزی را ماندگار میکند صرفاً اعلام نتیجه نیست بلکه نشان دادن فرایندی است که آن نتیجه را ممکن ساخته استوقتی مخاطب بداند چه تصمیمها، چه محاسباتی و چه سطحی از عقلانیت راهبردی در پس یک دستاورد قرار داشته است، درک عمیقتری از آن پیدا میکند و در چنین شرایطی غرور ملی نیز بر پایه شناخت شکل میگیرد نه بر موجی زودگذر از هیجان.
حمزه پور در ادامه با اشاره به اهمیت جزئیات در روایتهای تاریخی گفت قدرت واقعی یک روایت در جزئیات واقعی آن نهفته است و گاه توصیف دقیق یک تصمیم حساس یا یک ابتکار میدانی میتواند بسیار حماسیتر از مجموعهای از جملات اغراقآمیز باشد و در چنین روایتهایی مخاطب با انسانهایی واقعی روبهرو میشود که در شرایطی پیچیده تصمیم گرفتهاند و همین واقعگرایی باعث میشود حماسه باورپذیرتر و ماندگارتر شود.
وی افزود: پیروزیها زمانی به سرمایه فرهنگی تبدیل میشوند که روایت آنها از سطح افتخار گذشته عبور کند و به معنای آینده برسد و جامعه زمانی با یک روایت تاریخی ارتباط برقرار میکند که احساس کند آن روایت تنها درباره گذشته نیست، بلکه نشانهای از مسیر آینده نیز در خود دارد و در روایت جنگ رمضان باید نشان داده شود که این دستاوردها چه دلالتی برای آینده امنیت ملی، قدرت راهبردی و اعتماد به توان داخلی دارند و چنین روایتی میتواند یک پیروزی نظامی را به افقی راهبردی برای آینده کشور تبدیل کند.
حمزه پور در پایان تأکید کرد سرمایه اصلی هر روایت ملی اعتماد عمومی است و اعتماد چیزی نیست که با صدای بلندتر ساخته شود بلکه با صداقت روایی شکل میگیرد و اگر جامعه احساس کند روایتها به واقعیت نزدیکاند نهتنها آنها را میپذیرد بلکه خود نیز در بازتولید و گسترش آنها نقش ایفا میکند. هنر روایت جنگ رمضان در آن است که پیروزیها نه کوچکتر از واقعیت و نه بزرگتر از آن تصویر شوند زیرا حماسهای که بر حقیقت تکیه دارد علاوه بر ایجاد غرور، اعتماد نیز میسازد و اعتماد ماندگارترین پیروزی هر روایت ملی است.
انتهای پیام/