منصوره ازغندی، معاون آموزش و سرپرست فرهنگی مرکز مدیریت حوزههای علمیه خواهران استان تهران، در گفتوگو با خبرنگار حوزه و روحانیت خبرگزاری تسنیم، درباره نقش بانوان طلبه در مقاومت گفت: مقاومت به کنشگری بانوان طلبه در دفاع از هویت اسلامی، خانواده و ارزشهای دینی گفته میشود. در این معنا، مقاومت فقط به معنای مقابله نظامی نیست؛ بلکه فعالیت فرهنگی و تبلیغی، پاسخگویی به شبهات، حضور میدانی در عرصههای اجتماعی و پشتیبانی از جبهه فکری و فرهنگی را نیز شامل میشود.
ویژگیهای مقاومت بانوان طلبه
وی با بیان اینکه مقاومت بانوان طلبه یعنی ایستادگی و نقشآفرینی بانوان طلبه در دفاع از باورها، هویت زن مسلمان و ارزشهای انقلاب اسلامی در برابر فشارها و آسیبهای فرهنگی و اجتماعی، تصریح کرد: تربیت نسل مقاوم و وفادار به آرمانهای الهی، نهادینه کردن ارزشها (به معنای تبدیل مقاومت از یک نبرد نظامی به فرهنگ زندگی برای نسل آینده)، جهاد تبیین و روایتگری صحیح به معنای ارائه روایتهای زنانه از جنگ با ترکیب احساس و عقلانیت در برابر روایتهای غلط و اشتباه، عدم سازش با ظلم و استکبار و موضعگیری قاطع در برابر دشمنان، خودسازی معنوی و شناخت عمیق مفاهیم الهی، الگوگیری از زن تراز اسلامی، حضور آگاهانه در صحنه، صبر فعال نه منفعل و آمادهسازی همسر و فرزندان برای مبارزه از جمله ویژگیهای این معنا از مقاومت است.
ضرورت نه انتخاب
معاون حوزههای علمیه خواهران استان تهران با تأکید براینکه حضور بانوان طلبه در صحنههای سیاسی و اجتماعی، صرفاً یک انتخاب نیست؛ بلکه بر اساس مبانی دینی، وظایف نهادی و نیازهای واقعی جامعه، یک ضرورت است، افزود: این ضرورت از چند منظر قابل بررسی است؛ نخست از منظر تکالیف دینی و اجتماعی چراکه زنان همانند مردان دارای مسئولیتهای اجتماعی هستند و مشارکت در امور جامعه از تکالیف دینی و انقلابی زنان محسوب می شود.
ازغندی، تخصص و مرجعیت را بعد دیگری از ضرورت مشارکت سیاسی اجتماعی بانوان طلبه برشمرد و گفت: جامعه در حوزههایی که مستقیماً با زندگی زنان و خانواده در ارتباط است، به «صدای متخصص» نیاز دارد؛ مانند مرجعیت در مسائل زن و خانواده (مسائل مربوط به تربیت فرزند، حقوق زن، اخلاق اجتماعی و سبک زندگی، نیازمند نگاهی است که هم با فقه و آموزههای دینی آشنا باشد و هم با واقعیتهای زیسته زنان امروز) و پاسخگویی به شبهات. در عصر حاضر که تهاجم فرهنگی و شبهات مربوط به جایگاه زن بسیار زیاد شده، حضور بانوان طلبه برای پاسخگویی علمی و همدلانهتر به زنان و دختران، یک ضرورت حیاتی است).
وی در توضیح ضرورت مشارکت بانوان طلبه از منظر مأموریت حوزوی (نقش نهادی) ابراز کرد: مرکز مدیریت حوزههای علمیه خواهران، حضور در عرصههای اجتماعی را بخشی از ماموریت اصلی خود میداند که دو محور تولید دانش و نظریهپردازی( بانوان طلبه باید در زمینه مسائل اختصاصی زن و خانواده پژوهش کنند تا بتوانند راهکارهای علمی برای حل مشکلات اجتماعی ارائه دهند) و تعامل سازنده را شامل میشود؛ چون وظیفه حوزه، ایجاد ارتباط با نهادهای علمی، فرهنگی و اجتماعی است تا دانش دینی از فضای حصارگونه خارج شده و در بدنه جامعه جریان یابد.
چالشهای مشارکت اجتماعی بانوان
سرپرست فرهنگی حوزههای علمیه خواهران استان تهران با اشاره به اینکه ضرورت حضور بانوان طلبه در عرصههای سیاسی-اجتماعی، ناشی از تلاقی تکلیف دینی و مسئولیت اجتماعی زنان است، خاطرنشان کرد: این حضور، نه به معنای ورود غیرتخصصی، بلکه به معنای کنشگری آگاهانه، علمی و مسألهمحور برای حفظ هویت جامعه و ارتقای سطح آگاهی زنان است هرچند ممکن است با چالشهایی هم در زمینههای فردی، خانوادگی یا نهادی و ساختاری روبهرو شود.
ازغندی در تبیین چالشهای فردی و خانوادگی گفت: نخستین مسأله در این زمینه، تعارض نقش خانوادگی بانوان است؛ مهمترین چالشی که مستقیماً در پژوهشهای مربوط به بانوان فعال در عرصههای تبلیغی و اجتماعی دیده شده، تلاقی مسئولیتهای خانوادگی(همسرداری، فرزندپروری، مدیریت خانه) با مأموریتهای جهادی و بینالمللی است که میتواند منجر به تنگناهای زمانی، فشارهای روحی و عاطفی و حتی گاهی محدودیتهای مالی شود.
وی ملاحظات امنیتی و سفر را دیگر مسأله ذیل چالشهای فردی و خانوادگی معرفی و تصریح کرد: حضور در عرصههای جهادی و بینالمللی معمولاً با سفرهای طولانی و گاها ناامن همراه است که ملاحظات خاص خود را میطلبد؛ البته این مورد مستقیماً در منابع پژوهشی درباره طلاب خواهر سنجیده نشده و یک ملاحظه عمومی است.
معاون حوزههای علمیه خواهران استان تهران درباره چالشهای نهادی و ساختاری نیز اظهار کرد: ضعف پشتیبانی سازمانی و هماهنگی، نخستین مسأله در این زمینه است؛ عدم وجود ساختار سازمانی مشخص و قوی برای حمایت از فعالیتهای بینالمللی و جهادی بانوان طلبه، ناهماهنگی بین نهادها و ضعف در همکاریهای اداری، میتواند مانع بزرگی برای اعزام و سازماندهی مؤثر طلاب خواهر باشد.
ازغندی، نبود سازوکارهای حمایتی جنسیت-حساس را دیگر مسأله نهادی و ساختاری برای مشارکت بانوان طلبه برشمرد و افزود: به نظر میرسد سازوکارهایی که بتواند بهطور خاص، مأموریتهای جهادی و بینالمللی طلاب خواهر را با مسئولیتهای خانوادگی، امنیت سفر و نیازهای خاص آنان تطبیق دهد، بهطور کامل طراحی و اجرا نشده است. در نتیجه، بزرگترین مانع، احتمالاً ترکیبی از تنگناهای ناشی از تعارض نقش خانوادگی با مسئولیتهای بیرونی و فقدان یک سیستم پشتیبانی نهادیِ جامع و کافی است که بتواند این دو جنبه را بهخوبی مدیریت و تسهیل کند.
وی ضمن تأکید بر لزوم گذار از کنشِ عمدتاً آموزشی مقطعی به نقشآفرینی مسألهمحور، رسانهای، شبکهای و تمدنی با زبان اقناع و تولید الگو از مرحله «پاسخگویی» به «طراحی روایت و الگو» گفت: تقابل تمدنی معمولاً با شبهه و روایت جدید درباره زن، خانواده، تربیت و اخلاق زندگی پیش میرود؛ بنابراین نسل جدید طلاب خواهر باید به نکاتی چون پرهیز از برچسبزنی و اقناع و تبیین به جای نزاع، عرضه الگوی بومی برای «زنِ مسلمانِ کنشگر» در عرصه خانواده ـ جامعه، حرکت از حالت «واکنش» به سمت طراحی روایتهای پایدار، برخورداری از مهارت رسانه و زیستبوم شبکههای اجتماعی (نه فقط تبلیغ سنتی) و پیوند فقه و تربیت با مسائل واقعی جامعه توجه ویژه داشته باشد.
بر این اساس انتظار میرود نسل جدید بانوان طلبه فقه کاربردی و تربیت مسألهمحور را در قالب برنامههای قابل اجرا درآورده و از کلاس و مسجد صرف، به میدانهایی مثل مدرسه، دانشگاه، مشاوره خانواده و فضای عمومی نزدیکتر شوند، کار شبکهای و نهادی (جریانسازی به جای فعالیت پراکنده) را در برنامه قرار دهند و با بهرهگیری از ادبیات سالم و تربیتمحور، به حفظ «اعتماد عمومی» کمک کنند. خواهران طلبه با برخورداری از پشتوانه علمی و رویکرد اخلاقی میتوانند نقش افسران جبهه فرهنگی را ایفا و از هویت اسلامی جامعه دفاع کنند.
خبرنگار: زهرا شریعتی
انتهای پیام/