به گزارش خبرنگار فرهنگی خبرگزاری تسنیم، راضیه علی اکبری در نشست علمی جنگ رمضان؛ زمینهساز نظم نوین فرهنگپایه در منطقه بیان داشت:جهان معاصر بیش از هر زمان دیگری در حال تجربه فرسایش الگوهای کلاسیک قدرت است؛ الگوهایی که زمانی بر برتری نظامی، انباشت ثروت و مهندسی امنیت استوار بودند و امروز دیگر بهتنهایی توان تولید اقتدار پایدار ندارند. ایشان با اشاره به تحولات اخیر غرب آسیا اظهار کرد که منطقه در حال عبور از نظم امنیتمحور به سوی نظمی فرهنگپایه است؛ نظمی که در آن معنا، هویت و حافظه تاریخی جایگزین صرفِ قدرت سخت میشود.
علی اکبری افزود:آنچه امروز در منطقه در حال وقوع است صرفاً یک جابهجایی سیاسی یا نظامی نیست بلکه دگرگونی در لایههای عمیق فهم انسان از خود و جهان پیرامون است. همچنین جنگ رمضان را باید نه صرفاً یک رخداد نظامی بلکه یک نقطه عطف تمدنی دانست که در آن، فرهنگ به قلب ژئوپلیتیک بازگشته است.
این عضو هیأت علمی دانشگاه فرهنگیان در ادامه خاطرنشان کرد:برای دههها، نظم غرب آسیا بر عقلانیت امنیتمحور استوار بود؛ دولتها تلاش میکردند با اتکا به ائتلافهای نظامی، موازنههای سخت و وابستگیهای اقتصادی ثبات خود را تضمین کنند. اما این نظم اگرچه توانست مرزها را حفظ کند در تولید معنا ناتوان بود و همین خلأ معنایی امروز به یکی از مهمترین عوامل تحولات منطقه تبدیل شده است. همچنین جامعهای که از معنا تهی شود، حتی در شرایط امنیت ظاهری نیز دچار فرسایش تاریخی خواهد شد و از این منظر، آن چه در قالب جنگ تحمیلی سوم رخ داد تنها یک رویارویی نظامی نبود، بلکه بروز نوعی بازگشت به معنا و احیای حافظه جمعی بود.
علی اکبری با اشاره به نقش زمان قدسی در تحولات اجتماعی منطقه، تأکید کردند که مناسبتهای دینی در غرب آسیا صرفاً کارکرد عبادی ندارند بلکه میتوانند به بستر شکلگیری همبستگیهای گسترده اجتماعی تبدیل شوند. البته در جریان این تحولات، جامعه منطقه بار دیگر خود را نه مجموعهای از دولتهای پراکنده بلکه یک حوزه تمدنی مشترک بازشناسی کرده است و این بازشناسی تمدنی یکی از مهمترین نشانههای حرکت به سمت نظم فرهنگپایه است.
عضو هیات علمی دانشگاه فرهنگیان و کارشناس علوم فرهنگی در بخش دیگری از این نشست، به نقش روایت در تولید قدرت پرداخت و افزود: در جهان جدید، قدرت صرفاً از لوله تفنگ بیرون نمیآید بلکه از توانایی تولید روایت سرچشمه میگیرد. همچنین هر تمدنی که بتواند برای انسان معاصر معنا، امید و تصویر آینده خلق کند در واقع معادلات قدرت را در اختیار خواهد گرفت. جنگ تحمیلی سوم از این منظر نشاندهنده انتقال تدریجی منطقه از نظم امنیتمحور به نظم فرهنگپایه است؛ نظمی که در آن فرهنگ نه حاشیه سیاست بلکه بنیان آن خواهد بود و این تحول به معنای تغییر سطح رقابتها از حوزه نظامی به حوزه معنا و هویت است.
عضو هیات علمی دانشگاه فرهنگیان در ادامه به مسئله تأثیر الگوهای توسعه وارداتی بر جوامع پرداخت و اظهار داشت:بسیاری از کشورهای منطقه طی دهههای گذشته تلاش کردند با الگوهای بیرونی توسعه خود را بازسازی کنند اما نتیجه آن چیزی جز شکاف هویتی و ازخودبیگانگی فرهنگی نبود. بنابراین اکنون روندی معکوس در حال شکلگیری است و جوامع منطقه در حال بازگشت به سرچشمههای معنایی خود هستند. همچنین این بازگشت را مقدمهای برای شکلگیری نوعی استقلال تمدنی دانست، چرا که این مسیر بدون توجه به امر قدسی امکانپذیر نخواهد بود چون امر قدسی یکی از قدرتمندترین نیروهای بسیجکننده تاریخ بود و نمیتوان آن را از معادلات اجتماعی حذف کرد.
راضیه علی اکبری در پایان آینده غرب آسیا را نمیتوان صرفاً در چارچوب توافقات سیاسی یا محاسبات امنیتی تحلیل کرد چرا که منطقه در حال ورود به مرحلهای است که در آن فرهنگ به بازیگر اصلی ژئوپلیتیک تبدیل میشود؛ فرهنگی که نه صرفاً مجموعهای از آیینها، بلکه نظامی از معنا و تصور مشترک از آینده است. همچنین اگر قرن بیستم قرن ایدئولوژیها و رقابتهای سخت بود، قرن پیشرو در غرب آسیا میتواند قرن بازگشت فرهنگ باشد؛ فرهنگی که سیاست را از اسارت قدرت صرف آزاد کرده و دوباره به آن معنا میبخشد. بنابراین جنگ رمضان را باید بیش از آنکه پایان یک منازعه دانست، آغاز یک دوران جدید تلقی کرد؛ دورانی که در آن امر قدسی بار دیگر به صحنه تاریخ بازگشته و یادآور این حقیقت بنیادین است که ملتها تنها با سلاح زنده نمیمانند، بلکه با معنا تداوم مییابند.
انتهای پیام/