به گزارش دفتر منطقهای خبرگزاری تسنیم، دیدبان حقوق بشر هشدار داد تصمیم اخیر دیوان کیفری بینالمللی درباره پرونده افغانستان میتواند روند رسیدگی به جنایات جنگی و نقض حقوق بشر از سوی نظامیان آمریکایی، گروه داعش و نیروهای دولت پیشین افغانستان را با مانع مواجه کند.
این نهاد در بیانیهای اعلام کرد که دیوان کیفری بینالمللی با استناد به نبود فعالیتهای قضایی، عملاً پرونده مربوط به جنایات احتمالی نیروهای آمریکایی، داعش، دولت پیشین افغانستان و دیگر طرفها را که پیش از بازگشت طالبان به قدرت در مرداد 1400 ارتکاب یافتهاند، مختومه کرده است.
دفتر دادستانی دیوان یک روز پس از این تصمیم، در 22 آبان، به آن اعتراض کرد و خواستار تجدیدنظر در حکم و تعلیق اجرای آن شد.
بر اساس گزارش دیدبان حقوق بشر، تحقیقات اولیه دیوان شامل اتهامهایی علیه نیروهای نظامی آمریکا و سازمان اطلاعات مرکزی این کشور (سیا) از جمله شکنجه، رفتارهای ظالمانه، تجاوز و دیگر اشکال خشونت جنسی بوده است.
همچنین اتهامهایی از جمله شکنجه، خشونت جنسی علیه بازداشتشدگان و غیرنظامیان، ناپدیدسازی اجباری و اعدامهای فراقضایی علیه نیروهای دولت پیشین افغانستان مطرح شده بود.
اتهامهای مربوط به طالبان نیز شامل حمله به غیرنظامیان، قتل، آزار و تعقیب سیاسی و جنسیتی و استفاده از کودکان سرباز بوده است. شاخه خوراسان داعش نیز در چارچوب تحقیقات دیوان قرار داشت و دادستانی اعلام کرده بود جنایات این گروه از سال 2016 یکی از محورهای بررسی است.
دیدبان حقوق بشر با انتقاد از محدود شدن دامنه رسیدگیها اعلام کرد تمرکز دادستانی بر جنایات منتسب به طالبان و داعش خوراسان و در اولویت قرار ندادن اتهامهای مربوط به نیروهای آمریکایی و دولت پیشین افغانستان، نگرانیهایی درباره شکلگیری استاندارد دوگانه در روند اجرای عدالت ایجاد کرده است.
این نهاد همچنین یادآور شد قضات دیوان در سال 2020 مجوز تحقیق درباره جنایات مشمول صلاحیت این دادگاه در افغانستان از اول مه 2003 را صادر کردند؛ اما پس از درخواست دولت وقت افغانستان برای رسیدگی داخلی به پروندهها، تحقیقات موقتاً متوقف شد.
قضات دیوان در سال 2022 اعلام کردند پیگردهای انجامشده از سوی دولت پیشین افغانستان، حتی در بهترین حالت، تنها بخش بسیار محدودی از پروندههای قابل بررسی را پوشش میداد.
پس از ازسرگیری تحقیقات در سال 2022، دادستانی اعلام کرد تمرکز خود را بر اتهامهای مربوط به طالبان و داعش خوراسان قرار میدهد و رسیدگی به اتهامهای نیروهای امنیتی دولت پیشین و نظامیان آمریکایی را در اولویت پایینتری دنبال خواهد کرد.
این تحقیقات تاکنون به صدور چهار حکم بازداشت علیه مقامهای ارشد طالبان، از جمله رهبر این گروه، منجر شده است.
«لیز ایونسون»، مدیر بخش عدالت بینالمللی دیدبان حقوق بشر، در این باره گفت تصمیم اخیر قضات میتواند موانع پاسخگویی درباره عملکرد نیروهای آمریکایی و دولت پیشین افغانستان را افزایش دهد.
وی همچنین از کشورهای عضو دیوان خواست در برابر فشارهای آمریکا برای مختل کردن روند رسیدگی به پروندهها، از دیوان کیفری بینالمللی حمایت کنند.
این انتقادها در شرایطی مطرح میشود که دیوان کیفری بینالمللی با فشارهای دولت دونالد ترامپ و تحریمهای آمریکا علیه این نهاد، شماری از قضات و دادستانهای آن مواجه است.
دیدبان حقوق بشر تأکید کرد دیوان کیفری بینالمللی در مواردی که دیگر مسیرهای دستیابی به عدالت مسدود شدهاند، نقش آخرین مرجع قضایی را ایفا میکند و مختل شدن فعالیت آن میتواند دسترسی قربانیان به عدالت را بیش از پیش دشوار کند.
انتهای پیام/