به گزارش دفتر منطقه‌ای خبرگزاری تسنیم، حکومت طالبان امیدوار است با توسعه کریدور واخان، مسیر تجاری تازه‌ای ایجاد کند و وابستگی اقتصادی افغانستان به پاکستان را کاهش دهد؛ با این حال، چین هنوز برای گشایش مرز و آغاز تجارت از این مسیر موافقت نکرده است.
این جاده از منطقه واخان در ولایت بدخشان تا گذرگاه واخجیر در مرز چین امتداد دارد. حکومت طالبان چهارم اکتبر از افتتاح آن خبر داد، اما مسیر به خاک چین وارد نمی‌شود و در سمت مقابل نیز تأسیسات گمرکی برای مبادلات تجاری وجود ندارد.
وزارت احیا و توسعه روستایی حکومت طالبان اعلام کرده است این جاده در دو مرحله و با هزینه 365 میلیون افغانی، معادل حدود 5.5 میلیون دلار، ساخته شده و هزینه آن از منابع مالی افغانستان تأمین شده است. این مسیر خاکی و پوشیده از شن و سنگ‌ریزه است و گذرگاه واخجیر نیز به دلیل بارش برف دست‌کم پنج ماه از سال مسدود می‌شود.
نگرانی‌های امنیتی چین
به گزارش الجزیره، مهمترین مانع گشایش کریدور واخان، ملاحظات امنیتی چین است. پکن نگران است گروه‌های مسلح، به‌ویژه اعضای جنبش اسلامی ترکستان شرقی، از این مسیر برای ورود به منطقه سین‌کیانگ استفاده کنند.
وانگ یی، وزیر خارجه چین، در سفر خود به کابل در اوت 2025 بر ازسرگیری گشت‌زنی‌های مشترک در کریدور واخان و مقابله با این گروه تأکید کرد. یک منبع در حکومت افغانستان نیز به الجزیره گفت چین با اصل گشایش مرز مخالف نیست، اما این اقدام را به ارائه تضمین‌های امنیتی مؤثر مشروط کرده است.
بحث احداث جاده واخان از سال 2009 میان افغانستان و چین مطرح بود، اما به دلیل دشواری‌های جغرافیایی و نگرانی‌های امنیتی پیشرفت نکرد. اجرای پروژه در سال 2019 آغاز شد، ولی پس از بازگشت طالبان به قدرت متوقف ماند. حکومت طالبان ساخت آن را در سپتامبر 2023 از سر گرفت و در مارس 2025 نیز قرارداد احداث مرحله دوم به طول 71 کیلومتر را با شرکت‌های محلی امضا کرد.
تلاش کابل برای کاهش وابستگی به پاکستان
بر اساس گزارش‌ها، هدف اصلی کابل از توسعه این مسیر، متنوع‌سازی راه‌های تجاری و کاهش وابستگی به گذرگاه‌های پاکستان است. افغانستان به دلیل محصور بودن در خشکی، برای دسترسی به بازارهای جهانی و بنادر به مسیرهای عبوری از پاکستان و ایران وابسته است؛ موضوعی که در پی درگیری‌های مرزی و محدودیت‌های تجاری اخیر با پاکستان اهمیت بیشتری پیدا کرده است.
مقام‌های حکومت طالبان امیدوارند کریدور واخان در آینده علاوه بر اتصال افغانستان به بازار چین، زمینه ارتباط با آسیای مرکزی و گسترش تجارت منطقه‌ای را فراهم کند. این مسیر همچنین می‌تواند در بلندمدت به بخشی از ابتکار کمربند و جاده چین تبدیل شود و از طریق دریافت عوارض ترانزیتی برای افغانستان درآمد ایجاد کند.
با این حال، پکن تاکنون نشانه‌ای از تمایل به جایگزین کردن این مسیر با گذرگاه‌های تجاری موجود نشان نداده و همچنان از گسترش کریدور اقتصادی چین و پاکستان به افغانستان حمایت می‌کند. جاده خاکی واخان نیز با توجه به شرایط آب‌وهوایی و نبود زیرساخت‌های مرزی، در وضعیت کنونی نمی‌تواند جایگزین گذرگاه مهمی مانند تورخم شود.
اهمیت منطقه‌ای و آینده پروژه
کریدور واخان برای ایران نیز اهمیت بالقوه دارد؛ زیرا اتصال زمینی و ریلی افغانستان به چین می‌تواند در آینده مسیر تجاری تازه‌ای برای تهران ایجاد کند. سفیر پیشین افغانستان در ایران نیز این کریدور را فرصتی راهبردی برای تقویت ارتباط زمینی ایران با چین از طریق خاک افغانستان توصیف کرده است.
در کنار ملاحظات چین، وضعیت امنیتی بدخشان نیز از دیگر چالش‌های این پروژه است. این ولایت در سال‌های اخیر شاهد اعتراض‌ها و حملاتی بوده و جبهه‌های مخالف حکومت کابل نیز مسئولیت چندین حمله در آن را بر عهده گرفته است.
آینده کریدور واخان به توانایی افغانستان و چین برای رفع نگرانی‌های امنیتی و فراهم کردن زیرساخت‌های لازم بستگی دارد. در صورت توافق دو کشور، این مسیر می‌تواند به پیوندی تجاری میان جنوب، شرق و آسیای مرکزی تبدیل شود؛ اما تداوم ملاحظات امنیتی پکن ممکن است آن را همچنان در حد یک ظرفیت بالقوه باقی بگذارد.
انتهای پیام/.