به گزارش گروه امام و رهبری خبرگزاری تسنیم، مسئله زن در جهان معاصر، فراتر از مباحث ناظر به حقوق فردی و حضور اجتماعی، به یکی از مهمترین عرصه‌های مواجهه الگوهای فرهنگی و تمدنی تبدیل شده است. در چنین شرایطی، طرح مفهوم «الگوی سوم زن» در منظومه فکری رهبر شهید انقلاب اسلامی، کوشش برای عبور از دوگانه‌ای است که زن را میان خانه‌نشینی صرف و تلقی‌های رایج غربی قرار می‌دهد. یکی از تاکیدات بسیار مهم شهید خامنه‌ای (ره) در این زمینه عبارت است از اینکه برای اندیشه‌ورزی، حرکت صحیح و بدون خطا حول مسئله زن، باید ذهن‌ها را به کلی از تلقی‌های کلیشه‌ای که فراورده جهان غرب است، خالی کرد؛ چرا که غربی‌ها اساسا نسبت به مسئله زن دچار بدفهمی، بدعملی و گمراهی شده‌اند.
الگوی زن مسلمان یا الگوی سوم، رهیافت دقیقی است که نه هویت زنانه را نادیده می‌گیرد و نه مسئولیت‌های خانوادگی را بهانه‌ای برای محدودسازی ظرفیت‌های اجتماعی او می‌سازد. بر مبنای این نگرش مترقی، هویت زن مسلمان با مولفه‌های مهمی چون کرامت، اراده، استعداد و مسئولیت اجتماعی پیوند خورده است و زن به صورت توامان می‌تواند در خانواده نقش‌آفرینی کند و در عرصه‌های مختلف علمی، فرهنگی، سیاسی و اجتماعی نیز حضوری موثر داشته باشد.
حضرت آیت‌الله خامنه‌ای (ره) رهبر شهید انقلاب اسلامی در تبیین جایگاه بانوان، بارها بر برابری زن و مرد در ارزش‌های انسانی تاکید ورزیده‌اند؛ ازجمله ایشان 14 دی 1401 در جریان دیدار با جمعی از بانوان، تصریح می‌سازند: «تساوی زن و مرد در زمینه ارزش‌های انسانی و اسلامی جزو مسلمات اسلام است.» این مبنای سنجیده نشان می‌دهد که زن برای دستیابی به تعالی و پیشرفت، نیازی به فاصله گرفتن از هویت و ارزش‌های وجودی خود ندارد.
نکته به غایت مهمی که نباید از نظر دور داشت، این است که در تبیین الگوی زن مسلمان، سیره نورانی حضرت فاطمه زهرا(سلام‌الله) و دخت گرامی‌شان حضرت زینب کبری (سلام‌الله) جایگاهی کلیدی و کانونی دارد. رهبر شهید انقلاب در دیدار 6 دی 1402، ضمن معرفی آن حضرت به‌عنوان الگویی جامع برای زنان مسلمان، ابعاد مختلف شخصیت ایشان را -از رفتار خانوادگی و تربیت فرزندان گرفته تا دانش، حکمت و حضور موثر در عرصه اجتماع و سیاست- را مورد توجه و تاکید قرار می‌دهند. این نگاه نشان می‌دهد که شخصیت زن را نمی‌توان در یک نقش خاص خلاصه کرد؛ مادری و همسری از جایگاه والایی برخوردارند و در کنار آن، علم‌آموزی، فعالیت اجتماعی و مسئولیت‌پذیری سیاسی نیز از عرصه‌های مهم نقش‌آفرینی بانوان محسوب می‌شوند.
رهبر شهید انقلاب اسلامی در سخنرانی 25 آذر 1371 نیز مؤلفه‌های زن مسلمان را در تلاش برای کسب علم و فرزانگی، خودسازی معنوی و اخلاقی، حضور در میدان جهاد و مبارزه و ایفای مسئولیت در محیط خانواده تبیین می‌فرمایند. تاکید ایشان بر نقش اساسی مادر در ساخت نسل‌های آینده، در کنار توجه به کنشگری‌های اجتماعی زنان، حاکی از نگرشی جامع به ابعاد مختلف شخصیت زن است؛ منظری که میان مسئولیت خانوادگی و حضور اجتماعی زنان کوچکترین تعارض و تزاحمی قائل نمی‌شود.
باید توجه داشت که تحقق تام و تمام الگوی زن مسلمان در بستر جامعه امروز ایران، از رهگذر شعار و مواجهات مناسبتی با مسئله امکان‌پذیر نیست. افزون بر این، نمی‌توان از زنان انتظار داشت در همه عرصه‌ها حضور فعال داشته باشند، اما تدابیر لازم برای اجماع مسئولیت‌های خانوادگی و فعالیت‌های اجتماعی آنها فراهم نباشد. حمایت از مادران شاغل، امنیت شغلی، رفع موانع پیشرفت علمی و مدیریتی زنان و اصلاح سیاست‌های فرهنگی و اجتماعی، از جمله الزاماتی است که باید در مسیر تحقق این الگوی مترقی مدنظر قرار گیرد. بنابراین، تحقق الگوی سوم علاوه بر مسئولیت زنان، به بسترسازی نهادهای تصمیم‌گیر و سیاست‌گذار نیز نیاز دارد.
از دیگر سو رسانه‌ها هم در معرفی و تثبیت این الگوی شایسته رسالتی جدی بر دوش دارند. تصویر زن مسلمان نباید میان دو کلیشه زن خانه‌نشین و زن غربی گرفتار بماند. مدیوم‌هایی مانند سینما، تلویزیون و سایر رسانه‌های فراگیر باید بانوانی را روایت کنند که در عین پایبندی به هویت و ارزش‌های متعالی خود، در عرصه‌های مختلف منشاء تحول و اثرگذاری هستند. بازنمایی صحیح و غیرشعاری چنین زنانی می‌تواند الگوی زن سوم را از یک مفهوم نظری به تجربه‌ای ملموس و گیرا برای نسل جوان امروز تبدیل کند.
اما ماموریت زن ایرانی امروز، تنها به صیانت و پاسداری از این هویت محدود نمی‌شود. بانوان ایرانی علاوه بر این، باید به کنشگری فعال و اثرگذار در عرصه تولید علم، اندیشه، فرهنگ و سیاست‌گذاری بدل شوند. حضور موثر در عرصه تصمیم‌سازی، تربیت نسل‌های آینده، حل مسائل اجتماعی و ارائه راه‌حل برای چالش‌های کنونی جامعه، بخشی از مسئولیت مهم زنان امروز به شمار می‌آید. در این راستا، تاکید رهبر شهید انقلاب اسلامی بر ضرورت نظریه‌پردازی و تدوین علمی دیدگاه‌های اسلامی درباره زنان و خانواده، اهمیتی مضاعف پیدا می‌کند؛ چراکه الگوی زن مسلمان برای پیاده‌سازی در زیست انسان امروز، به پشتوانه‌های منسجم پژوهشی، ادبیات علمی و راهکارهای کارا نیاز دارد.
در تحلیل نهایی باید گفت که الگوی سوم زن، هنگامی از یک مفهوم نظری به واقعیتی عینی، اجتماعی و فراگیر بدل می‌شود که زن ایرانی بتواند میان هویت دینی، کرامت انسانی، رشد فردی، مسئولیت خانوادگی و اثرگذاری اجتماعی خویش، پیوندی وثیق و استوار برقرار سازد.
انتهای پیام/