به گزارش خبرنگار فرهنگی خبرگزاری تسنیم، روزهای پس از رحلت پیامبر اکرم صلی‌الله‌علیه‌وآله برای حضرت فاطمه زهرا سلام‌الله‌علیها روزهای اندوه و رنج بود. دختری که هنوز داغ پدر را بر دل داشت، با حوادثی روبه‌رو شد که نه‌تنها آرامش خانه‌اش را گرفت، بلکه زندگی امیرالمؤمنین علیه‌السلام را نیز دستخوش مصیبتی بزرگ کرد. در منابع حدیثی شیعه، روایت‌هایی از این روزها نقل شده که گوشه‌هایی از اعتراض حضرت زهرا، مظلومیت ایشان و اندوهی را که بر علی علیه‌السلام گذشت، به تصویر می‌کشد.
در یکی از این گزارش‌ها، شیخ مفید در کتاب «اختصاص» خود از امام صادق علیه‌السلام نقل می‌کند: «... فَرَفَسَهَا بِرِجْلِهِ، وَکَانَتْ حَامِلَةً بِابْنٍ اسْمُهُ الْمُحْسِنُ، فَأَسْقَطَتِ الْمُحْسِنَ مِنْ بَطْنِهَا، ثُمَّ لَطَمَهَا، فَکَأَنِّی أَنْظُرُ إِلَى قُرْطٍ فِی أُذُنِهَا حِینَ نُقِفَتْ». یعنی (... او حضرت فاطمه (سلام الله علیها) را با پای خود زد، در حالی که ایشان باردار فرزندی به نام محسن علیه‌السلام بودند؛ در نتیجه، محسن از شکم ایشان سقط شد. سپس به صورت ایشان سیلی زد؛ گویی اکنون گوشواره‌ای را در گوش ایشان می‌بینم، آن هنگام که آسیب دید.» (الاختصاص، منسوب به شیخ مفید، ص 184 ـ 185؛ الموسوعة الکبرى عن مولاتنا فاطمة الزهراء (سلام الله علیها)، اسماعیل انصاری زنجانی، ج 15، ص 23).
در دیگر روایت، امام باقر و امام صادق علیهماالسلام از برخورد حضرت زهرا سلام‌الله‌علیها با عمر در جریان حوادث پس از رحلت پیامبر سخن گفته‌اند. امیر مؤمنان علیه‌السلام از آنچه که بر اهل‌بیت پیامبر می‌گذشت به‌شدت ناراحت بودند، گریبان عمر را گرفت و او را به سوی خود کشید و با لحنی قاطع فرمود: «أَمَا وَاللَّهِ یَا ابْنَ الْخَطَّابِ لَوْلَا أَنِّی أَکْرَهُ أَنْ یُصِیبَ الْبَلَاءُ مَنْ لَا ذَنْبَ لَهُ لَعَلِمْتَ أَنِّی سَأُقْسِمُ عَلَى اللَّهِ ثُمَّ أَجِدُهُ سَرِیعَ الْإِجَابَةِ.»؛ یعنی «به خدا سوگند، ای پسر خطاب! اگر ناخوش نداشتم که بلا به بی‌گناهان برسد، می‌دانستی که من خدا را سوگند می‌دادم و او را به‌سرعت اجابت‌کننده می‌یافتم. (و شما را به جزای عملتان می‌رساندم).»
این سخن، تنها یک اعتراض معمولی نبود؛ حضرت از قدرت و جایگاه معنوی خویش سخن می‌گفت، اما در همان حال، نگران گرفتار شدن کسانی بود که در آن حوادث نقشی نداشتند.
مدتی بعد، اندوه و رنج آن روزها به پایان عمر آن بانوی بزگوار رسید. امیرالمؤمنین علیه‌السلام پیکر همسرشان را شبانه و پنهانی به خاک سپردند؛ محل قبر را هموار کردند تا نشانی از آن باقی نماند. امام حسین علیه‌السلام این صحنه را روایت کرده است. «علی علیه‌السلام پس از دفن، برخاست و رو به سوی قبر پیامبر کرد؛ گویی می‌خواست خبر رفتن دخترش را به پدر برساند. سخنانش با سلام آغاز شد، اما خیلی زود به بیان داغی رسید که توان تحمل آن را نداشت: قَلَّ یَا رَسُولَ اللَّهِ عَنْ صَفِیَّتِکَ صَبْرِی وَعَفَا عَنْ سَیِّدَةِ نِسَاءِ الْعَالَمِینَ تَجَلُّدِی؛ ای رسول خدا؛ شکیبایی‌ام در فراق عزیزت کم شده و توانم در برابر از دست دادن بانوی زنان جهان از میان رفته است.»
امام در ادامه، از شب‌هایی گفت که دیگر آرامشی در آنها نخواهد داشت و اندوهی که از قلبش بیرون نمی‌رود: «أَمَّا حُزْنِی فَسَرْمَدٌ، وَأَمَّا لَیْلِی فَمُسَهَّدٌ، وَهَمٌّ لَا یَبْرَحُ مِنْ قَلْبِی؛ اندوه من پایان‌ناپذیر است، شبم با بی‌خوابی می‌گذرد و غمی از قلبم جدا نمی‌شود.» اما سخنان امیرالمؤمنین تنها بیان دلتنگی برای همسر نبود. ایشان در همان وداع، از آنچه بر دختر پیامبر گذشته بود نیز شکایت کرد و خطاب به رسول خدا فرمود: «وَ سَتُنَبِّئُکَ ابْنَتُکَ بِتَضَافُرِ أُمَّتِکَ عَلَى هَضْمِهَا، فَأَحْفِهَا السُّؤَالَ وَاسْتَخْبِرْهَا الْحَالَ؛ به‌زودی دخترت تو را از همدستی امتت برای پایمال کردن حقش آگاه خواهد کرد؛ پس با اصرار از او بپرس و از وضعیتش جویا شو.» علی علیه‌السلام سپس از دردهایی سخن گفت که در سینه حضرت زهرا باقی مانده بود و فرصت بازگو کردن آنها را نیافته بود: «فَکَمْ مِنْ غَلِیلٍ مُعْتَلِجٍ بِصَدْرِهَا لَمْ تَجِدْ إِلَى بَثِّهِ سَبِیلًا»؛ یعنی «چه بسیار دردهایی که در سینه‌اش می‌جوشید و راهی برای بیان آنها نمی‌یافت.»
در بخش دیگری از همین وداع، امیرالمؤمنین علیه‌السلام به فاصله کوتاه میان رحلت پیامبر و شهادت دخترش اشاره می‌کند و می‌فرماید: «سَرْعَانَ مَا فَرَّقَ بَیْنَنَا»؛ چه زود میان ما جدایی افتاد! سپس با اشاره به دفن پنهانی حضرت و آنچه بر حق ایشان رفته بود، می‌فرماید: «فَبِعَیْنِ اللَّهِ تُدْفَنُ ابْنَتُکَ سِرّاً وَتُهْضَمُ حَقَّهَا وَتُمْنَعُ إِرْثَهَا»؛ در برابر دیدگان خدا، دخترت پنهانی دفن، حقش پایمال می‌شود و از میراثش محروم می‌ماند. این جملات نشان می‌دهد که از نگاه امام، مصیبت تنها از دست دادن همسر نبود؛ او شاهد بود که دختر پیامبر، با وجود جایگاه و نسب شناخته‌شده‌اش، پس از رحلت پدر با محرومیت و مظلومیت روبه‌رو شده است.
در آن شب، علی علیه‌السلام تنها همسرش را به خاک نمی‌سپرد؛ ایشان دختر پیامبر را با داغی از دست می‌داد که هنوز از رحلت پدرش فاصله زیادی نگرفته بود. امام حسین علیه‌السلام در ادامه این روایت، سخنان دیگری از پدرش نقل می‌کند که نشان می‌دهد حتی پس از دفن نیز دل‌کندن از کنار مزار حضرت برای او آسان نبود. علی علیه‌السلام فرمود «اگر چیرگی و فشار کسانی که قدرت را در دست گرفته بودند نبود، همان‌جا می‌ماند و همچون مادری داغ‌دیده بر این مصیبت بزرگ شیون می‌کرد.»
این روایت‌ها در کنار یکدیگر، سه صحنه از زندگی کوتاه حضرت زهرا سلام‌الله‌علیها پس از رحلت پیامبر را پیش چشم می‌گذارند؛ اعتراض صریح ایشان به کسانی که در برابر اهل‌بیت ایستادند، رنجی که در روزهای پایانی عمر تحمل کردند و سرانجام وداع جان‌سوز امیرالمؤمنین با پیکر همسرش. شاید تلخ‌ترین بخش این ماجرا همان سخن علی علیه‌السلام باشد که از دردهای ناگفته دختر پیامبر خبر می‌دهد؛ دردهایی که در سینه‌اش ماند و پس از شهادتش، همسرش آنها را با پیامبر در میان گذاشت. در پایان این وداع، امام نه از سر خشم، بلکه با سلام کسی که هنوز دل‌بسته است، می‌گوید: «سَلَامَ مُوَدِّعٍ لَا قَالٍ وَ لَا سَئِمٍ»؛ سلامِ کسی که وداع می‌کند، نه از روی ناخشنودی و دل‌زدگی و نه از سر خستگی.
انتهای‌پیام/