به گزارش خبرگزاری تسنیم از تبریز، افت جایگاه دانشگاه‌های ایرانی در نظام‌های معتبر رتبه‌بندی بین‌المللی، بار دیگر موضوع وضعیت آموزش عالی کشور و چالش‌های پیش‌روی مراکز علمی را به کانون توجه افکار عمومی و جامعه دانشگاهی بازگردانده است؛ روندی که در کنار ضرورت آسیب‌شناسی عملکرد دانشگاه‌ها، پرسش‌هایی جدی درباره تأثیر تحریم‌ها، محدودیت منابع مالی، زیرساخت‌های پژوهشی و ارتباطات علمی بین‌المللی مطرح می‌کند.
طی هفته گذشته فضای رسانه ای تبریز، با خبری متعجب کننده روبرو بود و این خبر با برترین و قدیمی‌ترین دانشگاه شمالغرب کشور ارتباط داشت؛ دانشگاه تبریز در رتبه‌بندی آسیایی کیو‌اس (QS) برای سال 2027، در جایگاه 254 آسیا و هفتم ایران قرار گرفت. این دانشگاه در دوره 2026 رتبه 212 آسیا را در اختیار داشت!
در همین راستا، مدیر روابط عمومی دانشگاه تبریز با قدردانی از توجه رسانه‌ها و دغدغه‌مندی افکار عمومی نسبت به وضعیت علمی دانشگاه‌های کشور، به تشریح دلایل و عوامل مؤثر در افت رتبه برخی دانشگاه‌های ایرانی، از جمله دانشگاه تبریز، در نظام رتبه‌بندی جهانی QS پرداخت.
محمد طاهری‌خسروشاهی در گفت‌وگو با خبرنگار تسنیم اظهار کرد: نتایج جدید نظام‌های معتبر رتبه‌بندی دانشگاهی، از کیو‌اس (QS) گرفته تا تایمز (THE) و شانگهای، نشان می‌دهد پس از یک دوره نسبتاً طولانی رشد و بهبود جایگاه دانشگاه‌های کشور در رتبه‌بندی‌های بین‌المللی، اکنون نشانه‌های توقف این روند آشکار شده و دانشگاه‌های ایران، از جمله دانشگاه تبریز، وارد مرحله جدیدی از رقابت علمی شده‌اند.
وی افزود: افت رتبه دانشگاه‌های ایرانی در QS 2027، کاهش تعداد دانشگاه‌های کشور در رتبه‌بندی تایمز و تنزل جایگاه برخی دانشگاه‌ها در نظام شانگهای، همگی حکایت از آن دارند که رقابت علمی منطقه‌ای و جهانی وارد مرحله دشوارتری شده و چشم‌انداز جدیدی پیش‌روی مراکز علمی ایران قرار گرفته است.
افت 108 پله‌ای دانشگاه تبریز در رتبه‌بندی جهانی QS
مدیر روابط عمومی دانشگاه تبریز با اشاره به نتایج رتبه‌بندی جهانی QS 2027 گفت: بر اساس گزارش منتشرشده، تمامی دانشگاه‌های ایرانی حاضر در این رتبه‌بندی با کاهش جایگاه مواجه شده‌اند؛ به‌طوری‌که دانشگاه تهران با 45 رتبه افت به جایگاه 367 رسیده و دانشگاه‌های صنعتی شریف و امیرکبیر نیز به‌ترتیب 15 و 27 رتبه تنزل داشته‌اند.
طاهری‌خسروشاهی با اشاره به وضعیت دانشگاه تبریز در این رتبه‌بندی خاطرنشان کرد: دانشگاه تبریز از جایگاه 578 به 686 رسیده است. همچنین در رتبه‌بندی آسیایی QS 2027، این دانشگاه با 44 رتبه افت، از جایگاه 212 به 256 تنزل یافته است.
وی ادامه داد: این در حالی است که برخی کشورهای منطقه با سرمایه‌گذاری گسترده در حوزه آموزش عالی، موفق شده‌اند جایگاه دانشگاه‌های خود را بهبود ببخشند.
رتبه‌بندی‌ها بازتاب عملکرد چند سال گذشته دانشگاه‌هاست
مدیر روابط عمومی دانشگاه تبریز با تأکید بر اینکه رتبه‌بندی‌های دانشگاهی لزوماً عملکرد دانشگاه‌ها در زمان انتشار نتایج را منعکس نمی‌کنند، گفت: این رتبه‌بندی‌ها عمدتاً حاصل عملکرد انباشته دانشگاه‌ها در طول سالیان گذشته هستند.
وی توضیح داد: بخش مهمی از شاخص‌های پژوهشی رتبه‌بندی QS 2027 بر اساس مقالات منتشرشده در فاصله سال‌های 2020 تا 2024 و استنادهای دریافت‌شده تا سال 2025 محاسبه شده است. همچنین بسیاری از شاخص‌های دیگر، از جمله شهرت علمی، همکاری‌های بین‌المللی، نسبت اعضای هیئت علمی به دانشجو و درآمدهای پژوهشی، بر اساس داده‌های مربوط به سال تحصیلی 2024 میلادی (1403 هجری شمسی) ارزیابی شده‌اند.
طاهری‌خسروشاهی با اشاره به ضرورت بررسی شرایط حاکم بر دانشگاه‌های ایران از سال 2019 به بعد برای تبیین این روند اظهار کرد: تشدید تحریم‌های ظالمانه اقتصادی و علمی از یک‌سو، تورم فزاینده، محدودیت منابع مالی دانشگاه‌ها و دشواری تأمین تجهیزات و مواد مصرفی آزمایشگاهی از سوی دیگر، به‌تدریج زیرساخت‌های فعالیت پژوهشی در مراکز علمی ایران را تحت فشار قرار داده است.
وی تصریح کرد: شرایط موجود و به‌ویژه تأثیر تحریم‌ها، علاوه بر کاهش انتشارات بین‌المللی، موجب کاهش فرصت‌های همکاری بین‌المللی و محدود شدن امکان حضور فعال دانشگاه‌های کشور در شبکه‌های علمی جهان شده است.
مدیر روابط عمومی دانشگاه تبریز ادامه داد: طبیعی است که چنین تحولاتی با چند سال تأخیر در شاخص‌هایی مانند تعداد انتشارات علمی، میزان استنادها، شبکه همکاری‌های بین‌المللی و شهرت دانشگاهی منعکس شده و در نهایت به تنزل رتبه علمی دانشگاه‌ها منجر شود.
وی با بیان اینکه دانشگاه تبریز نیز از این شرایط عمومی مستثنا نبوده است، تأکید کرد: افت جایگاه این دانشگاه در رتبه‌بندی‌های اخیر را باید در چارچوب مجموعه‌ای از عوامل ساختاری و فراملی تحلیل کرد.
جهش علمی بدون زیرساخت و منابع پایدار محقق نمی‌شود
طاهری‌خسروشاهی با اشاره به جایگاه تاریخی و علمی دانشگاه تبریز خاطرنشان کرد: دانشگاه تبریز به‌عنوان یکی از دانشگاه‌های جامع و ریشه‌دار کشور، از ظرفیت علمی و پژوهشی قابل توجهی برخوردار است، اما حفظ و ارتقای جایگاه بین‌المللی آن مستلزم برخورداری از منابع مالی پایدار، تجهیزات پژوهشی به‌روز، اعضای هیئت علمی باانگیزه و ارتباطات علمی گسترده با دانشگاه‌های معتبر جهان است.
وی افزود: متأسفانه این ظرفیت‌ها در سال‌های اخیر تحت تأثیر شرایط اقتصادی و بین‌المللی مراکز علمی قرار گرفته‌اند.
مدیر روابط عمومی دانشگاه تبریز اجرای برنامه «جهش علمی» بنیاد ملی علم ایران در تعدادی از دانشگاه‌های برتر کشور، از جمله دانشگاه تبریز، را اقدامی قابل توجه برای جلوگیری از تداوم روند نزولی دانست و گفت: تشویق اعضای هیئت علمی به انتشار مقالات باکیفیت در مجلات Q1 و Q2، توسعه همکاری‌های بین‌المللی، افزایش کیفیت و اثرگذاری پژوهش‌ها و تقویت جایگاه علمی دانشگاه‌ها می‌تواند بخشی از ظرفیت‌های ازدست‌رفته را احیا کند.
وی در عین حال تأکید کرد: نباید فراموش کرد که بهبود رتبه دانشگاه‌ها صرفاً با تعیین اهداف کمی و تشویق به انتشار مقاله حاصل نمی‌شود؛ بلکه کیفیت پژوهش، ثبات منابع مالی، تأمین زیرساخت‌ها، ایجاد محیطی امیدبخش و باانگیزه برای فعالیت علمی و توجه به معیشت دانشگاهیان، به‌ویژه اعضای هیئت علمی، از پیش‌نیازهای اساسی این مسیر است.
جنگ و اختلالات اینترنتی؛ چالش‌های تازه آموزش عالی
مدیر روابط عمومی دانشگاه تبریز در بخش پایانی سخنان خود، تحولات اجتماعی و جنگ‌های تحمیلی و ددمنشانه اخیر را نیز در ایجاد شرایط فعلی دانشگاه‌ها مؤثر دانست و اظهار کرد: نباید از تأثیر تحولات جامعه در یکی دو سال اخیر غافل شد.
طاهری‌خسروشاهی افزود: تحولات اجتماعی شتابان و به‌ویژه جنگ‌های ظالمانه اخیر و حملات ناجوانمردانه دشمن به مراکز علمی، اختلالات طولانی‌مدت اینترنت، غیرحضوری شدن دانشگاه‌ها و تعطیلی یا کاهش فعالیت آزمایشگاه‌ها و مراکز پژوهشی، چالش‌های تازه‌ای را پیش‌روی آموزش عالی قرار داده‌اند.
وی تأکید کرد: بخش قابل توجهی از این پیامدها هنوز در رتبه‌بندی‌هایی که اکنون منتشر شده‌اند، منعکس نشده است.
انتهای پیام/