بوی بد دهان یکی از نگرانی‌های رایج در دوران ارتودنسی است و خیلی‌ها از متخصص ارتودنسی خود می‌پرسند آیا ارتودنسی باعث بوی بد دهان است یا خیر ؟
در پاسخ این سوال باید بگیم که ارتودنسی به‌طور مستقیم باعث بوی بد دهان نمی‌شود، اما احتمال آن را بیشتر می‌کند. براکت‌ها و سیم‌ها جاهای زیادی برای گیر کردن غذا و جمع شدن پلاک ایجاد می‌کنند و اگر این قسمت‌ها به‌خوبی تمیز نشوند، باکتری‌های دهان ترکیبات بدبو تولید می‌کنند. خبر خوب این است که با مسواک زدن بعد از هر وعده، نخ دندان مخصوص ارتودنسی و تمیز کردن زبان می‌توان از آن پیشگیری کرد.
در ادامه دلایل بوی بد دهان در دوران ارتودنسی و راه‌های درمان و پیشگیری از آن را توضیح می‌دهیم.
دلایل بوی بد دهان در دوران ارتودنسی
بعد از سیم کشی دندان، دندان‌ها دیگر مثل قبل با یک مسواک ساده تمیز نمی‌شوند. ذرات غذا پشت سیم‌ها و دور براکت‌ها می‌مانند و اگر تمیز نشوند، در چند ساعت به محل رشد باکتری‌ها تبدیل می‌شوند. به همین دلیل بوی بد دهان در دوران ارتودنسی بیشتر دیده می‌شود.
مهمترین دلایل برای بوی بد گرفتن دهان در حین ارتودنسی عبارتند از:
- گیر کردن ذرات غذا بین براکت‌ها و زیر سیم
- جمع شدن پلاک میکروبی دور براکت‌ها
- سخت شدن مسواک زدن و نخ دندان کشیدن
- التهاب و خونریزی لثه
- پوسیدگی دندان در کنار براکت‌ها
- تمیز نکردن روی زبان
- خشکی دهان و کم نوشیدن آب
- تمیز نکردن الاینرها یا خوردن نوشیدنی شیرین با الاینر در دهان
کدام نوع ارتودنسی بیشتر باعث بوی بد دهان می‌شود؟
هرچه تمیز کردن دندان‌ها با یک روش ارتودنسی سخت‌تر باشد، احتمال بوی بد دهان در آن روش بیشتر است. به همین دلیل روش‌های ثابت بیشتر از روش‌های متحرک با این مشکل همراه‌اند:
- ارتودنسی لینگوال: براکت‌ها پشت دندان‌ها هستند و دیده نمی‌شوند. همین موضوع تمیز کردنشان را سخت‌تر می‌کند و احتمال جمع شدن غذا و پلاک در این روش بیشتر است.
- ارتودنسی ثابت فلزی و ارتودنسی سرامیکی: غذا بین براکت‌ها و زیر سیم گیر می‌کند. با مسواک و نخ دندان مخصوص، تمیز کردن دندان‌ها کاملاً ممکن است.
- ارتودنسی شفاف (الاینر): قالب‌ها موقع غذا خوردن درآورده می‌شوند و دندان‌ها مثل حالت عادی مسواک زده می‌شوند. اگر خود قالب‌ها هر روز شسته شوند، احتمال بوی بد دهان کمتر است.
- پلاک متحرک: شبیه الاینر است. اگر هر روز تمیز شود و موقع غذا خوردن از دهان درآورده شود، مشکلی ایجاد نمی‌کند.
راه‌های درمان و پیشگیری از بوی بد دهان در دوران ارتودنسی
بوی بد دهان در دوران ارتودنسی با چند عادت ساده قابل پیشگیری و درمان است:
- بعد از هر وعده غذایی مسواک بزنید
- از مسواک مخصوص ارتودنسی و مسواک بین‌دندانی استفاده کنید
- هر روز با نخ دندان مخصوص ارتودنسی بین دندان‌ها را تمیز کنید
- اگر امکانش را دارید، از واترجت (دستگاه شست‌وشوی دهان) کمک بگیرید
- روی زبان را هر روز با مسواک یا زبان‌پاک‌کن تمیز کنید
- در طول روز آب کافی بنوشید
- مصرف خوراکی‌های شیرین و چسبناک را کم کنید
- با مشورت دندانپزشک از دهانشویه مناسب استفاده کنید
- اگر الاینر دارید، قالب‌ها را هر روز بشویید و فقط بعد از مسواک زدن در دهان بگذارید
- هر شش ماه یک بار برای معاینه و جرم‌گیری به دندانپزشک مراجعه کنید
بهترین روش مسواک زدن با ارتودنسی برای جلوگیری از بوی دهان
با ارتودنسی ثابت، مسواک زدن معمولی کافی نیست. غذا و پلاک بیشتر بالا و پایین براکت‌ها و زیر سیم جمع می‌شود و اگر مسواک فقط روی سطح دندان کشیده شود، این قسمت‌ها تمیز نمی‌شوند.
طبق تصویر زیر، مسواک زدن با ارتودنسی را در 6 مرحله انجام دهید:
- شستن دهان با آب: قبل از مسواک، دهان را با آب بچرخانید تا ذرات درشت غذا از بین براکت‌ها جدا شوند. اگر کش ارتودنسی دارید، اول آن‌ها را بردارید.
- مسواک زدن بالای براکت‌ها: مسواک را با زاویه 45 درجه رو به پایین روی بالای براکت‌ها و لبه لثه بگذارید و با حرکت‌های کوتاه و ملایم مسواک بزنید.
- مسواک زدن پایین براکت‌ها: همین کار را با زاویه رو به بالا، برای قسمت پایین براکت‌ها تکرار کنید. این دو مرحله مهمترین بخش مسواک زدن با ارتودنسی هستند.
- مسواک زدن سطح جونده و داخلی دندان‌ها: سطح جونده دندان‌های عقب و پشت همه دندان‌ها را هم مثل حالت عادی مسواک بزنید.
- تمیز کردن بین براکت‌ها با مسواک بین‌دندانی: مسواک بین‌دندانی را از زیر سیم و بین براکت‌ها رد کنید تا غذای گیرکرده و پلاک خارج شود.
- تمیز کردن زبان: در آخر روی زبان را با مسواک یا زبان‌پاک‌کن از عقب به جلو تمیز کنید. بیشتر باکتری‌های عامل بوی بد دهان روی زبان جمع می‌شوند.
مسواک زدن با ارتودنسی حداقل 2 تا 3 دقیقه طول می‌کشد. بعد از مسواک زدن، جلوی آینه نگاه کنید تا مطمئن شوید روی براکت‌ها و زیر سیم چیزی باقی نمانده است. روزی یک بار هم با نخ دندان مخصوص ارتودنسی یا نخ‌کش، بین دندان‌ها را تمیز کنید.
چه خوراکی‌هایی بوی دهان را در دوران ارتودنسی بیشتر می‌کنند؟
در دوران ارتودنسی، بعضی خوراکی‌ها راحت‌تر بین براکت‌ها و زیر سیم گیر می‌کنند و بعضی دیگر غذای باکتری‌های دهان را فراهم می‌کنند. هر دو دسته باعث می‌شوند بوی بد دهان بیشتر شود. اگر نمی‌توانید بلافاصله بعد از خوردن این خوراکی‌ها مسواک بزنید، بهتر است مصرفشان را کمتر کنید:
- شیرینی‌ها و تنقلات چسبناک مثل شکلات، تافی، گز و سوهان، که به براکت‌ها می‌چسبند و باکتری‌ها از قندشان تغذیه می‌کنند
- نوشابه و نوشیدنی‌های شیرین، که قند را به همه سطوح دندان و براکت‌ها می‌رسانند
- نان و غذاهای نشاسته‌ای نرم مثل نان سفید و ماکارونی، که بین براکت‌ها می‌مانند
- گوشت‌های رشته‌ای که لای سیم‌ها گیر می‌کنند
- سیر و پیاز خام، که بوی تندی دارند و اثرشان چند ساعت در دهان می‌ماند
- قهوه، که دهان را خشک می‌کند و بوی دهان را بیشتر می‌کند
اما بعضی خوراکی‌ها به خوشبو ماندن دهان کمک می‌کنند. نوشیدن آب زیاد دهان را مرطوب نگه می‌دارد و ذرات غذا را می‌شوید. ماست ساده هم برای تعادل باکتری‌های دهان مفید است. اگر بیرون از خانه هستید و امکان مسواک زدن ندارید، دست‌کم بعد از غذا دهان را چند بار با آب بشویید.
سخن پایانی
ارتودنسی به‌طور مستقیم باعث بوی بد دهان نمی‌شود. اما براکت‌ها و سیم‌ها تمیز کردن دندان‌ها را سخت‌تر می‌کنند و اگر غذا و پلاک دور آن‌ها بماند، بوی دهان بد می‌شود. با مسواک زدن درست بعد از هر وعده، استفاده از مسواک بین‌دندانی و نخ دندان مخصوص ارتودنسی، تمیز کردن زبان و نوشیدن آب کافی، می‌توانید در تمام دوران درمان دهانی خوشبو داشته باشید. اگر با وجود این مراقبت‌ها بوی دهان برطرف نشد، ممکن است علت آن التهاب لثه یا پوسیدگی باشد و بهتر است با ارتودنتیست خود مشورت کنید.
"این مطلب تبلیغاتی است"