به گزارش خبرگزاری تسنیم از شاهرود، سرمای پاییزی آرام‌آرام در خیابان‌های شهر جا خوش کرده بود، اما میدان امام خمینی(ره) حال‌وهوای دیگری داشت. از همان دقایق ابتدایی شب، رفت‌وآمد خانواده‌ها به سمت میدان بیشتر شده بود. بعضی دست فرزندانشان را گرفته بودند، عده‌ای با دوستان و همکاران خود آمده بودند و گروهی نیز آرام و بی‌سروصدا گوشه‌ای ایستاده بودند تا در مراسم وداع با پنج شهید گمنام دفاع مقدس حضور داشته باشند.
امشب، میدان امام خمینی(ره) شاهرود فقط محل برگزاری یک مراسم نبود؛ مردم آمده بودند تا میزبان کسانی باشند که سال‌ها پیش از این شهر و سرزمین دفاع کردند و حالا پس از گذشت سال‌ها، پیکرهایشان دوباره در میان مردم قرار گرفته بود. پنج شهید گمنام، پنج روایت ناگفته از روزهای جنگ و پنج جوانی که خانواده‌هایشان شاید هنوز چشم‌انتظار بازگشتشان باشند.
با نزدیک شدن به زمان آغاز مراسم، جمعیت بیشتری در میدان حضور پیدا کرد. خانواده‌ها، جوانان، نوجوانان، سالمندان، روحانیون، بسیجیان، جانبازان، پیشکسوتان دفاع مقدس، فرهنگیان، دانشجویان و بازاریان در کنار یکدیگر دیده می‌شدند.
ترکیب جمعیت نشان می‌داد که این مراسم تنها متعلق به یک گروه خاص نیست و هرکس به شکلی خود را در برابر نام و یاد شهدا مسئول می‌داند. در میان جمعیت، مادرانی بودند که کودکانشان را همراه آورده بودند. پدرانی که دست فرزندان خود را گرفته و از میان جمعیت عبور می‌کردند و نوجوانانی که پرچم ایران را در دست داشتند. برخی از جوانان با تلفن همراه خود از لحظه‌های مراسم فیلم می‌گرفتند و عده‌ای دیگر بی‌آنکه توجهی به اطراف داشته باشند، چشم به پیکرهای مطهر شهدا دوخته بودند.
پنج تابوت که با پرچم مقدس جمهوری اسلامی ایران پوشانده شده بودند، در مرکز توجه مردم قرار داشتند. نگاه‌ها به سوی آنان بود و بسیاری از حاضران تلاش می‌کردند خود را به نزدیکی تابوت‌ها برسانند.
برای بعضی، این نخستین حضور در مراسم استقبال از شهدای گمنام بود و برای برخی دیگر، یادآور روزهایی که خبر شهادت جوانان این سرزمین از جبهه‌ها به شهرها می‌رسید.
مراسم با برنامه‌های مختلف فرهنگی و مذهبی همراه بود. تلاوت قرآن کریم، سخنرانی، مداحی و نوحه‌خوانی، فضای میدان را تحت تأثیر قرار داده بود. صدای مداح در میان جمعیت می‌پیچید و حاضران با زمزمه ذکر و همراهی با نوحه‌ها، ارادت خود را به شهدا نشان می‌دادند.
در بخش‌هایی از مراسم نیز سینه‌زنی و سوگواری مردم، حال‌وهوای میدان را به یک مجلس بزرگ عزاداری تبدیل کرده بود. با آغاز مداحی، حال و هوای جمعیت تغییر کرد. برخی آرام اشک می‌ریختند، عده‌ای دست بر سینه می‌زدند و گروهی نیز با صدای بلند در نوحه‌خوانی همراهی می‌کردند. در میان این صحنه‌ها، حضور خانواده‌هایی که کودکان خود را برای شرکت در مراسم آورده بودند، توجه‌برانگیز بود؛ کودکانی که شاید هنوز معنای کامل شهادت را نمی‌دانند، اما در کنار پدر و مادرشان با نام شهدا آشنا می‌شوند.
سخنران مراسم نیز با اشاره به جایگاه شهدا در تاریخ انقلاب اسلامی و دوران دفاع مقدس، بر ضرورت زنده نگه داشتن یاد و راه آنان تأکید کرد. محور سخنان مطرح‌شده، فداکاری رزمندگانی بود که در روزهای دشوار جنگ، از زندگی و خواسته‌های شخصی خود گذشتند تا استقلال و امنیت کشور حفظ شود. همچنین بر مسئولیت نسل امروز در پاسداشت ارزش‌هایی که شهدا برای آن جان خود را فدا کردند، تأکید شد. در گوشه‌ای از میدان، چند تن از پیشکسوتان دفاع مقدس کنار یکدیگر ایستاده بودند.
نگاهشان به تابوت‌ها دوخته شده بود و گاهی با یکدیگر از خاطرات سال‌های جنگ صحبت می‌کردند. برای آنان، دیدن پیکرهای شهدای گمنام تنها یک مراسم عمومی نبود؛ یادآوری دوستانی بود که روزی در کنارشان جنگیده بودند و بسیاری از آنان هیچ‌گاه به خانه بازنگشتند.
یکی از شهروندان حاضر در مراسم، در گفت‌وگویی درباره دلیل حضورش می‌گوید: من جنگ را تجربه کرده‌ام و می‌دانم خانواده‌هایی بودند که سال‌ها منتظر بازگشت فرزندانشان ماندند. وقتی این تابوت‌ها را می‌بینم، ناخودآگاه به یاد همان روزها می‌افتم. شاید مردم امروز جزئیات آن دوران را ندانند، اما باید بدانند امنیتی که داریم حاصل فداکاری انسان‌هایی است که از همه چیز خود گذشتند.کمی آن‌سوتر، یک خانواده جوان همراه دو فرزند خردسال خود در مراسم حضور داشتند. پدر خانواده درباره علت حضورشان می‌گوید: دوست دارم بچه‌هایم از همین سن با نام شهدا آشنا شوند.
نمی‌خواهم فقط در کتاب‌ها درباره جنگ بخوانند؛ باید بدانند کسانی بودند که برای دفاع از این کشور جانشان را فدا کردند. به نظرم حضور در چنین مراسم‌هایی یکی از راه‌های انتقال این فرهنگ به نسل بعد است. در میان جوانان حاضر در میدان نیز احساسات متفاوتی دیده می‌شد. یکی از دانشجویان شرکت‌کننده در مراسم در گفت‌وگویی اظهار می‌کند: ما دوران جنگ را ندیده‌ایم، اما درباره آن زیاد شنیده‌ایم. چیزی که برای من قابل تأمل است، گمنامی این شهداست. آن‌ها رفتند و شاید هیچ‌وقت فرصت نکردند به خانواده‌هایشان برگردند. امروز وظیفه ما این است که قدر این فداکاری را بدانیم و برای ساختن کشورمان مسئولانه‌تر رفتار کنیم.
حضور سالمندان و مادران نیز از صحنه‌های تأثیرگذار مراسم بود. برخی از آنان با دشواری مسیر میدان را طی کرده بودند و ترجیح می‌دادند در نزدیکی محل استقرار تابوت‌ها بایستند. در چهره بعضی از حاضران می‌شد اندوهی عمیق را دید؛ اندوهی که شاید ریشه در خاطرات شخصی، از دست دادن عزیزان یا سال‌هایی داشت که خبرهای جنگ هر روز بخشی از زندگی خانواده‌های ایرانی بود.
در بخش دیگری از مراسم، پرچم‌های سه‌رنگ ایران در میان جمعیت به چشم می‌خورد. برخی از حاضران تصاویر شهدا را در دست داشتند و گروهی نیز با سردادن شعارهای انقلابی، همراهی خود را با برنامه اعلام می‌کردند. میدان در این لحظات ترکیبی از فضای سوگواری و حماسه بود؛ از یک سو اشک و نوحه و از سوی دیگر صدای شعارهایی که بر ایستادگی و پاسداشت آرمان‌های شهدا تأکید داشت.
آنچه در این اجتماع بیش از هر چیز به چشم می‌آمد، حضور نسل‌های مختلف در کنار یکدیگر بود. پدرانی که روزگاری اخبار جبهه را دنبال می‌کردند، در کنار فرزندانی ایستاده بودند که سال‌ها پس از پایان جنگ متولد شده‌اند.
برای نسل اول، شهدا یادآور خاطراتی زنده و گاه تلخ بودند و برای نسل جدید، نمادی از فداکاری و مسئولیت‌پذیری در برابر سرزمین. شاهرود پیش از این نیز بارها شاهد برگزاری مراسم استقبال، تشییع و وداع با شهدای گمنام بوده است. مردم این شهر در مناسبت‌های مختلف نشان داده‌اند که یاد و نام شهدا همچنان در فضای اجتماعی و فرهنگی منطقه جایگاه دارد. این بار نیز میدان امام خمینی(ره) به محلی برای گردهمایی خانواده‌ها و اقشار مختلف مردم تبدیل شد تا بار دیگر به فرزندان گمنام ایران ادای احترام کنند.
پیکرهای مطهر این پنج شهید، اگرچه برای بسیاری از حاضران نام و نشان مشخصی نداشت، اما همین گمنامی بهانه‌ای برای تأمل بیشتر بود؛ اینکه هر یک از این شهدا روزگاری فرزند خانواده‌ای بوده‌اند، آرزوهایی داشته‌اند و شاید مادری سال‌ها چشم‌انتظار بازگشتشان مانده است. حالا مردم شاهرود در جایگاه همان خانواده‌های چشم‌انتظار، میزبان پیکرهایی بودند که پس از سال‌ها به آغوش میهن بازگشته‌اند.
در پایان مراسم، مردم همچنان در اطراف تابوت‌ها حضور داشتند. برخی برای آخرین بار نزدیک می‌شدند، فاتحه‌ای می‌خواندند و با چشمانی اشکبار از کنار پیکرها عبور می‌کردند. عده‌ای نیز دقایقی بیشتر ماندند؛ گویی دل کندن از این میهمانان آسمانی برایشان آسان نبود.
آن شب، سرمای پاییز در میدان امام خمینی(ره) همچنان احساس می‌شد، اما مردم برای حضور در کنار پنج شهید گمنام، ساعت‌ها ایستادند. اجتماع شاهرود شاید در ظاهر مراسمی برای استقبال و وداع با چند پیکر مطهر بود، اما در واقع فرصتی برای مرور بخشی از تاریخ این سرزمین و یادآوری بهای سنگین استقلال و امنیت ایران به شمار می‌رفت.
پنج شهید گمنام به شاهرود آمدند و مردم این شهر به استقبالشان رفتند؛ بی‌آنکه نامشان را بدانند، به احترامشان ایستادند و برایشان اشک ریختند. شاید همین صحنه، گویاترین روایت آن شب باشد؛ مردانی که نامشان برای مردم ناشناخته است، اما راهی که برای دفاع از ایران پیمودند، هنوز در یاد این سرزمین زنده مانده است.
گزارش از: علیرضا رحیمیان
انتهای پیام/363/