به گزارش خبرگزاری تسنیم دفتر جزایر خلیج فارس، ساحل شهر سوزا بار دیگر با آلودگی نفتی مواجه شده است؛ اما این بار آنچه نگرانی شهروندان را دوچندان کرده، تنها بازگشت آلودگی به این محدوده ساحلی نیست، بلکه شکل و غلظت موادی است که به گفته مردم محلی، سطح آب و بخش‌هایی از ساحل را درگیر کرده است.
از عصر شنبه 16 آبان‌ماه، گزارش‌های مردمی از آلودگی شدید نفتی در ساحل سوزا حکایت دارد؛ آلودگی‌ای که شهروندان محلی آن را به موادی غلیظ و قیرمانند تشبیه می‌کنند و می‌گویند هنگام ورود به آب، احساس تماس با ماده‌ای شبیه قیر دارند؛ توصیفی که نشان می‌دهد وضعیت فعلی از نظر ظاهر و ماهیت قابل مشاهده، با تجربه قبلی مردم از آلودگی این ساحل تفاوت دارد.
این تفاوت، موضوع را از یک آلودگی معمول ساحلی فراتر می‌برد و ضرورت بررسی فوری ترکیبات مواد آلاینده، میزان گسترش آن‌ها و منشأ ورودشان به دریا را مطرح می‌کند. نگرانی دیگر شهروندان، تأخیر در آغاز عملیات پاکسازی است. مردم انتظار دارند در شرایطی که آلودگی در محدوده ساحلی قابل مشاهده است، دستگاه‌های مسئول بدون اتلاف وقت برای مهار و جمع‌آوری مواد آلاینده وارد عمل شوند.
آمادگی شهرداری سوزا برای کمک به پاکسازی ساحل/از یکشنبه شروع می‌شود
عبدالله تشه، شهردار سوزا در گفت‌وگو با خبرنگار تسنیم با تأکید بر اهمیت حفاظت از محیط زیست می گوید: موضوع محیط زیست برای شهرداری شهر سوزا بسیار مهم است و این مجموعه نسبت به صیانت از محیط زیست و سلامت سواحل حساسیت ویژه‌ای دارد.
وی افزود: شهرداری آمادگی کامل دارد تجهیزات و امکاناتی را که در اختیار دارد، برای کمک به نهادهای محیط زیستی و سایر دستگاه‌های مرتبط در اختیار آنان قرار دهد تا آلودگی در کوتاه‌ترین زمان ممکن برطرف شود.
یاسین ایمانی، بخشدار بخش شهاب نیز در گفت‌وگو با خبرنگار تسنیم ضمن تأیید آلودگی نفتی ساحل سوزا اظهار داشت: در پی بروز این وضعیت، رایزنی‌ها و هماهنگی‌های لازم انجام شده و مقرر است از فردا، یکشنبه، با همکاری دستگاه‌های مرتبط عملیات پاکسازی ساحل آغاز شود.این اعلام آمادگی و هماهنگی برای شروع عملیات پاکسازی اقدامی ضروری است، اما آنچه باید در کنار جمع‌آوری مواد آلاینده مورد توجه قرار گیرد، بررسی تخصصی منشأ آلودگی و جلوگیری از تکرار آن است.
تفاوت آلودگی جدید با حادثه مردادماه؛ یک ابهام جدی
سواحل جنوبی قشم در مردادماه امسال نیز با آلودگی نفتی مواجه شدند؛ حادثه‌ای که محدوده‌هایی از سوزا، شیب‌دراز و نقاشه را تحت تأثیر قرار داد و عملیات پاکسازی و پایش سواحل را به دنبال داشت.در جریان آن حادثه، بنا بر گزارش‌های منتشرشده، حدود 950 متر از نوار ساحلی سوزا به‌صورت دستی پاکسازی شد. با این حال، آنچه در گزارش‌های مردمی از آلودگی فعلی مطرح می‌شود، تفاوت ظاهری قابل توجه آن با حادثه قبلی است.
در آلودگی مردادماه، چنین توصیفی از مواد غلیظ و قیرمانند در روایت‌های مردمی مطرح نبود؛ اما اکنون شهروندان از موادی صحبت می‌کنند که به گفته آنان، غلظت و ظاهرشان به قیر شباهت دارد.این تفاوت به‌تنهایی اثبات‌کننده تغییر منشأ یا نوع فرآورده نفتی نیست، اما پرسش مهمی را پیش روی کارشناسان قرار می‌دهد: آیا آلودگی اخیر ناشی از همان منبع قبلی است یا با ورود نوع دیگری از مواد نفتی به آب‌های ساحلی مواجه هستیم؟
پاسخ به این پرسش بدون نمونه‌برداری و آزمایش تخصصی ممکن نیست. بررسی ترکیبات مواد آلاینده، مقایسه آن‌ها با نمونه‌های احتمالی ثبت‌شده از حادثه مردادماه و ارزیابی شرایط جریان‌های دریایی می‌تواند در شناسایی منشأ احتمالی نقش تعیین‌کننده‌ای داشته باشد.
از تخلیه پسماند شناورها تا انتقال آلودگی دریایی
آلودگی نفتی در سواحل می‌تواند دلایل مختلفی داشته باشد؛ از نشت سوخت و فرآورده‌های نفتی شناورها و تخلیه غیرمجاز پسماندهای روغنی گرفته تا حوادث دریایی، نقص تجهیزات انتقال و ذخیره‌سازی و جابه‌جایی لکه‌های نفتی از نقاط دورتر به‌وسیله جریان‌های دریایی.در حادثه قبلی سواحل قشم نیز فرضیه‌هایی درباره نقش شناورها و منشأ خارجی آلودگی مطرح شده بود، اما درباره آلودگی فعلی نمی‌توان بدون شواهد فنی هیچ‌یک از این احتمالات را قطعی دانست.
نکته مهم این است که مواد نفتی با ظاهر قیرمانند الزاماً به معنای نشت قیر یا نفت خام نیستند. برخی فرآورده‌های نفتی سنگین و ترکیبات حاصل از هوازدگی نفت نیز می‌توانند ظاهری غلیظ و چسبنده پیدا کنند.از همین رو، شناسایی ماهیت ماده آلاینده باید پیش از هرگونه اظهارنظر قطعی درباره منشأ آن انجام شود. حتی بررسی مسیر حرکت لکه‌ها، وضعیت باد و جریان آب و سوابق تردد شناورها در محدوده نیز می‌تواند به تکمیل تحقیقات کمک کند.
خطر آلودگی فقط به سیاه شدن ساحل محدود نیست
پیامدهای آلودگی نفتی به آنچه در سطح آب دیده می‌شود محدود نمی‌ماند. ترکیبات نفتی می‌توانند بر آبزیان، تخم و لارو ماهیان، سخت‌پوستان و دیگر موجودات دریایی اثر بگذارند و در صورت نفوذ به رسوبات ساحلی، آثار ماندگارتری بر زیستگاه‌های دریایی برجای بگذارند.برخی ترکیبات سمی نفت قابلیت ورود به زنجیره غذایی را دارند و می‌توانند سلامت موجودات دریایی را در معرض خطر قرار دهند. همچنین آلودگی سواحل، علاوه بر آسیب‌های زیست‌محیطی، می‌تواند فعالیت‌های صیادی، گردشگری و معیشت جوامع محلی را نیز تحت تأثیر قرار دهد.
برای جزیره‌ای مانند قشم که بخش مهمی از ظرفیت طبیعی و اقتصادی آن به دریا و زیستگاه‌های ساحلی وابسته است، تداوم چنین حوادثی می‌تواند هزینه‌هایی فراتر از عملیات پاکسازی به همراه داشته باشد.به همین دلیل، جمع‌آوری ظاهری مواد نفتی نباید پایان عملیات تلقی شود. پایش آب و رسوبات، بررسی زیستگاه‌های آسیب‌دیده و مدیریت اصولی پسماندهای جمع‌آوری‌شده، بخش جدایی‌ناپذیر مواجهه با چنین حوادثی است.
سوزا به پاکسازی فوری و پاسخ روشن نیاز دارد
اکنون با تأیید آلودگی از سوی بخشدار بخش شهاب و اعلام آمادگی شهرداری سوزا برای در اختیار گذاشتن تجهیزات و امکانات، انتظار می‌رود عملیات پاکسازی از یکشنبه با مشارکت دستگاه‌های مسئول آغاز شود.با این حال، تجربه مردادماه یک هشدار جدی است؛ پاکسازی بدون شناسایی منشأ آلودگی، ممکن است تنها آثار یک حادثه را از مقابل چشم مردم جمع کند، بی‌آنکه عامل اصلی آن مهار شده باشد.
ضروری است سازمان حفاظت محیط زیست و سایر دستگاه‌های مسئول، ضمن حضور میدانی، نمونه‌برداری تخصصی از مواد آلاینده را در اولویت قرار دهند و درباره ماهیت این مواد، محدوده تحت تأثیر و احتمال ارتباط آن با آلودگی قبلی اطلاع‌رسانی کنند.همچنین باید مشخص شود آیا اقدامات نظارتی برای شناسایی و جلوگیری از تخلیه غیرمجاز پسماندهای نفتی در آب‌های پیرامونی قشم به اندازه کافی انجام می‌شود یا خیر.
مردم سوزا حق دارند بدانند چه اتفاقی برای ساحل و دریای محل زندگی‌شان افتاده است؛ چرا دوباره با آلودگی مواجه شده‌اند و مهم‌تر از همه، چه اقدامی قرار است انجام شود تا این اتفاق بار دیگر تکرار نشود.دریای قشم سرمایه‌ای نیست که بتوان با پاکسازی‌های مقطعی از کنار آسیب‌های آن گذشت. اگر امروز منشأ آلودگی شناسایی و مهار نشود، فردا ممکن است هزینه‌ای بسیار سنگین‌تر بر محیط زیست، اقتصاد محلی و زندگی مردم تحمیل شود.
یادداشت از عبدالرحیم رضوانی فعال رسانه‌ای
انتهای پیام/7558