به گزارش گروه امام و رهبری خبرگزاری تسنیم، یوم‌الله سیزدهم آبان در حافظه تاریخی ملت بزرگ ایران، یادآور ایستادگی پیروزمندانه در برابر زیاده‌خواهی و سلطه‌جویی آمریکا و قدرت‌های مستکبر خارجی است؛ روزی که سه واقعه تاریخی، تبعید امام خمینی(ره)، کشتار دانش‌آموزان در سال 1357 و تسخیر لانه جاسوسی آمریکا در سال 1358، آن را به نمادی ماندگار از مبارزه با استکبار جهانی بدل ساخته است.
در این راستا حضرت آیت‌الله العظمی سیدعلی خامنه‌ای (ره) رهبر شهید انقلاب اسلامی 12 آبان سال 1395 در جریان دیدار با دانش‌آموزان و دانشجویان، ضمن تاکید بر اهمیت مضاعف تسخیر لانه جاسوسی، می‌فرمایند: «سیزدهم آبان اگرچه محلّ تلاقی چند حادثه است - تبعید امام بزرگوار، کشتار دانش‌آموزان در خیابان‌های تهران- لکن آن چیزی که این روز را برجسته کرده است، حادثه تصرف و تسخیر سفارت آمریکا یا به معنای درست لانه جاسوسی آمریکا است.»
از همین‌رو در مجال پیش‌رو به سراغ دکتر احمدرضا شاه‌علی، دانشیار و عضو هیئت علمی گروه معارف اسلامی دانشگاه علم و صنعت و نویسنده کتاب «انقلاب دوم» رفتیم و با او درباره ابعاد و زوایای مهم واقعه تاریخ‌ساز تسخیر لانه جاسوسی آمریکا هم‌کلام شدیم.
در ادامه، مشروح این گفت‌وگو را از نظر می‌گذرانید:
تسنیم: رهبر شهید انقلاب اسلامی در یکی از بیانات خود درباره تسخیر لانه جاسوسی، حرکت دانشجویان خط امام را حرکتی دفاعی، به‌جا، به‌موقع و کاملا عقلانی عنوان می‌کنند. از منظر شما مقصود ایشان از «حرکت دفاعی» چیست؟
شاه‌علی: حرکت دفاعی در فرمایشات رهبر شهیدمان را می‌توان به نوعی پیش‌دستی برای جلوگیری از یک تهدید قریب‌الوقوع تحلیل کرد. بدین‌معنا از نگاه ایشان، تسخیر لانه جاسوسی آمریکا صرفاً یک اقدام تهاجمی یا نمادین نبود، بلکه پاسخی پیش‌دستانه به سیاست‌های مداخله‌جویانه آمریکا به شمار می‌آمد.
مهمترین دلیل برای دفاعی دانستن این حرکت، تجربه کودتای 28 مرداد 1332 بود. در آن زمان، آمریکا با مداخله مستقیم در امور داخلی ایران و سرنگونی دولت مصدق، نشان داد که سفارتخانه‌هایش می‌توانند به جای مرکز دیپلماسی، به کانون طراحی توطئه و جاسوسی برای تغییر حکومت تبدیل شوند. از دیدگاه دانشجویان پیرو خط امام، در سال 1357 نیز شواهد مشابهی وجود داشت؛ به‌ویژه پذیرش شاه توسط آمریکا و فراهم کردن امکانات برای او، این باور را تقویت کرد که آمریکا در حال طراحی کودتای دیگری برای بازگرداندن شاه یا بی‌ثبات کردن انقلاب است.
چرا تسخیر لانه جاسوسی از نگاه رهبر شهید یک حرکت دفاعی بود؟
بنابراین، دفاعی بودن این حرکت به این معناست که دانشجویان با شناسایی مرکز فرماندهی این توطئه‌ها (لانه جاسوسی)، پیش از آنکه نقشه‌های دشمن عملی شود، پیش‌دستی کردند تا امنیت انقلاب و استقلال کشور را تأمین کنند. بدین‌ترتیب، این اقدام ابزاری برای متوقف کردن یک تهاجم سیاسی و امنیتی پنهان بود که از داخل سفارت مدیریت می‌شد. اینجاست که عبارت عقلانی در بیان رهبر شهید انقلاب اسلامی معنا پیدا می‌کند؛ زیرا از نظر راهبردی، ازبین بردن ابزار دشمن پیش از آنکه بتواند از آن برای ضربه زدن استفاده کند، منطقی‌ترین راه برای دفاع از دستاوردهای انقلاب در آن شرایط بحرانی بود.
تسنیم: از نگاه شما تسخیر سفارت آمریکا چه تأثیری بر تحقق شعار «استقلال، آزادی جمهوری اسلامی» و تثبیت گفتمان مقاومت و استقلال‌خواهی در ایران پس از انقلاب گذاشت؟
شاه‌علی: تسخیر لانه جاسوسی آمریکا را می‌توان نقطه عطفی دانست که شعار اصلی انقلاب اسلامی یعنی «استقلال، آزادی، جمهوری اسلامی» را از یک ایده آرمانی به یک واقعیت عملی تبدیل کرد. این اتفاق باعث شد مفهوم استقلال به معنای گسست کامل ساختاری از نظام سلطه تبدیل شود. تا پیش از این واقعه، تصور بر این بود که هیچ کشوری نمی‌تواند بدون رضایت یا حمایت کشورهای ابرقدرت، استقلال واقعی خود را حفظ کند؛ اما تسخیر لانه جاسوسی آمریکا با به چالش کشیدن مستقیم ایالات متحده، این باور را درمیان مردم ایران، جهان و نهضت‌های آزادی‌بخش جایگزین کرد که استقلال، نه یک هبه، بلکه نتیجه ایستادگی و مقاومت است.
13 آبان گفتمان مقاومت را در ادبیات سیاسی ایران نهادینه کرد
در مورد آزادی، این رویداد تاریخی به معنای رهایی ملت از زنجیرهای وابستگی و دخالت‌های خارجی شرق و غرب بود. وقتی ملتی بتواند مرکز جاسوسی قدرتمندترین کشور جهان را در خاک خود شناسایی و تحت کنترل درآورد، در حقیقت به جهانیان اعلام کرده که دیگر بنده و تابع هیچ اراده خارجی نیست و آزادانه مسیر توسعه، پیشرفت و حاکمیت خود را انتخاب می‌کند. در کنار این تأثیرات، ما شاهد تثبیت خط امام(ره) ،تقویت همگرایی، وحدت ملی و روحیه خودباوری در جامعه هستیم.
اما تأثیر عمیق‌تر این اتفاق، نهادینه کردن گفتمان مقاومت در ادبیات سیاسی ایران بود. تسخیر سفارت، مدل عملی نه گفتن به استکبار بود و به ملت‌ها نشان داد که تقابل با قدرت‌های سلطه‌گر، نه تنها امری ممکن، بلکه برای حفظ کرامت انسانی نیز ضروری است. این رویکرد باعث شد تا مقاومت از یک واکنش احساسی، به یک راهبرد بلندمدت تبدیل شود و جمهوری اسلامی ایران از جایگاه یک کشور دنباله‌رو در معادلات جهانی، به جایگاه پیشران مقاومت در منطقه و جهان تبدیل شود.
تسنیم: آیا تسخیر سفارت آمریکا را باید یک اقدام و پیشامد خاص تاریخی در سال‌های نخست انقلاب اسلامی قلمداد کرد یا اینکه رخدادهایی از این جنس، ظرفیت و قابلیت وقوع در ظرف زمانی و مکانی امروز ایران اسلامی را هم دارند؟
شاه‌علی: برای پاسخ به پرسش فوق، باید میان شکل و محتوای این حرکت تفکیک قائل شد. از نظر شکلی، تسخیر لانه جاسوسی آمریکا یک پیشامد تاریخی است که در بستر شرایط خاص سال‌های نخست انقلاب اسلامی رخ داد. در آن زمان، دولت آمریکا با وجود پیروزی انقلاب، دست از مداخله‌گری در امور ایران برنمی‌داشت و در طول 9 ماه از پیروزی انقلاب تا این رویداد، سفارت آمریکا حرکت‌های تفرقه‌افکنانه و تجزیه‌طلبانه را در کشور طراحی و هدایت می‌کرد تا بتواند برای براندازی نظام اسلامی، کودتایی را به اجرا بگذارد. سفارت سابق آمریکا بیش از آنکه یک مرکز دیپلماسی باشد، لانه جاسوسی فعالی برای مدیریت عملیات‌های خرابکارانه بود. بنابراین، تکرار دقیق این اتفاق به همان شکل (یعنی تسخیر فیزیکی یک ساختمان) در شرایط امروز، منطبق بر مقتضیات زمانه یا راهبردهای فعلی نیست.
تسخیر لانه جاسوسی آمریکا مدل رفتاری نهراسیدن از قدرت و دفاع پیش‌دستانه را معرفی کرد
اما از نظر محتوا، این رخداد را نباید به یک تاریخ خاص محدود کرد؛ یعنی، ظرفیت و قابلیت وقوع رخدادهایی از این جنس نه لزوماً با همین شکل در ظرف زمانی و مکانی امروز نیز کاملاً وجود دارد. اما تفاوت در این است که جبهه‌های مقاومت و ابزارهای دفاعی تغییر کرده‌اند و این ظرفیت در قالب‌های جدیدی بروز می‌کند؛ مثلاً در: میدان‌های نبرد نوین، مانند جنگ‌های سایبری و تکنولوژیک برای خنثی کردن ابزارهای جاسوسی مدرن؛ یا در قالب حمایت از محورهای مقاومت در منطقه که در اصل، همان روحیه نه گفتن به استکبار است که اکنون خود را در مقیاسی وسیع‌تر و فراملی نشان می‌دهد.
در نهایت، می‌توان گفت تسخیر لانه جاسوسی آمریکا یک مدل رفتاری را معرفی کرد: مدل نترسیدن از قدرت و دفاع پیش‌دستانه. هرگاه منافع ملی و استقلال کشور در معرض تهدید قرار گیرد، این مدل می‌تواند در قالب‌های متناسب با زمان خود، دوباره فعال شود.
تسنیم: مهمترین درس‌ها و آموزه‌های تاریخی انقلاب دوم برای نسل جوان امروز، مسئولین و سیاستمداران کشور چیست؟
شاه‌علی: آموزه‌های انقلاب دوم یا همان تسخیر لانه جاسوسی آمریکا، پیام‌های متفاوتی برای هر یک از گروه‌های هدف دارد. برای نسل جوان امروز، مهمترین درس، توانایی شکستن هیمنه ابرقدرت‌ها است. در فضایی که روایت‌های قدرت، سعی دارند این باور را القا کنند که ابرقدرت‌ها شکست‌ناپذیرند و هرگونه تقابل با آن‌ها منجر به نابودی می‌شود، تسخیر سفارت سابق آمریکا نشان داد که اراده‌ای که بر پایه حق و ایمان باشد، می‌تواند بر هر قدرتی چیره شود.
درس‌های مهم 13 آبان برای نسل جوان امروز و مسئولین
درس بزرگ دیگر این واقعه تاریخی برای جوانان، این است که استقلال و خودباوری در همه ابعاد، پیش‌شرط هرگونه پیشرفت است. آن‌ها باید بیاموزند که نباید در برابر فشارهای رسانه‌ای، سیاسی و اقتصادی جهانی تسلیم شوند و بدانند که ایستادن مقابل نظام سلطه، نه یک اقدام احساسی، بلکه ضرورتی برای حفظ کرامت انسانی و رشد و پیشرفت است.
اما این رخداد برای مسئولین و سیاستمداران کشور نیز دو درس مهم دارد؛ نخست، ضرورت استقلال در تصمیم‌گیری. تسخیر سفارت نشان داد که وقتی تصمیم‌های سیاسی بر اساس منافع ملی و نه تحت تأثیر ترس از واکنش‌های خارجی گرفته شود، می‌توان معادلات جهانی را تغییر داد. سیاستمداران باید بدانند که هرگونه عقب‌نشینی یا سازش بر پایه ترس، نه تنها استقلال را به خطر می‌اندازد، بلکه دشمن را به جسارت بیشتر تشویق می‌کند.
درس دیگر، اعتماد به اراده و قدرت مردمی است. این اتفاق یادآور این است که در لحظات بحرانی، بزرگ‌ترین سرمایه هر نظام، اعتماد و همسویی با مردم است. سیاستمداران باید بدانند که جریان‌های خودجوش و صادق مردمی، می‌توانند بازوهای اجرایی راهبردهای کلان کشور باشند و هرگز نباید میان بدنه حاکمیت و اراده انقلابی مردم فاصله بیفتد.
دفاع پیش‌دستانه تنها راه مقابله با توطئه‌هاست
در نهایت، درس مشترک این واقعه تاریخی برای همگان این است که دفاع فعال و پیش‌دستانه تنها راه مقابله با توطئه‌هاست. تسخیر لانه جاسوسی به ما یاد داد که نباید منتظر ماند تا تهدیدها به واقعیت بدل شوند، بلکه باید با هوشیاری، مراکز توطئه را شناسایی کرد و پیش از آنکه دشمن ضربه بزند، ابزارهای او را خنثی ساخت. این رویکرد پیش‌دستانه، امروز در تمام عرصه‌ها از دیپلماسی و اقتصاد گرفته تا امنیت ملی، یک اصل حیاتی برای بقای نظام مقدس جمهوری اسلامی است.
انتهای پیام/