به گزارش خبرگزاری تسنیم از اراک، مبین جلیلی| استان مرکزی به‌عنوان یکی از قطب‌های مهم صنعتی و اقتصادی کشور، مجموعه‌ای از ظرفیت‌ها، فرصت‌ها و مسائل درهم‌تنیده را پیش روی خود دارد؛ نظام مسائل استان مرکزی مجموعه ای مسائلی است که از وضعیت تولید و اشتغال و چگونگی بهره‌برداری از ظرفیت واحدهای صنعتی آغاز می‌شود و تا آینده جمعیتی، ازدواج و فرزندآوری، معیشت خانوارها و ضرورت تقویت سرمایه اجتماعی امتداد می‌یابد. شناخت دقیق این مسائل و پیوند میان آنها، نخستین گام برای ترسیم مسیر توسعه استان و دستیابی به راهکارهایی متناسب با واقعیت‌های موجود است.
در بخش صنعت و اقتصاد، موضوعاتی همچون موانع پیش‌روی تولید، چگونگی واگذاری بنگاه‌های اقتصادی، نقش نظام بانکی در حمایت از تولیدکنندگان و ضرورت احیای ظرفیت واحدهای صنعتی بزرگی مانند هپکو، از جمله محورهایی است که آینده اقتصادی استان مرکزی را تحت تأثیر قرار می‌دهد. در چنین شرایطی، صرف برخورداری از زیرساخت‌های صنعتی و ظرفیت‌های تولیدی کافی نیست، بلکه آنچه اهمیت دارد، تبدیل این ظرفیت‌ها به اشتغال پایدار، افزایش بهره‌وری، توسعه صادرات و بهبود معیشت مردم است.
در کنار مسائل اقتصادی، تحولات جمعیتی نیز به یکی از دغدغه‌های جدی استان مرکزی تبدیل شده است؛ کاهش تمایل به ازدواج و فرزندآوری، افزایش جمعیت سالمند و دشواری‌های اقتصادی پیش‌روی تشکیل خانواده، ضرورت بازنگری در سیاست‌های حمایتی و برنامه‌ریزی بلندمدت را دوچندان کرده است. از این منظر، اشتغال، مسکن، امنیت اقتصادی و امید به آینده، مؤلفه‌هایی هستند که نمی‌توان آنها را از موضوع جوانی جمعیت و پایداری اجتماعی جدا دانست.
در حوزه اجتماعی و فرهنگی نیز حفظ انسجام ملی، تقویت سرمایه اجتماعی، صیانت از وحدت و همبستگی مردم و مقابله با جنگ روایت‌ها و عملیات روانی دشمن، از موضوعات مهمی است که در کنار مطالبات اقتصادی و معیشتی باید مورد توجه قرار گیرد. حضور مستمر مردم در صحنه‌های مختلف و حمایت از کشور و نیروهای مسلح، در کنار ضرورت هوشیاری در برابر اخبار جعلی و تلاش برای ایجاد اختلاف و تفرقه، اهمیت نقش‌آفرینی مردم و مسئولان در حفظ ثبات و انسجام جامعه را برجسته می‌کند.
با توجه به اهمیت شناخت و بررسی نظام مسائل استان مرکزی و ضرورت واکاوی ریشه‌ها، چالش‌ها و راهکارهای پیش‌روی استان در حوزه‌های اقتصادی، صنعتی، اجتماعی و جمعیتی، خبرنگار خبرگزاری تسنیم در مصاحبه‌ای تفصیلی با آیت‌الله قربانعلی دری نجف‌آبادی، عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام و نماینده مردم استان مرکزی در مجلس خبرگان رهبری، موضوعاتی از جمله سرمایه اجتماعی و حضور مردم، آینده جمعیت، اشتغال و ازدواج جوانان، موانع تولید، خصوصی‌سازی، وضعیت هپکو و راهکارهای تحقق ظرفیت‌های اقتصادی استان را به بحث و گفت‌وگو گذاشته است که مشروح آن در زیر می‌آید:
هیچ واحد تولیدی نباید به‌دلیل موانع قابل حل تعطیل شود
هشدار درباره آینده جمعیت مرکزی؛ ازدواج جوانان بدون اشتغال و مسکن ممکن نیست
هپکو باید سالانه صدها میلیون دلار صادرات داشته باشد
حضور مردم؛ پشتوانه اقتدار ایران در برابر تهدیدهای دشمن
بانک‌ها باید حامی تولید باشند، نه عامل فرصت‌سوزی
استان مرکزی در دو راهی صنعت و سالمندی؛ هشدار درباره آینده تولید و جمعیت
همه جوانان نمی‌توانند کارمند پتروشیمی باشند؛ باید شغل ایجاد کنیم
تولید واقعی باید نتیجه شعار سال باشد
واگذاری کارخانه بدون سرمایه‌گذاری و تعهد تولیدی پذیرفتنی نیست
تسنیم: از وقتی که در اختیار خبرگزاری تسنیم قرار دادید از شما سپاسگزاریم، برای شروع یاد و نام امام شهیدمان و شهدای عزیزمان به ویژه شهدای جنگ تحمیلی سوم، جنگ 12 روزه و شهدای هشت سال دفاع مقدس و همه شهدا و امام شهدا را گرامی می داریم، جنابعالی با حکم امام شهید نماینده ولایت فقیه در استان مرکزی منصوب شدید، برای برکت مصاحبه درخصوص شخصیت و ویژگی های امام شهیدمان بفرمایید؟
آیت الله دری نجف آبادی: باور و اعتقاد امام شهید ما به آنچه می‌گفت، باوری عمیق و راسخ بود. ایشان به خداوند، قیامت و حضور در محضر الهی ایمان داشت و همواره آمادگی حضور در محضر امیرالمؤمنین(ع) و امام حسین(ع) را در وجود خود احساس می‌کرد. عشق به شهادت، روحیه جهاد، اجتهاد، فداکاری و ایثار از ویژگی‌های برجسته ایشان بود.
امام شهید ما نسبت به امام راحل نیز وفاداری عمیقی داشت و در مسیر ولایت، استوار و ثابت‌قدم بود. اگر بخواهیم نمونه‌ای از ولایتمداری واقعی را بیان کنیم، سیره و منش ایشان می‌تواند الگوی روشنی در این زمینه باشد؛ چراکه ولایت امام و آرمان‌های امام راحل را با همه وجود پذیرفته و به آن پایبند بود.
امروز نیز یکی از راه‌های ادامه مسیر آن بزرگوار، حفظ وحدت کلمه و وفاداری به رهبری است. همه ما باید در مسیر رهبری حرکت کنیم و با شناخت درست از راه و اندیشه امام شهید، ایمان و ولایتمداری را در عمل نشان دهیم. ایمان واقعی و ولایتمداری حقیقی، دو شرط اساسی برای ادامه این مسیر و صیانت از آرمان‌هایی است که آن بزرگوار برای آنها تلاش کرد.
همه ما باید نسبت به اسلام، میهن، جبهه مقاومت و خون شهدا متعهد باشیم و خود را وقف خداوند و دین الهی کنیم. این مسئولیت به گروه یا قشر خاصی محدود نیست؛ هر فردی در هر جایگاهی که قرار دارد، از نیروهای سپاه، ارتش و فراجا گرفته تا روحانیون، معلمان، مربیان، کارگران، کارمندان و خبرنگاران، باید تعهد خود را نسبت به اسلام، امام، انقلاب و خون شهدا در مسئولیت و وظیفه‌ای که برعهده دارد، نشان دهد. امیدواریم خداوند به همه ما توفیق دهد که در این مسیر ثابت‌قدم و وفادار بمانیم.
حضور مردم در میدان؛ سرمایه‌ای که نباید در جنگ روایت‌ها آسیب ببیند
تسنیم: امروز می بینیم از همان روز نخست جنگ تحمیلی سوم و شهادت امام شهیدمان، مردم بیش از هشت ماه در میدان دفاع از نظام و ولایت و کشور حضور دارند و برحمایت از نیروهای مسلح تاکید دارند، به تعبیر امام شهیدمان ملت مبعوث امروز سرمایه ای ارزشمند همچون دوره های مختلف انقلاب ایستاده است، تحلیل شما چیست؟
آیت الله دری نجف آبادی: حضور مردم در صحنه و حمایت آنان از نیروهای مسلح، رهبری و نظام اسلامی، یکی از مهمترین پشتوانه‌های اقتدار و امنیت کشور در برابر تهدیدها و توطئه‌های دشمنان است. تجربه نشان داده است که قدرت یک کشور صرفاً به توان نظامی و تجهیزات دفاعی محدود نمی‌شود، بلکه انسجام ملی، اعتماد عمومی و همراهی مردم با مجموعه‌های مسئول، نقش تعیین‌کننده‌ای در حفظ امنیت و عبور از بحران‌ها دارد. نیروهای مسلح در میدان دفاع از کشور مسئولیت دارند و مردم نیز با حفظ وحدت، هوشیاری و پشتیبانی اجتماعی، پشتوانه این میدان هستند.
حضور مستمر مردم در خیابان‌ها و میدان‌های شهر، آن هم در بیش از 245 شب متوالی، جلوه‌ای از این همراهی و احساس مسئولیت اجتماعی است. این حضور را نمی‌توان صرفاً یک تجمع یا برنامه مناسبتی تلقی کرد؛ بلکه بیانگر اراده بخشی از جامعه برای اعلام حمایت از امنیت ملی، دفاع از تمامیت ارضی کشور، پشتیبانی از نیروهای مدافع و صیانت از استقلال و عزت ایران اسلامی است. استمرار چنین حضوری در شرایط حساس، پیام روشنی از ایستادگی و انسجام مردم در برابر فشارها و تهدیدهای خارجی دارد.
دشمنان جمهوری اسلامی ایران در کنار فشارهای سیاسی، اقتصادی و نظامی، تلاش می‌کنند با عملیات روانی، جنگ رسانه‌ای، انتشار اخبار جعلی و ایجاد اختلاف میان مردم و مسئولان، انسجام جامعه را تضعیف کنند. در چنین شرایطی، هوشیاری مردم، پرهیز از دامن زدن به شایعات، حفظ آرامش اجتماعی و تکیه بر منابع معتبر خبری اهمیت دوچندان دارد. مقابله با توطئه‌های دشمن فقط در میدان نظامی معنا پیدا نمی‌کند؛ بلکه آگاهی عمومی، وحدت اجتماعی و مراقبت از سرمایه اعتماد ملی نیز بخشی از این مسئولیت است.
البته حمایت از نظام و نیروهای مسلح، در کنار حضور میدانی، باید در رفتار اجتماعی و مسئولیت‌پذیری عمومی نیز نمود پیدا کند؛ از کمک به حفظ آرامش و امنیت محله‌ها گرفته تا حمایت از خانواده‌های آسیب‌دیده، تقویت همبستگی اجتماعی و مشارکت در حل مسائل کشور. مردم زمانی می‌توانند پشتوانه‌ای مؤثر برای اقتدار ملی باشند که در کنار پشتیبانی از مدافعان کشور، مطالبات و مسائل جامعه را نیز از مسیرهای قانونی و مسئولانه پیگیری کنند.
امروز بیش از هر زمان دیگری، حفظ وحدت ملی و تقویت پیوند میان مردم، نیروهای مسلح و نهادهای مسئول ضرورت دارد. حضور شبانه مردم در خیابان‌ها طی بیش از 245 شب، اگر با آگاهی، انسجام و مسئولیت‌پذیری همراه باشد، می‌تواند سرمایه اجتماعی ارزشمندی برای کشور باشد. پیام این حضور آن است که امنیت، استقلال و آینده ایران موضوعی مشترک و ملی است و صیانت از آن، به همراهی همه آحاد جامعه نیاز دارد.
وقتی شغل و مسکن نباشد چگونه از جوانان انتظار ازدواج داشته باشیم؟
تسنیم: یکی از مسائل مهم و جدی استان مرکزی به عنوان اولویت نظام مسائل استان که بارها هم از سوی جنابعالی مورد تاکید بوده مساله جوانی جمعیت است، بفرمایید اهمیت توجه به جوانی جمعیت در استان مرکزی چیست؟ و اهمیت و راهبردهای عبور از سالمندی و تحقق جوانی جمعیت و رسیدن به این مساله در سطح ملی چگونه است؟
آیت الله دری نجف آبادی: موضوع ازدواج جوانان، هم در سطح ملی و هم در استان مرکزی، از اهمیت و ضرورت ویژه‌ای برخوردار است. تسریع در امر ازدواج و جلوگیری از تأخیرهای غیرضروری در تشکیل خانواده باید به‌طور جدی مورد توجه قرار گیرد. ازدواج باید در سن مناسب و بر اساس معیارهای دینی، فرهنگی و تاریخی جامعه مورد حمایت قرار گیرد؛ چراکه به تأخیر افتادن ازدواج، در کنار کاهش تمایل به فرزندآوری، می‌تواند پیامدهای جدی برای آینده جمعیتی کشور داشته باشد. باید شرایطی فراهم کنیم که بخش گسترده‌ای از جامعه در سن مناسب امکان ازدواج و تشکیل خانواده را داشته باشند و این موضوع به یک اولویت واقعی در سیاست‌گذاری‌ها تبدیل شود.
البته تحقق این هدف تنها با توصیه و بیان ضرورت‌ها امکان‌پذیر نیست؛ بلکه به حمایت عملی، تلاش، فداکاری و مجاهدت نیاز دارد. باید برای رفع موانع پیش روی جوانان، از جمله مسکن، اشتغال و هزینه‌های آغاز زندگی، راهکارهای مؤثر و متناسب در نظر گرفته شود. در این مسیر، فرهنگ‌سازی باید در کنار حمایت‌های اقتصادی و اجتماعی قرار گیرد و همه دستگاه‌ها و نهادهای مسئول برای حل مشکلات خانواده‌ها و تسهیل ازدواج جوانان پای کار باشند. نمی‌توان انتظار داشت بدون تلاش و تحمل سختی‌ها، تحول جدی در این حوزه اتفاق بیفتد.
از سوی دیگر، باید به این نکته توجه کنیم که همه جوانان نمی‌توانند کارمند یک مجموعه صنعتی یا پتروشیمی باشند؛ بنابراین لازم است ظرفیت‌های بزرگ اقتصادی و تولیدی کشور توسعه پیدا کند تا فرصت‌های شغلی متنوع و پایدار ایجاد شود. برای نمونه، باید زمینه ایجاد صنایع بزرگ جدید، توسعه کارخانه‌های آلومینیوم، احیای ظرفیت واقعی هپکو و تبدیل آن به شرکتی در تراز تولیدکنندگان بزرگ جهانی مانند کوماتسو و کاترپیلار فراهم شود. اصلاح و تقویت صنعت خودروسازی و افزایش توان تولیدی کشور نیز از ضرورت‌هایی است که باید با برنامه‌ریزی و سرمایه‌گذاری واقعی دنبال شود.
همچنین مناطق جنوبی کشور، از خرمشهر تا جاسک و چابهار، جزایر و ظرفیت‌های گسترده سواحل کشور، امکان توسعه و سرمایه‌گذاری‌های بزرگ را دارند. باید با برنامه‌ریزی بلندمدت، این مناطق را آباد و ظرفیت‌های اقتصادی و صنعتی آنها را فعال کنیم تا فرصت‌های شغلی گسترده‌ای برای نسل جوان ایجاد شود. بسیاری از فرصت‌هایی که امروز به دلیل ضعف مدیریت، نبود سرمایه‌گذاری یا تصمیم‌های نادرست از دست می‌روند، می‌توانند به فرصت‌های بزرگ تولید، اشتغال و توسعه تبدیل شوند. در واقع، حمایت از ازدواج جوانان فقط به پرداخت تسهیلات محدود نیست و باید آن را در پیوند با توسعه اقتصادی، ایجاد اشتغال و فراهم کردن چشم‌انداز روشن برای آینده جوانان دید.
بنابراین، مسئله ازدواج و فرزندآوری از موضوعات بسیار جدی و واجب کشور است و باید هم‌زمان در دو مسیر فرهنگ‌سازی و حمایت عملی دنبال شود. باید موانع موجود را شناسایی و برای رفع آنها اقدام کنیم؛ از تأمین مسکن و ایجاد اشتغال گرفته تا توسعه صنایع، افزایش سرمایه‌گذاری و تقویت امنیت اقتصادی خانواده‌ها. اگر جوانان نسبت به آینده شغلی و معیشتی خود اطمینان داشته باشند و حمایت‌های لازم را دریافت کنند، زمینه برای ازدواج به‌موقع، تشکیل خانواده و فرزندآوری نیز فراهم‌تر خواهد شد. این مسئله نیازمند عزم جدی، برنامه‌ریزی، تلاش و همکاری همه بخش‌های کشور و استان مرکزی است.
سالمندی به ابرچالش آینده استان مرکزی تبدیل شده است
تسنیم: یکی از مسائل مهم استان مرکزی حرکت این استان به سمت سالمندی است و طبق آمار جزو استان های نخست کشور در این حوزه هستیم، تحلیل شما از وضعیت سالمندی استان مرکزی چیست؟
آیت الله دری نجف آبادی: سالمندی جمعیت و کاهش نرخ باروری در استان مرکزی، دیگر صرفاً یک موضوع جمعیتی نیست؛ بلکه به یکی از مسائل راهبردی و ابرچالش‌های آینده استان تبدیل شده است. مسئله‌ای که اگر امروز برای آن برنامه‌ریزی نشود، در سال‌های آینده آثار خود را در حوزه‌های اقتصادی، اجتماعی، درمانی، بازار کار و حتی پایداری نظام تأمین اجتماعی نشان خواهد داد. استان مرکزی به‌عنوان استانی صنعتی و مهاجرپذیر، در کنار ظرفیت‌های اقتصادی و تولیدی خود، باید نسبت به پیامدهای تغییر ساختار سنی جمعیت نیز حساس باشد.
بر اساس آمار اعلام‌شده جمعیت سالمندان استان به حدود 221 هزار و 832 نفر رسیده که سهم سالمندان بالای 60 سال از جمعیت استان نیز حدود 14.7 درصد اعلام شده که این آمار نشان می‌دهد که برنامه‌ریزی جمعیتی در استان نمی‌تواند یکسان و بدون توجه به ویژگی‌های هر شهرستان باشد.
از سوی دیگر، کاهش موالید زنگ خطر دیگری است که باید در کنار افزایش جمعیت سالمند مورد توجه قرار گیرد. بر اساس آمار ثبت احوال، در سال 1404 تعداد 11 هزار و 59 واقعه ولادت در استان مرکزی ثبت شده که نسبت به سال قبل 6.2 درصد کاهش داشته است. وقتی کاهش تولدها با افزایش سهم سالمندان همراه می‌شود، به‌تدریج توازن ساختار سنی جمعیت تغییر می‌کند و در آینده نسبت جمعیت فعال و جوان به جمعیت سالمند کاهش خواهد یافت.
البته باید تأکید کرد که سالمندی به‌خودی‌خود تهدید نیست؛ سالمندان سرمایه‌های انسانی، فرهنگی و اجتماعی جامعه‌اند و تجربه و دانش آنان می‌تواند در انتقال ارزش‌ها و تربیت نسل‌های آینده نقش‌آفرین باشد. مسئله اصلی، سالمند شدن جمعیت در شرایطی است که زیرساخت‌ها، خدمات اجتماعی، نظام سلامت، حمل‌ونقل عمومی و محیط شهری متناسب با نیازهای این گروه توسعه پیدا نکرده‌اند. بنابراین باید از نگاه صرفاً حمایتی و مقطعی عبور کنیم و به سمت سیاست‌گذاری برای سالمندی فعال، حفظ استقلال فردی و ارتقای کیفیت زندگی سالمندان حرکت کنیم.
پیامدهای این روند فقط به حوزه بهداشت و درمان محدود نمی‌شود. افزایش هزینه‌های مراقبت و درمان، نیاز به مراکز نگهداری و خدمات مراقبت در منزل، فشار بر صندوق‌های بازنشستگی و کاهش سهم نیروی کار جوان، از جمله مسائلی است که می‌تواند اقتصاد و توسعه استان را تحت تأثیر قرار دهد. استان مرکزی به‌عنوان یکی از قطب‌های صنعتی کشور، برای حفظ ظرفیت تولید و تداوم فعالیت واحدهای اقتصادی به نیروی انسانی جوان، متخصص و توانمند نیاز دارد؛ ازاین‌رو، مسئله جمعیت باید در پیوند با آینده اقتصادی و صنعتی استان دیده شود.
ازدواج و فرزندآوری به اولویت فوری در استان مرکزی تبدیل شود
تسنیم: فکر می کنید چه عواملی منجر به این مساله شده است و چه راهبردهایی باید برای ترغیب جوانان به ازدواج و تحقق جوانی جمعیت در پیش گرفت؟
آیت الله دری نجف آبادی: در کنار موضوع سالمندی که طرح شد، نمی‌توان از عوامل مؤثر بر کاهش تمایل به ازدواج و فرزندآوری غفلت کرد. اشتغال پایدار، تأمین مسکن، امنیت اقتصادی خانواده‌ها، هزینه‌های تربیت و آموزش فرزندان و امید به آینده، در تصمیم زوج‌های جوان برای فرزندآوری نقش دارند. سیاست‌های جمعیتی زمانی اثربخش خواهند بود که از سطح توصیه و شعار فراتر بروند و خانواده‌ها در زندگی واقعی، آثار حمایت‌های قانونی و اجرایی را احساس کنند. حمایت از مادران شاغل، تسهیل دسترسی به مسکن، رفع موانع اشتغال جوانان و فراهم کردن خدمات مراقبتی و آموزشی، باید به‌صورت جدی در دستور کار دستگاه‌های مسئول قرار گیرد.
به اعتقاد من، استان مرکزی برای مواجهه با این ابرچالش به یک برنامه جامع، هماهنگ و مبتنی بر داده‌های دقیق نیاز دارد؛ برنامه‌ای که هم‌زمان دو مسیر را دنبال کند: نخست، حمایت واقعی از تشکیل خانواده و فرزندآوری و دوم، آماده‌سازی زیرساخت‌ها برای جامعه‌ای که سهم سالمندان در آن رو به افزایش است.
دستگاه‌های اجرایی، مدیریت شهری، دانشگاه‌ها، بخش خصوصی، رسانه‌ها و نهادهای اجتماعی هرکدام در این مسیر مسئولیت دارند. رسانه‌ها نیز باید با طرح مسئله، مطالبه‌گری مستمر، آگاهی‌بخشی و بازتاب تجربه خانواده‌ها و سالمندان، کمک کنند موضوع جمعیت از یک بحث آماری و مناسبتی به اولویت دائمی برنامه‌ریزی استان تبدیل شود. آینده جمعیتی استان مرکزی امروز در تصمیم‌ها و سیاست‌هایی شکل می‌گیرد که برای خانواده، جوانان و سالمندان اتخاذ می‌کنیم.
با شعار نمی‌توان جوانان را به ازدواج ترغیب کرد
تسنیم: به نظر شما چه حمایت های عملیاتی از جوانان باید انجام شود تا ضمن ترغیب آنها به ازدواج، زوج های جوان را به فرزندآوری نیز تشویق کنیم؟
آیت الله دری نجف آبادی: حمایت از ازدواج جوانان و تسهیل تشکیل خانواده، یکی از ضرورت‌های اساسی برای آینده جمعیتی و اجتماعی استان مرکزی است. خانواده، هسته اصلی پایداری جامعه و نخستین بستر تربیت نسل آینده به شمار می‌رود و هرگونه خلل در مسیر تشکیل خانواده، در بلندمدت پیامدهایی فراتر از زندگی فردی زوج‌های جوان خواهد داشت. در شرایطی که استان مرکزی با روند سالمندی جمعیت و کاهش تمایل به فرزندآوری روبه‌روست، حمایت از ازدواج جوانان باید به‌عنوان یکی از اولویت‌های جدی مدیریت استان دنبال شود.
یکی از موانع مهم پیش روی جوانان، مجموعه‌ای از دغدغه‌های اقتصادی و اجتماعی از جمله اشتغال، مسکن، هزینه‌های آغاز زندگی و نگرانی نسبت به آینده است. نمی‌توان از جوانان انتظار داشت بدون برخورداری از حداقل‌های اقتصادی و امنیت شغلی، با اطمینان برای ازدواج و تشکیل خانواده تصمیم بگیرند. بنابراین حمایت از ازدواج نباید صرفاً به پرداخت تسهیلات بانکی محدود شود؛ بلکه باید مجموعه‌ای از اقدامات هماهنگ برای اشتغال پایدار، تأمین مسکن، مهارت‌آموزی، تسهیل خدمات و کاهش هزینه‌های آغاز زندگی را در بر بگیرد.
در استان مرکزی، استفاده از ظرفیت واحدهای صنعتی و تولیدی، بنگاه‌های اقتصادی، خیران، نهادهای مردمی و دستگاه‌های اجرایی می‌تواند به طراحی راهکارهای عملی برای رفع موانع ازدواج کمک کند. توسعه مسکن متناسب با توان اقتصادی جوانان، ایجاد فرصت‌های شغلی پایدار، حمایت از زوج‌های جوان در سال‌های نخست زندگی و تقویت مراکز مشاوره پیش از ازدواج و خانواده، از جمله اقداماتی است که باید با همکاری دستگاه‌های مسئول دنبال شود. مهم‌تر از همه، لازم است حمایت‌ها هدفمند، مستمر و متناسب با نیاز واقعی جوانان باشد تا از اقدامات مقطعی و صرفاً آماری فاصله بگیریم.
از سوی دیگر، فرهنگ‌سازی درباره ازدواج آگاهانه، ساده‌زیستی، مسئولیت‌پذیری و تقویت بنیان خانواده نیز اهمیت زیادی دارد؛ البته فرهنگ‌سازی زمانی اثرگذار خواهد بود که با حمایت‌های واقعی و فراهم کردن زمینه‌های اقتصادی و اجتماعی همراه شود. رسانه‌ها، دانشگاه‌ها، آموزش‌وپرورش، نهادهای فرهنگی و سازمان‌های مردم‌نهاد می‌توانند در این زمینه نقش‌آفرینی کنند. راهبرد اصلی استان مرکزی باید این باشد که جوانان برای ازدواج و تشکیل خانواده احساس امنیت، امید و برخورداری از حمایت اجتماعی داشته باشند؛ چراکه تقویت بنیان خانواده، علاوه بر پاسخ به بخشی از چالش جمعیتی، سرمایه‌گذاری برای سلامت اجتماعی و آینده پایدار استان است.
واگذاری بدون اهلیت‌سنجی، صنعت کشور را زمین‌گیر می‌کند
تسنیم: یکی از مسائل مهم در نظام مسائل استان طی سال های اخیر مسئله خصوصی سازی بوده است، موضوعی که اگر پیگیری شما و برخی دلسوزان نظام و استان نبود مشخص نیست چه سرنوشتی برای هپکو یا آذراب و صنایع دیگر مانند پالایشگاه شازند رقم می خورد؛ تحلیل شما از وضعیت خصوصی سازی چیست؟ و فکر می کنید مهمترین فاکتور در روند درست تحقق اصل 44 و خصوصی سازی چیست؟
آیت الله دری نجف آبادی: در رابطه با موضوع خصوصی‌سازی، من از گذشته از طرفداران جدی این رویکرد بوده‌ام و معتقدم خصوصی‌سازی می‌تواند در حوزه‌های مختلف، از جمله بهداشت و درمان و نظام‌های آموزشی، زمینه‌ساز تحول و پیشرفت باشد. به اعتقاد من، راه نجات اقتصاد کشور نیز در استفاده درست و واقعی از ظرفیت بخش خصوصی نهفته است؛ البته منظور از خصوصی‌سازی، واگذاری امور به بخش خصوصی واقعی است، نه شکل‌گیری مجموعه‌های خصولتی، واگذاری‌های رانتی و تراستی یا اقداماتی که بر پایه تبانی‌های نادرست و ساختگی انجام می‌شود.
خصوصی‌سازی باید به‌جای آنکه به فرصتی برای رانت‌جویی و اتلاف منابع تبدیل شود، بستری برای فرصت‌آفرینی، سرمایه‌گذاری، انجام کارهای بزرگ و استفاده حداکثری از ظرفیت‌های کشور باشد. تحقق این هدف نیز به مشارکت و همراهی مدیران، مسئولان، سرمایه‌گذاران و فعالان واقعی بخش خصوصی نیاز دارد.
باید از سرمایه‌گذاران و تولیدکنندگانی که برای توسعه کشور تلاش و فداکاری می‌کنند، حمایت کنیم. بانک‌ها نیز باید در این مسیر نقش‌آفرین باشند؛ البته نه به معنای خلق پول بی‌ضابطه و نه به شیوه‌ای که در برخی تجربه‌های ناموفق، مانند بانک آینده، مشاهده شد؛ بلکه به معنای واقعی کلمه، از طریق سرمایه‌گذاری و حمایت از سرمایه‌گذاران واقعی در بخش تولید. هدف باید این باشد که ظرفیت‌های تولیدی کشور به نتیجه برسد و سهم و نقش تولید در اقتصاد ملی افزایش پیدا کند.
بانک‌ها حامی تولید باشند، نه کارخانه‌دارِ بدهکارساز!
واگذاری واحدهای تولیدی نیز باید بر اساس ضوابط و شروط مشخص و با هدف ارتقای عملکرد آنها انجام شود. یکی از شروط اساسی این است که سرمایه‌گذار آورده واقعی داشته باشد و صرفاً با استفاده از منابع بانکی وارد میدان نشود. شرط دیگر، افزایش کارایی و بهره‌وری واحد تولیدی است. سرمایه‌گذار باید توان انجام سرمایه‌گذاری‌های جدید، ورود فناوری و تکنولوژی‌های روز، ایجاد اشتغال جدید و توسعه بازارهای داخلی و خارجی را داشته باشد. واگذاری نباید به ابزاری برای غارت سرمایه‌های ملی، سوءاستفاده از منابع عمومی یا بهره‌برداری از تغییر قیمت‌ها و شرایط اقتصادی تبدیل شود.
حتی معتقدم در برخی موارد می‌توان یک واحد تولیدی را بدون دریافت وجه اولیه در اختیار سرمایه‌گذار توانمند قرار داد، به شرط آنکه تعهدات روشن و قابل ارزیابی برای توسعه آن وجود داشته باشد؛ برای مثال، سرمایه‌گذار متعهد شود طی 10 سال، میزان تولید مجموعه را به سه برابر افزایش دهد، سهم صادرات آن را به سطحی قابل توجه برساند و با روزآمدسازی فناوری و تجهیزات، جایگاه رقابتی آن را ارتقا دهد. ملاک اصلی در چنین واگذاری‌هایی باید نتیجه عملکرد و میزان تحولی باشد که در واحد تولیدی ایجاد می‌شود.
هپکو باید به کاترپیلار و کوماتسوی ایرانی در منطقه و دنیا تبدیل شود
تسنیم: یکی از شرکت های مهم استان که در جریان این روند غلط اجرای خصوصی سازی آسیب دید، هپکو بود که از آن بعنوان غول بزرگ تولید ماشین آلات راهسازی و معدنی در منطقه آسیا یاد می شود، تحلیل شما درباره این شرکت و اتفاقات آن چیست؟
آیت الله دری نجف آبادی: در مورد شرکت هپکو نیز که حدود 10 تا 15 سال است دغدغه وضعیت آن را داریم، دیدگاه ما روشن است. هپکو باید به شرکتی در تراز برندهای بزرگ جهانی مانند کاترپیلار و کوماتسو تبدیل شود؛ مجموعه‌ای که به قلب تپنده تولید ماشین‌آلات راهسازی، معدنی و تجهیزات مورد نیاز بخش معدن کشور تبدیل شود. ظرفیت هپکو بسیار فراتر از آن است که به محلی برای سوءاستفاده، فرصت‌طلبی و فرصت‌سوزی تبدیل شود. هر مجموعه‌ای که مدیریت این شرکت را برعهده می‌گیرد، باید برنامه‌ای جامع برای تحول همه‌جانبه، توسعه تولید، نوسازی فناوری، افزایش بهره‌وری و گسترش صادرات ارائه کند.
متأسفانه تغییرات مدیریتی و وضعیت مالکیت و اداره شرکت، از جمله قرار گرفتن آن در مجموعه تأمین اجتماعی، در کنار سایر مشکلات، بر روند فعالیت این واحد اثر گذاشته است. در این میان، نیروی کار نیز باید مسئولیت‌پذیری و نقش خود را در پیشبرد اهداف مجموعه ایفا کند؛ چراکه تحول در یک بنگاه تولیدی بدون همراهی مدیریت، کارگران، سرمایه‌گذاران و همه عوامل مؤثر امکان‌پذیر نیست.
هپکو باید شرکتی باشد که سالانه صدها میلیون دلار صادرات داشته باشد و در بازارهای جهانی به‌عنوان یک تولیدکننده معتبر شناخته شود؛ نه اینکه خود به مجموعه‌ای متکی بر منابع ارزی، بانکی و ریالی کشور تبدیل شود و با هزینه‌ها و بدهی‌های سنگین، بار مضاعفی بر اقتصاد تحمیل کند. ظرفیت این شرکت باید در مسیر تولید، صادرات و ارزش‌آفرینی به کار گرفته شود.
تسنیم: در مجموع اگر بخواهید جمع بندی و تحلیلی از بایدها و نبایدهای اجرایی اصل 44 و خصوصی سازی داشته باشید چیست؟
آیت الله دری نجف آبادی: دیدگاه ما درباره خصوصی‌سازی روشن است؛ هدف باید جلوگیری از فرصت‌سوزی و بهره‌برداری صحیح از ظرفیت‌های مهم کشور باشد. ورود فناوری‌های جدید، توسعه تکنولوژی، نوآوری، ایجاد اشتغال، جذب نیروهای کارآمد، افزایش بهره‌وری و ارتقای کیفیت تولید، از الزامات یک واگذاری موفق است. سرمایه‌گذار باید آورده و توان مالی و مدیریتی واقعی داشته باشد و در صورت نیاز، از مسیرهای قانونی و با ضوابط مشخص از تسهیلات بانکی استفاده کند. تجربه برخی واگذاری‌ها و مجموعه‌هایی که در استان با مشکلات جدی مواجه شده‌اند، نشان می‌دهد که واگذاری بدون اهلیت‌سنجی و نظارت مؤثر می‌تواند به‌جای حل مشکلات، چالش‌های تازه‌ای برای کشور و استان ایجاد کند.
ظرفیت‌های استان مرکزی باید به تولید و اشتغال تبدیل شوند
تسنیم: استان مرکزی را به عنوان قطب و پایتخت صنعت کشور می شناسند، بفرمایید مهمترین نکات درخصوص استفاده از ظرفیت های استان و در نتیجه تحقق شعار سال و توصیه های امام شهید و رهبرمعظم انقلاب اسلامی چیست؟
آیت الله دری نجف آبادی: استان مرکزی از دیرباز یکی از کانون‌های مهم تولید و صنعت کشور بوده و امروز با برخورداری از صنایع بزرگ و مادر، واحدهای صنعتی کوچک و متوسط، نیروی انسانی متخصص و زنجیره‌های متنوع تولید، جایگاه ویژه‌ای در اقتصاد ملی دارد. ظرفیت صنعتی این استان از ماشین‌سازی، صنایع فلزی و آلومینیوم تا صنایع دارویی، شیمیایی، غذایی، ریلی و تجهیزات نفت و گاز گسترده است. این تنوع تولیدی یک مزیت راهبردی برای استان محسوب می‌شود و می‌تواند زمینه‌ساز نقش‌آفرینی بیشتر مرکزی در تأمین نیازهای کشور و توسعه صادرات باشد.
با وجود این ظرفیت‌ها، مسئله اساسی آن است که همه توان تولیدی استان به مرحله بهره‌برداری کامل نرسیده و بخشی از ظرفیت واحدهای صنعتی به دلایل مختلفی از جمله کمبود نقدینگی، دشواری تأمین مواد اولیه، نوسانات اقتصادی، محدودیت‌های انرژی، مشکلات بانکی و موانع اداری با ظرفیت واقعی خود فعالیت نمی‌کنند. بنابراین باید از نگاه صرفاً آماری به تعداد واحدهای صنعتی عبور کنیم و شاخص اصلی ارزیابی عملکرد اقتصادی استان را میزان تولید واقعی، بهره‌وری، اشتغال پایدار و توان رقابت‌پذیری واحدها قرار دهیم.
تحقق شعار سال 1405 و تقویت سرمایه‌گذاری و تولید، نیازمند حمایت عملی و هدفمند از تولیدکنندگان است. این حمایت باید در تسهیل دسترسی واحدهای تولیدی به منابع مالی، تأمین پایدار انرژی و مواد اولیه، اصلاح فرآیندهای اداری، تسریع در صدور مجوزها، رفع موانع صادراتی و ایجاد ثبات در مقررات اقتصادی نمود پیدا کند. همچنین بانک‌ها باید منابع خود را به سمت فعالیت‌های مولد هدایت کنند و دستگاه‌های اجرایی به جای ایجاد موانع جدید، در کنار تولیدکنندگان برای حل مسائل و مشکلات آنان قرار گیرند.
از سوی دیگر، استفاده از ظرفیت بخش خصوصی، توسعه فناوری و نوسازی ماشین‌آلات، تکمیل زنجیره‌های ارزش، حمایت از شرکت‌های دانش‌بنیان و تقویت ارتباط صنعت با دانشگاه‌ها می‌تواند بهره‌وری و کیفیت تولید را افزایش دهد. استان مرکزی همچنین باید از ظرفیت موقعیت جغرافیایی و زیرساخت‌های حمل‌ونقل خود برای توسعه بازارهای داخلی و خارجی استفاده کند. بازگشت واحدهای راکد و نیمه‌فعال به چرخه تولید نیز باید در کنار حمایت از واحدهای فعال، یکی از محورهای اصلی برنامه‌ریزی اقتصادی استان باشد.
تحقق شعار سال در مرکزی با شعار و بخشنامه ممکن نیست
تسنیم: فکر می کنید راهبرد عملیاتی تحقق شعار سال چیست و چه زمانی می توان تحقق آنرا در جامعه حس کرد و شاهد بود؟
آیت الله دری نجف آبادی: به اعتقاد من، تحقق شعار سال زمانی معنا پیدا می‌کند که آثار آن در زندگی مردم، افزایش اشتغال، رونق کسب‌وکارها، ارتقای قدرت اقتصادی خانواده‌ها و تقویت توان تولیدی کشور دیده شود. استان مرکزی ظرفیت آن را دارد که از یک قطب مهم صنعتی به الگویی برای بهره‌برداری حداکثری از توان تولید داخلی تبدیل شود.
اما این هدف با بخشنامه و شعار محقق نمی‌شود و به تصمیم‌های مؤثر، حمایت مستمر، هماهنگی دستگاه‌ها و اعتماد به سرمایه‌گذاران و تولیدکنندگان نیاز دارد. باید شرایطی فراهم شود که هیچ واحد تولیدی به دلیل موانع قابل حل از چرخه فعالیت خارج نشود و ظرفیت‌های موجود استان در خدمت تولید، اشتغال و توسعه اقتصادی قرار گیرد.
انتهای پیام/711/