به گزارش گروه بین‌الملل خبرگزاری تسنیم، بیش از 30 سال است که هیچ قطاری از خط‌آهن «گیومری - آخوریک - آکیاکا» در مرز ارمنستان و ترکیه عبور نمی‌کند. با این حال، ساکنان روستای مرزی «آخوریک» امیدوارند که روزی دوباره صدای سوت قطار در خط‌آهن گیومری به آخوریک و آکیاکا شنیده شود.
به باور «هوهانس یاغلیجیان» از اهالی این روستا، راه‌اندازی دوباره این خط‌آهن غیرفعال، نه تنها فرصت کار را برای او و هم‌روستایی‌هایش فراهم می‌کند، بلکه فرصت‌های اقتصادی تازه‌ای را نیز پیش روی ارمنستان می‌گشاید.
هوهانس یاغلیجیان با اشاره به سابقه کار خود در این مرز گفت: «من در آنجا، در نقطه مرزی، 25 سال کار کرده‌ام. اکنون اگر دوباره کار کند، تنها از همین روستا هزار نفر می‌خواهند بروند و کار کنند و این کار هیچ آسیبی به زمین‌های روستا و دام‌های اهالی نمی‌زند.»
امیدواری در روستاهای مرزی برای کاهش وابستگی به بازار روسیه
در این روستای مجاور خط‌آهن، اهالی امیدوارند بازگشایی مرز مسیرهای تجاری جدیدی به ارمنستان بدهد و وابستگی به بازار روسیه را کاهش دهد؛ بازاری که کالاهای ارمنستانی در ماه‌های اخیر در آن با موانعی روبه‌رو شده‌اند.
هوهانس یاغلیجیان در این باره خاطرنشان کرد: «تجارت، زندگی ارمنستان را نیز تغییر خواهد داد. اکنون هر چقدر کالا که روسیه اجازه رفتن نمی‌دهد، از همین مسیر رفت‌وآمد خواهد کرد.»
هم‌زمان، «آلبرت گالستیان» دیگر ساکن محلی نیز موافق گشودن دروازه‌هایی است که بیش از سه دهه بسته مانده‌اند. برای او موضوع فقط تجارت نیست و وی معتقد است تماس میان همسایگان می‌تواند راه صلح را نیز بگشاید.
آلبرت گالستیان تاکید کرد: «انسان نمی‌تواند تنها زندگی کند. بگذارید باز شود؛ هرچه تجارت بیشتر باشد، هم به سود ماست، هم به سود آن‌ها و هم به نفع مردم است. با همسایگان باید ارتباط داشت و وارد تجارت شد؛ به نظر من این ارتباط صلح هم می‌آورد.»
رکود در گشایش مرز با وجود توافق واشنگتن و تغییر مذاکره‌کننده ارمنی
آنکارا مرز ارمنستان و ترکیه را از دهه 1990 میلادی در پیوند با منازعه قره‌باغ کوهستانی بست. با وجود اینکه جمهوری آذربایجان در سال 2023 میلادی در قره‌باغ عملیات نظامی انجام داد و آن منطقه را کاملاً آزاد کرد، مرز باز نشد.
حتی پس از پیش‌امضای توافق‌نامه صلح توسط ارمنستان و جمهوری آذربایجان در کاخ سفید در اوت 2025 نیز پیشرفت ملموسی دیده نمی‌شود.
اکنون دیدار رودررو میان نمایندگان ویژه ارمنستان و ترکیه وجود ندارد و «روبن روبینیان» مذاکره‌کننده ارمنی، پس از انتخابات پارلمانی سمت ریاست مجمع ملی را بر عهده گرفته است؛ هرچند به گفته طرف ارمنی، مذاکرات قطع نشده است.
«آرارات میرزویان» وزیر خارجه ارمنستان اعلام کرده است: «صادقانه بگویم، هنوز جای سوال است که در تماس با ترکیه نیازی به مذاکره‌کننده جدید هست یا نه؛ زیرا شاید بازگشایی مرز زودتر از توافق بر سر نامزدی نمایندگان جدید انجام شود.»
حمایت مالی اتحادیه اروپا از نشست‌های تجاری برای ایجاد مسیرهای جایگزین
علی‌رغم مرزهای بسته، هم تجارت ارمنستان و ترکیه و هم تماس‌های بازرگانان دو کشور فعال است. در ابتدای تابستان، فعالان اقتصادی در «قارص» و در ماه سپتامبر در ایروان دیدار کردند و برگزاری چنین نشست‌هایی در سال آینده نیز با تامین مالی اتحادیه اروپا برنامه‌ریزی شده است.
به گفته «واسیلیس ماراگوس» سفیر اتحادیه اروپا در ارمنستان، تقویت صلح در منطقه و بازگشایی مرزها با ایجاد مسیرهای جایگزین، به سود این اتحادیه نیز خواهد بود.
ماراگوس تصریح کرد: «ما می‌خواهیم پیوندهای بین‌منطقه‌ای را با مشارکت شرکای مختلف و ایجاد مسیرها و فرصت‌های سرمایه‌گذاری گوناگون تامین کنیم تا همگان از آن سود ببرند. ما نیز منتفع می‌شویم، زیرا مسیرهای جایگزینی از اروپا به سوی آسیای مرکزی، چین و سایر جهات خواهیم داشت.»
نگاه تجار کُرد دیاربکر به ارمنستان به عنوان دروازه ورود به اوراسیا
مسیر عبوری از ارمنستان، در شهر عمدتاً کردنشین «دیاربکر» نیز به عنوان یک دروازه دیده می‌شود. «محمد کایا» رئیس اتاق بازرگانی و صنایع دیاربکر می‌گوید ارمنستان می‌تواند راهی به سوی اتحادیه اقتصادی اوراسیا باشد و دیاربکر نیز می‌تواند برای تجار ارمنی دروازه‌ای به سوی سوریه و عراق بگشاید.
کایا تاکید کرد: «ما می‌توانیم ارمنستان را در این منطقه برای تجار کرد، دروازه خروج به منطقه اوراسیا بدانیم. هم‌زمان روند معکوس هم ممکن است؛ اگر تجار ارمنی در دیاربکر سرمایه‌گذاری کنند، دیاربکر می‌تواند دروازه منتهی به سوریه و عراق شود.»
در آغاز سال، طرف تُرک از شروع تجارت مستقیم با ارمنستان بدون تشریفات گمرکی در کشور ثالث خبر داد، اما تجار تُرک و کُرد خواهان گام‌های بیشتری هستند. کایا گفت: «اگر دولت‌ها دیوارهای میان ما را بردارند، ما به عنوان دو جامعه می‌توانیم با هم توافق کنیم.»
تراز تجاری 98 درصدی به سود آنکارا در سایه ترجیح کالاهای تُرک
در شهر «ازمیر» به عنوان سومین شهر بزرگ ترکیه، شرکت «هاس‌گارانتی» قرار دارد که تولیدکننده تجهیزات حرفه‌ای برشته‌کاری و آسیاب قهوه است و 15 سال است که به تولیدکنندگان ارمنی تجهیزات می‌دهد.
«موجدات آیدین» مدیر این شرکت گفت: «یکی از بزرگ‌ترین شرکت‌ها، شاید بشناسید، شرکت وندا است. وقتی کارگاه برشته‌کاری قهوه را در سن‌پترزبورگ روسیه باز کردند، همین سازمان از من دستگاه 180 کیلوگرمی خرید که روزانه سه تن قهوه تولید می‌کند. مردم اکنون می‌خواهند کاری انجام دهند؛ در کنار کشورشان است، آسان است و کالای تُرک را ترجیح می‌دهند.»
این ترجیح در تجارت متقابل نیز پیداست؛ در نیمه نخست امسال 4.5 میلیون دلار کالا از ارمنستان به ترکیه وارد شده، اما واردات از ترکیه به ارمنستان از 220 میلیون دلار گذشته است.
اکنون تراز تجاری 98 درصد به سود آنکاراست و هرچند مشخص نیست پس از عادی‌سازی روابط چه چیزی تغییر می‌کند، اما آشکار است که پیوندهای اقتصادی مدت‌هاست از مرزی که ایروان و آنکارا هنوز بر سر گشایش آن مذاکره می‌کنند، عبور کرده‌اند.
انتهای پیام/