به گزارش گروه بین‌الملل خبرگزاری تسنیم، با گذشت نزدیک به 9 ماه از جنگ منطقه‌ای، پیامدهای این جنگ برای کل جهان، به ویژه بعد از بسته شدن تنگه هرمز، هر روز در ابعاد جدیدی آشکار می‌شود و این بار بعد از بحران بزرگ در بازار انرژی، زنگ خطر در سبد غذایی کشورهای مختلف دنیا به صدا درآمده است.
در این زمینه، خورخه موریرا دا سیلوا، معاون دبیرکل سازمان ملل، در مصاحبه‌ای با رویترز در حاشیه نشست‌های سالانه صندوق بین‌المللی پول و بانک جهانی در بانکوک در هفته گذشته، خلاصه‌ای از آنچه در پشت صحنه نوسانات قیمت نفت در حال وقوع است را ارائه داد و گفت: «اگر در چند هفته آینده به توافق نرسیم، فصل کاشت را از دست خواهیم داد».
به گزارش وب سایت قطری العربی الجدید، در حالی که جهان درگیر قیمت نفت خام برنت است که این هفته از 110 دلار در هر بشکه فراتر رفت، بحرانی کندتر و خطرناک‌تر در پس‌زمینه در حال شکل‌گیری است: کودها که نقطه شروع چرخه تولید مواد غذایی هستند ، در پشت تنگه هرمز گیر کرده‌اند.
منابع غذایی جهان پشت تنگه هرمز گیر افتاده‌اند
نقش تنگه هرمز صرفاً محدود به نفت و گاز نیست و طبق گزارش خبرگزاری رویترز، پیش از جنگ، این تنگه حدود یک سوم تجارت اوره جهان و تقریباً نیمی از تجارت دریایی گوگرد را مدیریت می‌کرد. سازمان غذا و کشاورزی سازمان ملل (FAO) تخمین می‌زند که تا 30 درصد از کودهای تجاری بین‌المللی از این آبراه عبور می‌کنند.
برای درک اهمیت این مواد، کافی است مسیر حرکت آنها را دنبال کنید. اوره، پرکاربردترین کود نیتروژنی در جهان، عمدتاً از گاز طبیعی ساخته می‌شود. گوگرد به اسید سولفوریک تبدیل می‌شود که برای کارخانه‌های فرآوری سنگ فسفات جهت تولید کودهای فسفاتی مورد نیاز است.
به عبارت دیگر، وقتی جریان گاز و گوگرد از خلیج فارس مختل می‌شود، کود گندم در هند، کود ذرت در آفریقا و کود برنج در جنوب شرقی آسیا تحت تأثیر قرار می‌گیرند. طبق گزارش مؤسسه بین‌المللی تحقیقات سیاست غذایی (IFPRI)، بیش از شش ماه پس از شروع جنگ، محموله‌های کود از خلیج فارس تا حد زیادی متوقف شده‌اند.
از مارس گذشته، سازمان ملل متحد یک گروه ویژه برای تأمین امنیت عبور کودها از تنگه هرمز تشکیل داده که تاکنون صرفاً روی کاغذ مانده است. این طرح شامل ایجاد یک مرکز هماهنگی در عمان برای ثبت کشتی‌ها و ترتیب عبور ایمن آنها است، با نظارت سازمان ملل در بنادر کشورهای خلیج فارس برای تأیید محموله‌ها و ردیابی کشتی‌ها در طول ترانزیت.
موریرا دا سیلوا، معاون دبیرکل سازمان ملل در این زمینه اعلام کرد که عبور تنها پنج کشتی در روز برای ادامه جریان کود به کشورهایی که بیشترین نیاز را دارند کافی است و این مکانیسم می‌تواند ظرف هفت تا ده روز پس از توافق بین واشنگتن و تهران فعال شود.
هشدار درباره بحران غذایی با بسته ماندن تنگه هرمز
این مقام سازمان ملل هشدار داد که اما هنوز هیچ توافقی حاصل نشده و عدم اجرای این طرح می‌تواند منجر به بحران امنیت غذایی در بخش‌هایی از آسیا و آفریقا شود.
در این میان هند، یکی از بزرگترین واردکنندگان کود در جهان، نمونه بارزی از چگونگی انتقال شوک را ارائه می‌دهد. به گزارش وب‌سایت خبری هندی Civils Daily، قیمت گوگرد وارداتی به حدود 1100 دلار در هر تن افزایش یافته است، در حالی که در شرایط عادی 150 تا 250 دلار بود.
لازم به ذکر است که قبل از جنگ، 53 تا 54 درصد از واردات گاز طبیعی مایع هند از قطر و امارات متحده عربی بود. بعد از جنگ دولت هند مجبور شد گاز را از ایالات متحده، عمان، نیجریه و آنگولا با قیمت‌های بالاتر بازار نقدی خریداری کند و واردات اوره خود را بین آوریل و ژوئن به تقریباً 2.5 میلیون تن افزایش داد که سه برابر سطح سال قبل است.
هند تاکنون موفق شده کشاورزان را از قیمت‌های بالا محافظت کند، اما این هزینه در لایحه یارانه دولت منعکس شده که از برآوردهای بودجه فراتر رفته است. در این میان کودهای فسفات همچنان آسیب‌پذیرترین هستند، زیرا دولت در تنوع بخشیدن به منابع خود به اندازه کافی موفق نبوده است.
قیمت مواد غذایی در بالاترین سطح
اما مشکل فقط به کودها ختم نمی‌شود و کشاورزان برای راه‌اندازی ماشین‌آلات خود به گازوئیل نیاز دارند و محصولات برای رسیدن به بازارها به کامیون و کشتی نیاز دارند.
طبق گزارش رویترز، هزینه حمل و نقل یک بشکه نفت با ابرنفتکش از ایالات متحده به ژاپن به حدود 40 دلار افزایش یافته است، در حالی که قبل از جنگ 8.60 دلار بود. هزینه‌های حمل و نقل غلات در برخی مسیرها، مانند مسیر دریای سیاه به جنوب شرقی آسیا، نیز حدود 50 درصد افزایش یافته است.
این فشارها در حال حاضر در قیمت مواد غذایی احساس می‌شوند. شاخص قیمت مواد غذایی فائو، که قیمت سبدی از کالاهای اساسی غذایی را دنبال می‌کند، در ماه سپتامبر با 1.5 درصد افزایش به 136 واحد رسید که بالاترین سطح آن از نوامبر 2022 است.
غلات با افزایش 5.1 درصدی شاخص خود در ماه و 17.2 درصدی نسبت به سال گذشته، پیشتاز این افزایش بودند. قیمت شکر در ماه 6.1 درصد افزایش یافت، در حالی که شاخص روغن نباتی 18.3 درصد نسبت به سال گذشته افزایش یافت. به گزارش رویترز، قیمت گندم از ابتدای سال 2026 بیش از 30 درصد افزایش یافته است.
ماکسیمو توررو، اقتصاددان ارشد فائو، این وضعیت را «انباشت مداوم و فزاینده قیمت کالاها» توصیف کرد و هشدار داد که این فشارها تأثیر بیشتری در پایان سال، ابتدای سال آینده و احتمالاً در طول سال آینده خواهد داشت.
کاهش بازدهی کشاورزان
اما خطر اینجا فقط افزایش قیمت فعلی نیست. وقتی قیمت کود افزایش می‌یابد، بسیاری از کشاورزان استفاده از آن را کاهش می‌دهند و در نتیجه فصل بعد بازده کمتری خواهند داشت. به عبارت دیگر، شوک فعلی کود می‌تواند به صورت کمبود غذا در سال آینده خود را نشان دهد.
اثرات این شوک از کشوری به کشور دیگر متفاوت است و کشورهایی که به واردات غذا و انرژی وابسته هستند، بیشترین تأثیر را از افزایش قیمت‌هایی که به مصرف‌کنندگان منتقل می‌شود، خواهند پذیرفت.
طبق گزارش صندوق بین المللی پول، دلیل این امر آن است که فقیرترین خانوارها دو تا سه برابر بیشتر از خانوارهای ثروتمند برای انرژی و غذا هزینه می‌کنند. بنابراین، حتی افزایش اندک قیمت نان، برنج یا روغن پخت و پز، هزینه بسیار بیشتری را بر بودجه آنها تحمیل خواهد کرد.
همچنین دولت‌هایی که به نان، سوخت یا کود یارانه می‌دهند، در زمانی که منابع آنها از قبل محدود شده است، با هزینه حتی بیشتری روبرو خواهند شد.
سناریوهای در حال بررسی، تصویر نگران‌کننده‌ای را ترسیم می‌کنند. اتاق بازرگانی بین‌المللی، در گزارشی که در ماه آگوست منتشر شد، پیش‌بینی کرد که در صورت ادامه اختلالات، قیمت غلات می‌تواند تا 81 درصد، قیمت دانه‌های روغنی 66 درصد و قیمت دام 30 درصد افزایش یابد.
به گفته مقامات سازمان ملل، عامل حیاتی همچنان زمان است. هر هفته‌ای که بدون توافق برای اجازه ورود محموله‌های کود می‌گذرد، فصل کاشت را به پایان خود نزدیک‌تر می‌کند و کشورها را یک قدم بیشتر به بحران غذایی نزدیک می‌کند.
انتهای پیام/