به گزارش خبرنگار حوزه و روحانیت خبرگزاری تسنیم، مفهوم جهاد یکی از اساسی‌ترین آموزه‌های فقه اسلامی است که در طول تاریخ اسلام نقش مهمی در پویایی جوامع اسلامی ایفا کرده است. در دوران معاصر، جریان‌های مقاومت اسلامی از جمله حزب‌الله لبنان، حماس در فلسطین و جنبش انصارالله یمن، با بازتفسیر مفاهیم فقهی جهاد، گفتمان مقاومت خود را سامان داده‌اند.
از این‌رو «تأثیر مفاهیم فقهی جهاد در گفتمان مقاومت جریان‌های اسلامی معاصر» عنوان مقاله‌ای است که زهرا محمدی، کارشناس ارشد تفسیر و علوم قرآن به رشته تحریر درآورده و به بررسی مفهوم جهاد و جریان‌های معاصر پرداخته است.
هدف از نگارش این مقاله بررسی تأثیر مفاهیم فقهی جهاد در گفتمان مقاومت جریان‌های اسلامی معاصر می‌باشد که با رویکرد تحلیلی ـ توصیفی، به بررسی تأثیر مفاهیم فقهی جهاد بر شکل‌گیری و استمرار این گفتمان می‌پردازد و نشان می‌دهد که چگونه اجتهادهای معاصر توانسته‌اند مفاهیم سنتی را با نیازهای مبارزاتی نوین تطبیق دهند.
یافته‌های مقاله نشان می‌دهد تحول گفتمان جهاد در جریان‌های مقاومت، نشانه‌ای از پویایی فقه اسلامی در پاسخ به چالش‌های جدید است. جهاد دیگر صرفاً مسئله‌ای فقهی نیست، بلکه به ابزار گفتمان‌سازی، مشروعیت‌بخشی و هویت‌سازی بدل شده است. تحلیل گفتمان مقاومت اسلامی معاصر نشان می‌دهد که مفاهیم فقهی جهاد نه تنها حفظ شده‌اند؛ بلکه با نیازهای امروزین بازتفسیر شده‌اند. جریان‌های مقاومت توانسته‌اند با اتکا بر اجتهادهای فقهی نو، مشروعیت دینی را برای مقاومت خود تثبیت کنند. بدین ترتیب، فقه جهاد به یک سرمایه راهبردی تبدیل شده است.
از منظر فقهی جهاد دو بُعد دفاعی و ابتدایی دارد که در گفتمان مقاومت اسلامی معاصر، بُعد دفاعی آن برجسته‌تر شده است. همچنین پیوند میان جهاد و مفاهیم مترتبطی چون «ولایت فقیه»، امت واحده و «مقاومت مشروع» نشان می‌دهد که چگونه فقه جهاد در اندیشه‌های رهبران مقاومت از لبنان تا فلسطین و یمن به عنوان راهبردی کلیدی مورد استفاده قرار گرفته است.
این مقاله با اتکا به روش تحقیق کیفی و تحلیل گفتمان به بررسی سیر تحول مفهوم جهاد از برداشت‌های سنتی تا کاربرد آن در نظریه‌پردازی‌های مقاومت معاصر می‌پردازد؛ همچنین با رویکرد تطبیقی، دیدگاه‌های فقهی مرتبط با جهاد در میان جریان‌های مقاومت شیعه و سنی از جمله حزب الله لبنان، حماس فلسطین، انصارالله یمن و گروه‌های مقاومت در عراق را مورد واکاوی قرار می‌دهد. هدف اصلی این پژوهش تبیین چگونگی شکل‌گیری مشروعیت فقهی برای اقدامات مقاومت مسلحانه در عصر حاضر و نیز بررسی تأثیر گفتمان جهادی بر بسیج اجتماعی و سیاسی در این جریان‌ها است. این مقاله نشان خواهد داد که چگونه با وجود تفاوت‌های فقهی جزئی یک اجماع کلی بر وجوب جهاد دفاعی و مقابله با اشغالگران در میان اکثر فقها و رهبران جریان‌های مقاومت شکل‌گرفته است. این رویکرد جدیدی به جهاد از یک مفهوم محدود فقهی، بعد جهانی و استراتژیک بخشیده و آن را به ابزاری برای مقابله با استکبار و ظلم جهانی تبدیل کرده است.
گفتنی است، مقاله «تأثیر مفاهیم فقهی جهاد در گفتمان مقاومت جریان‌های اسلامی معاصر» نوشته زهرا محمدی، در سایت مجله نور به این آدرس قابل دسترسی برای علاقه‌مندان است.
خبرنگار: بابک شکورزاده
انتهای پیام/