به گزارش خبرنگار فرهنگی خبرگزاری تسنیم، در نخستین روز از چهل‌وسومین جشنواره بین‌المللی فیلم کوتاه تهران، روند اجرایی جشنواره با قدری کندی و تعلل همراه بود؛ مسئله‌ای که اگرچه می‌توان بخشی از آن را به اقتضائات روز نخست و ناهماهنگی‌های اولیه نسبت داد، اما در عین حال ضرورت توجه جدی‌تر به کیفیت برگزاری این رویداد سینمایی را یادآوری می‌کند.
یکی از مسائل جشنواره، نامناسب بودن فضای محل برگزاری برای میزبانی از رویدادی با این ابعاد است؛ مشکلی که البته تنها به جشنواره فیلم کوتاه تهران محدود نمی‌شود و بسیاری از جشنواره‌های فرهنگی و هنری کشور با آن دست‌وپنجه نرم می‌کنند. در محل برگزاری امسال، پراکندگی بخش‌های مختلف جشنواره در طبقات گوناگون، رفت‌وآمدهای مکرر میان طبقات را به یکی از مشکلات اصلی شرکت‌کنندگان تبدیل کرده است. سالن‌های نمایش در یک بخش، نشست‌ها در بخشی دیگر و محل استقرار رسانه‌ها و پذیرایی نیز در قسمت‌های جداگانه قرار گرفته‌اند؛ وضعیتی که علاوه بر اتلاف وقت، انرژی شرکت‌کنندگان را نیز می‌گیرد و از سهولت حضور و مشارکت آنان در برنامه‌های جشنواره می‌کاهد.
در این زمینه، تجربه سال گذشته و برگزاری جشنواره در ایران‌مال، دست‌کم از منظر یکپارچگی فضا و دسترسی به بخش‌های مختلف، شرایط مناسب‌تری داشت؛ هرچند فاصله زیاد این مجموعه از مرکز شهر و دشواری دسترسی به آن، خود یکی از نقاط ضعف برگزاری جشنواره در آن مکان محسوب می‌شد. این مقایسه نشان می‌دهد که انتخاب محل برگزاری جشنواره، صرفاً مسئله‌ای مربوط به تأمین سالن نیست، بلکه باید مجموعه‌ای از معیارها، از جمله دسترسی، سهولت رفت‌وآمد، نزدیکی بخش‌های مختلف و تناسب فضا با نیازهای اهالی سینما و رسانه، در آن لحاظ شود. بنا بر اطلاع‌رسانی‌های ستاد خبری جشنواره، مجموعه‌ای از نهادها و سازمان‌های متعدد و برخوردار از امکانات مالی و اجرایی نیز در برگزاری این رویداد مشارکت داشته‌اند. بنابراین این سؤال ایجاد می‌شود که با وجود حمایت‌های مالی گوناگون چرا باید در حوزه اجرایی شاهد ضعف باشیم؟
در کنار مسائل زیرساختی، توجه به شأن فرهنگی و هنری جشنواره نیز اهمیت دارد. بی‌توجهی به ضوابط پوشش و حجاب در فضای برگزاری، این پرسش را مطرح می‌کند که تا چه اندازه برای هویت فرهنگی چنین رویدادی برنامه‌ریزی شده است. انتظار می‌رود جشنواره‌ای با این جایگاه، در کنار توجه به کیفیت آثار و برنامه‌های سینمایی، برای حفظ تناسب فضای عمومی خود با هویت فرهنگی کشور نیز تدابیر روشنی داشته باشد. می‌توان با اطلاع‌رسانی مناسب و پیش‌بینی تمهیدات لازم، از جمله فراهم کردن پوشش مناسب برای افرادی که به آن نیاز دارند، در جهت سامان‌دهی این وضعیت اقدام کرد.
مسئله دیگری که به‌ویژه برای خبرنگاران و منتقدان دردسرساز شده، ضرورت چاپ بلیت برای ورود به هر سانس است. در شرایطی که اصحاب رسانه با کارت شناسایی و مجوز حضور در جشنواره فعالیت می‌کنند، انتظار می‌رود سازوکار ورود آنان به سالن‌ها نیز متناسب با همین شرایط طراحی شود. الزام به خروج از سالن یا مراجعه مجدد به بخش مربوطه برای چاپ بلیت و سپس بازگشت به محل نمایش، فرایندی زمان‌بر و غیرضروری است که می‌تواند با پیش‌بینی سازوکاری ساده‌تر، مانند پذیرش کارت معتبر رسانه‌ای یا استفاده از بلیت الکترونیکی، برطرف شود.
اما درباره کیفیت آثار حاضر در جشنواره، هنوز برای قضاوت نهایی زود است. با این حال، در یک ارزیابی اولیه می‌توان گفت که آثار به نمایش درآمده تا اینجای کار، از نظر سطح کیفی، تفاوت چشمگیری با آنچه در دوره گذشته دیده شد، ندارند؛ نه می‌توان از جهشی محسوس سخن گفت و نه نشانه‌ای از افتی جدی مشاهده کرد. البته برای رسیدن به جمع‌بندی دقیق‌تر، باید منتظر نمایش آثار بیشتری ماند.
البته میان فیلم‌های اکران‌شده تا این مرحله، «شب هول» را می‌توان از جمله آثاری دانست که توجه خبرنگاران و منتقدان را به خود جلب کرده است؛ هرچند ارزیابی جایگاه این فیلم در میان آثار جشنواره نیز به تماشای فیلم‌های بیشتر و شکل‌گیری بحث‌های جدی‌تر درباره آنها نیاز دارد.
بین اتفاقات مثبت روز نخست، نمایش فیلم کوتاه «عمو سیبیلو» ساخته زنده‌یاد بهرام بیضایی، جایگاه ویژه‌ای داشت. این اثر که نخستین تجربه‌های سینمایی این کارگردان فقید و از چهره‌های برجسته فرهنگ و هنر ایران به شمار می‌رود، پس از مرمت توسط فیلم‌خانه ایران، در معرض تماشای علاقه‌مندان سینما قرار گرفت. نمایش چنین آثاری در کنار رقابت فیلم‌های تازه، فرصتی ارزشمند برای بازخوانی میراث سینمای ایران و پیوند دادن نسل امروز سینما با تجربه‌های ماندگار گذشته است.
برگزاری نشست‌های تخصصی با حضور چهره‌های برجسته سینما، از دیگر نقاط قوت برنامه‌های روز نخست بود. نشست علیرضا زرین‌دست، فیلم‌بردار پیشکسوت سینمای ایران، با استقبال علاقه‌مندان همراه شد و بار دیگر نشان داد که بخش‌های گفت‌وگومحور و انتقال تجربه، در کنار نمایش فیلم‌ها، می‌توانند از ظرفیت‌های مهم جشنواره برای ارتقای دانش سینمایی مخاطبان باشند. این امر نشان می‌دهد که علاقمندان حوزه فیلم کوتاه بیش از هرچیز به یادگیری و آموختن از اساتید فرهنگ و هنر نیاز دارند. فیلم‌های خوب را همیشه می‌توان دید اما یادگیری از اساتید همیشگی نیست.
بخش نمایشگاه عکس نیز حاوی عکس‌های متفاوتی از ایران در روزگار کنونی است. هم از شرایط جنگی و هم در فضای عمومی و کلی کشور. نمایشگاه کتاب نیز در حال برگزاری است که آثار گوناگون مرتبط با سینمای حرفه‌ای و کوتاه را برای فروش در دسترس عموم مخاطبین قرار داده است.
در مجموع، روز نخست چهل‌وسومین جشنواره فیلم کوتاه تهران تصویری دوگانه از این رویداد ارائه کرد: از یک سو، مشکلات اجرایی، محدودیت‌های فضای برگزاری و برخی کاستی‌ها در خدمات‌رسانی، ضرورت بازنگری در شیوه مدیریت جشنواره را یادآوری می‌کنند و از سوی دیگر، نمایش آثار ارزشمند سینمایی و استقبال از نشست‌های تخصصی، ظرفیت‌های فرهنگی این رویداد را به نمایش می‌گذارند.
باید دید در روزهای آینده، برگزارکنندگان تا چه اندازه می‌توانند از مشکلات اولیه بکاهند و در نهایت، جشنواره چه تصویری از وضعیت امروز سینمای کوتاه ایران به دست خواهد داد.
محمدباقر صنیعی منش
انتهای پیام/