به گزارش خبرگزاری تسنیم دفتر جزایر خلیج فارس، جزیره قشم با پتانسیل کم‌نظیر گردشگری می‌تواند در این صنعت حرف اول را بزند اما زیرساخت‌های شکننده و مشکلات ناشی از جنگ، ترمز رشد آن را کشیده است. گردشگری روستایی موتور محرک توسعه قشم تبدیل شده و در سال جاری، 45 پروژه عمرانی در حوزه‌های گردشگری، ورزشی و ژئوپارک در روستاهای جزیره تعریف شده که مجموع اعتبار پیش‌بینی‌شده برای آنها حدود 157 میلیارد تومان است.
از این میان، 27 پروژه در حوزه میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی، 8 پروژه در حوزه ژئوپارک و 10 پروژه در بخش ورزش اجرا می‌شود.موسوی اجاق معاون فرهنگی، اجتماعی و گردشگری سازمان منطقه آزاد قشم، این پروژه‌ها را با هدف توسعه متوازن روستایی، افزایش ماندگاری گردشگران و ایجاد اشتغال محلی توصیف کرده است.
برای سنجش دقیق‌تر اثر اقتصادی گردشگری، باید به اعداد کلان‌تر نگاه کرد. در سال 1404، بیش از 14 میلیون و 476 هزار تردد مسافر در بنادر مسافری قشم ثبت شده؛ آماری که این جزیره را در کنار بنادر مهم کشور به یکی از شلوغ‌ترین مسیرهای دریایی گردشگری تبدیل کرده است.در 10ماهه منتهی به بهمن 1404، حدود 9 میلیون سفر گردشگری دریایی در جزایر کیش و قشم و بندر لافت ثبت شده است که سهم قشم از این رقم قابل توجه است.
در حوزه سرمایه‌گذاری نیز جهش قابل ملاحظه‌ای رخ داده است؛ سرمایه‌گذاری در گردشگری قشم از 270 میلیارد تومان در سال 1401 به سه هزار و 500 میلیارد تومان در سال 1404 افزایش یافته است همچنین رشد 12 درصدی ورود مسافران و افزایش 29 درصدی سفرهای هوایی در نوروز 1404 ثبت شده که یک دستاورد بزرگ در مقایسه با میانگین کشوری ارزیابی می‌شود.
با این حال منتقدان می‌گویند آمارهای اعلامی گاه متورم است و آمار اعلام‌شدهٔ نوروزی شامل تمامی افرادی است که به جزیره رفت‌وآمد داشته‌اند نه صرفاً گردشگران واقعی. این نقد، به‌ویژه با توجه به سهم بالای مسافران تجاری در بندر لافت – که قشم را به بندر پل متصل می‌کند – قابل تأمل است.
چالش‌هایی که قشم را زمین‌گیر کرد
با وجود رشد آمار، گردشگری قشم با چالش‌های ساختاری جدی روبه‌روست. یکی از مهمترین آنها، ناترازی در توزیع منافع گردشگری است. به گفته کارشناسان امکانات و سهم مردم قشم صرف گردشگران شده، اما بازگشت اقتصادی این خدمت به‌طور متوازن بین روستاها و مناطق مختلف جزیره توزیع نشده و باید برای رفع این ناترازی تدبیری اندیشید که این نشان می‌دهد که بخش عمده‌ای از درآمد گردشگری در مراکز تجاری و اقامتی متمرکز شده و به روستاهای دورافتاده سرریز نکرده است.
چالش دوم، ضعف زیرساخت‌های ایمنی و خدمات اضطراری است که از جمله آنها کمبود و ضعیف‌بودن تجهیزات نجات در اسکله‌های گردشگری قشم، کمبود تجهیزات پزشکی کمپ‌های اورژانس، نبود علائم ایمنی و راهنمای مسیر کافی و نبود سیستم‌های سرمایشی مناسب است. همچنین تداخل رادیویی و فرکانسی نیز از مهمترین مشکلات مناطق آزاد کیش و قشم در حوزه ترددهای دریایی است.
چالش سوم که ریشه در مسائل کلان دارد، تأثیر جنگ و تورم بر گردشگری جنوب است. گزارش‌های میدانی از تعطیلی کافه‌ها و رستوران‌ها، بی‌مسافر ماندن قایق‌های تفریحی و بی‌رونق ماندن بوم‌گردی‌ها حکایت دارد. بر اساس آمار رسمی مدیرکل میراث فرهنگی هرمزگان، تاکنون 110 فروند لنج آسیب‌دیده، دو شناور تفریحی نیمه‌کروز از مدار خارج شده و حدود 4.5 میلیون گردشگر از سفر به این استان منصرف شده‌اند.
گردشگری قشم؛ رشد در آمار، عقب‌ماندگی در واقعیت
با وجود این چالش‌ها، چشم‌انداز اعلام‌شده برای گردشگری قشم بلندپروازانه است؛ سه رویکرد راهبردی اعلام‌شده عبارت‌اند از گردشگری روستایی، هوشمند و مردمی. از راه‌اندازی پلتفرم جامع قشم‌آی خبر داده شده که گفته می شود برای نخستین‌بار در کشور، تجربه سفر هوشمند را در قالب یک زیرساخت ملی ارائه می‌دهد و در کنار مدیریت داده‌های گردشگری، بستری برای اقتصاد دیجیتال قشم خواهد بود.
قشم در فاصله کمتر از دو ساعت از بندرعباس، بزرگترین جزیره خلیج فارس، سال‌هاست میان دو روایت معلق مانده؛ روایت ژئوپارک جهانی یونسکو و منطقه آزاد تجاری اما آنچه در سالهای اخیر این دو روایت را به هم گره زده، گردشگری است . صنعتی که به گفته فعالان محلی در برخی روستاها معادلات معیشتی را از صیادی به میزبانی تغییر داده و در برخی دیگر همچنان چشم به راه زیرساخت‌هایی است که سالها وعده داده شده است.
آمارها می‌گویند گردشگری قشم دیگر یک پتانسیل نیست بلکه در حال تبدیل به یک جریان است. در تعطیلات یک ماه آخر تابستان، 115 هزار و 509 مسافر از سه مسیر زمینی، دریایی و هوایی وارد جزیره شدند و گردش مالی آنها به بیش از یک هزار و 235 میلیارد ریال رسید.
روستایی که معادله مهاجرت را برعکس کرد
شاید روشن‌ترین نمونه اثر اقتصادی گردشگری در قشم، روستای سهیلی است. روستایی با حدود سه هزار و 800 نفر جمعیت که در سال گذشته میزبان بیش از یک میلیون و 500 هزار گردشگر بوده است. گردشگری در این روستا نه فقط اشتغال مستقیم و پایدار در بخش‌های گردشگری دریایی، صنایع دستی و مهمان‌پذیری بومی ایجاد کرده بلکه درآمد سرانه خانوار در آن نسبت به پنج سال گذشته چهار برابر شده است.
محمد آشوری تازیانی استاندار هرمزگان، در آیین جشن ثبت جهانی سهیلی این روستا را یک برند اقتصادی توصیف کرد و گفت تحول آن از زمانی کلید خورد که طرح بنادر و لنگرگاه‌های کوچک به صورت مشترک بین منطقه آزاد قشم، استانداری و سازمان بنادر اجرا شد. به گفته او روستای سهیلی الگویی ملموس برای جلوگیری از خالی شدن روستاهاست؛ کلید توقف مهاجرت، تبدیل روستا به یک واحد اقتصادی پویاست.
سرمایه‌گذاری در زیرساخت گردشگری این روستا ادامه دارد. عملیات اجرایی کفسازی ورودی روستا با اعتباری بیش از 20 میلیارد ریال از محل اعتبارات ملی آغاز شده اما سؤال کلیدی اینجاس که آیا الگوی سهیلی قابل تکثیر است؟ قشم 65 روستا دارد و به گفته استاندار هرمزگان، تنها تعداد محدودی از آنها توانستهاند در زنجیره گردشگری جای بگیرند.
از ژئوپارک تا لنج چوبی؛ گردشگری قشم خودش را بازتعریف می‌کند
در سالهای اخیر، قشم تلاش کرده گردشگری خود را از ویترین جاذبه‌ها به سمت اقتصاد تجربه ببرد. ژئوپارک جهانی یونسکو، که یکی از شاخص‌ترین داشته‌های جزیره است، در سال 1404 به عنوان سال تحول در زیرساخت‌ها معرفی شده است.
پروژه احداث مرکز پذیرش و اطلاع‌رسانی در ژئوسایت تنگه چاه‌کوه با سرمایه‌گذاری 120 میلیارد ریالی آغاز شده و تاکنون 30 درصد پیشرفت فیزیکی داشته است. مدیر ژئوپارک، ابراهیم رستم‌گورانی، گفته که بر اساس تفاهم‌نامه‌ای با شورای اسلامی روستای چاهو شرقی، 30 درصد از درآمدهای گردشگری منطقه به توسعه خدمات و نگهداری زیرساخت‌ها اختصاص خواهد یافت. این الگو بازگرداندن بخشی از درآمد گردشگری به خود روستا از نمونه‌های کم‌سابقه در ایران است.
موازی با ژئوپارک، گردشگری دریایی نیز در حال بازتعریف خود است. لنجسازی سنتی چوبی در قشم پس از سالها توقف با آب‌اندازی یک فروند شناور تفریحی که طی 18 ماه توسط استادکاران محلی ساخته شد جان دوباره گرفته است.
این شناور به ناوگان گردشگری دریایی هرمزگان افزوده شده و به گفته معاون دریایی اداره کل بنادر و دریانوردی هرمزگان، احیای این صنعت موجب رونق مجدد کارگاه‌های لنجسازی چوبی، توسعه گردشگری دریایی و افزایش اشتغال دریامحور خواهد شد. اهمیت این اقدام در آن است که لنجسازی سنتی خلیج فارس به عنوان میراث ناملموس در فهرست یونسکو ثبت شده و احیای آن همزمان از میراث فرهنگی حمایت می‌کند و همچنین باعث ایجاد درآمد می شود.
انتهای پیام/7558