به گزارش خبرنگار فرهنگی خبرگزاری تسنیم، غول دنیای نشر، «پنگوئن رندوم هاوس» (Penguin Random House)، انتشار کتابی برای گروه سنی کودک و نوجوان درباره فلسطین را تنها چند روز پیش از تاریخ موعد انتشار لغو کرد؛ اقدامی که در پی اختلافات تحریریه با نویسندگان فلسطینی‌تبارِ آمریکایی این کتاب رخ داد.
بر اساس گزارش گاردین، قرار بود نسخه‌های کتاب «آوارگی و داستان فلسطینیان آمریکا» (Displacement and the Palestinian American Story) در ماه سپتامبر به کتاب‌فروشی‌ها و کتابخانه‌ها برسد، اما «آلانا حدید» و «جنان مطری»، نویسندگان این اثر، پس از آنکه ویراستاران بخش کتاب‌های کودک رندوم هاوس خواستار اعمال تغییراتی در روایت آنها از تاریخ فلسطین شدند و عباراتی بدون هماهنگی نویسندگان به کتاب اضافه شد، دست‌نویس کتاب خود را پس گرفتند. این نویسندگان اکنون قصد دارند کتاب خود را از طریق «اینترلینک بوکز» (Interlink Books) که یک انتشارات آمریکاییِ تحت مالکیت فلسطینیان است منتشر کنند.
کتاب «آوارگی و داستان فلسطینیان آمریکایی» قرار بود هشتمین عنوان از مجموعه در حال انتشار «مسابقه برای رسیدن به حقیقت» رندوم هاوس باشد؛ مجموعه‌ای از کتاب‌های غیرداستانی برای نوجوانان 10 تا 13 ساله که تلاش دارد تاریخ گروه‌های مختلف حاضر در آمریکا را روایت کند. هدف این کتاب‌ها ارائه «روایت واقعی تاریخ آمریکا» از زبان اعضای گروه‌های به‌حاشیه‌رانده‌شده و روایت تاریخ مردمان خودشان بود.
مجموعه «مسابقه برای رسیدن به حقیقت» را سایرا رائو و رجینا جکسون طراحی کردند. این برنامه در سال 2019 با هدف فراهم‌کردن زمینه گفت‌وگو با زنان سفیدپوست درباره نژادپرستی آغاز شد. رائو و جکسون در سال 2020 کتابی با عنوان «زنان سفیدپوست» به پنگوئن رندوم هاوس فروختند که به اثری پرفروش تبدیل شد. سپس در سال 2021 مجموعه کودکانه «مسابقه برای رسیدن به حقیقت» را نیز به این ناشر فروختند.
رندوم هاوس تاکنون از این مجموعه کتاب‌هایی درباره برده‌داری، محروم‌سازی چینی‌آمریکایی‌ها، تاریخ آمریکایی‌های مکزیکی‌تبار و همگون‌سازی اجباری جوانان بومی منتشر کرده است.
با پیش‌رفتن مجموعه، رائو احساس کرد انتشار جلدی درباره فلسطین فوریت دارد: «در حال حاضر هیچ داستانی مهم‌تر از این برای روایت‌کردن نیست. داستان فلسطین در واقع داستان همهٔ نسل‌کشی‌ها و همه خشونت‌های استعمار مهاجرنشین است.»
پس از آنکه رندوم هاوس در تابستان 2024 با این ایده موافقت کرد، رائو از مطری و حدید دعوت به همکاری کرد.
نویسندگان نخستین پیش‌نویس کتاب «آوارگی» را در ژوئیهٔ 2025 تحویل دادند. آنها در مقدمه نوشتند که داستان فلسطینیان مدت‌هاست از کلاس‌های درس غایب بوده است: «پاک‌کردن عمدی تاریخ ما باعث شده نسل‌های پیاپی فلسطینیان برای توضیح‌دادن نه‌فقط این‌که از کجا آمده‌ایم، بلکه این‌که چرا نزدیک به نیمی از ما در سراسر جهان پراکنده شده‌ایم ــ از جمله، مانند ما، در ایالات متحده ــ با دشواری روبرو شوند.»
کتاب به جغرافیا و تاریخ فلسطین، ظهور صهیونیسم، نکبتِ سال 1948 ــ زمانی که بیش از 700 هزار فلسطینی از خانه‌هایشان رانده شدند ــ تحلیل نویسندگان از اسرائیل به‌عنوان «مستعمره شهرک‌نشین»، روابط آمریکا و اسرائیل، و زندگی فلسطینیانی می‌پرداخت که زیر اشغال نظامی زندگی می‌کنند.
آنها همچنین تاریخچه خانواده‌های خود را ثبت کردند. به نوشته نویسندگان، پدربزرگ و مادربزرگ حدید چند روز پس از تولد پدرش از صفد رانده شدند و در سوریه پناهنده شدند. بستگان مطری و همسرش نیز پس از کشتاری در آوریل 1948 که جان بیش از 100 فلسطینی را گرفت، از دیر یاسین و عین‌کریم آواره شدند. نویسندگان علت افزوده شدن این بخش را اینطور توضیح دادند: «فقط می‌خواستم کودکان ما را انسان ببینند.»
یکی از اصلی‌ترین نقاط اختلاف میان نویسندگان و تیم ویراستاری ناشر، بر سر هفت اکتبر و طوفان‌الاقصی بود. نویسندگان در فصلی با عنوان «حق بین‌المللی مقاومت مسلحانه»، با ارجاع به مصوبات مجمع عمومی سازمان ملل تصریح کرده بودند که ملت‌های تحت سلطه استعماری از حق تعیین سرنوشت و مقابله با اشغال «با هر ابزار در دسترس» برخوردارند. نویسندگان تاکید داشتند، مردمی که تحت "سلطه استعمار" زندگی می‌کنند، "حق مقاومت" دارند. آنها بر این نکته تاکید کردند که واقعه هفت اکتبر یک ماجرای خلق‌الساعه نبود، بلکه حاصل دهه‌ها رنج و نادیده گرفته شدن بود: "آنچه در 7 اکتبر رخ داد، آغاز خشونت در فلسطین نبود، لحظه‌ای دیگر در تاریخ طولانی مردمی بود که برای آزادی مبارزه می‌کردند".
این اظهارات، مطابق سلیقه ناشر نبود. ناشر در ایمیل‌هایی که حالا بخشی از آن منتشر شده، به نویسندگان تاکید کرده است که در این بخش عنوان کنند که واقعه هفت اکتبر، در تضاد با قوانین حقوق بشری و بین‌الملل است. اما نویسندگان با پافشاری بر موضع خود عنوان کرده‌اند که ناشر می‌کوشد روایت استعمار را تطهیر کند: «در کتابی پیرامون تاریخ برده‌داری در ایالات متحده، هیچ‌یک از ما نمی‌توانیم تصور کنیم که نویسنده‌ای سیاه‌پوست مجبور شود قیام‌های بردگان را محکوم کند یا آنها را نقض قوانین بین‌المللی بشمارد.»
مطری در واکنش به سانسور پنگوئن و اعمال سلیقه در محتوای کتاب، بدون اجازه نویسندگان، نوشت: «آنها بی‌وقفه تلاش می‌کردند تاریخ ما را ملایم و پاکسازی کنند، زیرا نمی‌خواستند باعث ناخشنودی و معذب‌شدن برخی گروه‌ها شوند. اما ماهیت تاریخ استعمارزدایی دقیقاً این است که انسان را معذب و به تفکر وادار کند. باور دارم این کتاب اثری انقلابی بود و به همین دلیل نیز زیر ذره‌بین شدید ممیزی قرار گرفت. ...اکنون کاملاً روشن شده که دغدغه و تمرکز اصلی پنگوئن، تقدم‌بخشیدن به احساسات یهودیان در برابر جان و تجربه زیسته فلسطینیان است.»
هرچند ناشر بارها تأکید کرده که بر درج واقعیت‌ها در آثارش متعهد است، اما این واقعه پیامدهایی داشت؛ از جمله کناره‌گیری مدیر طرح مجموعه از ادامه همکاری.
با طولانی‌تر شدن جنگ اسرائیل علیه غزه و ادامه کشتار بی‌رحمانه فلسطینیان، صدای مخالفت با این جنگ بیش از هر زمان دیگری در میان نویسندگان و اهالی فرهنگ جهان شنیده می‌شود. در سه سال گذشته آثار متعددی درباره تاریخ، فرهنگ و مردم فلسطین منتشر شده که جهان را به تأمل درباره این سرزمین فرامی‌خواند. در مقابل، جریان بایکوت و سانسور این دسته از آثار نیز در جوامع غربی بیش از پیش قدرت گرفته و در جریان است. در سال‌های گذشته، طبق گزارش رسانه‌های غربی، برنامه‌های متعددی از نویسندگانی لغو شده است که که درباره فلسطین نوشته و یا راجع به آن در فضای مجازی اظهار نظر کرده‌اند.
از سوی دیگر، اتفاقی را که اخیراً در انتشارات پنگوئن رخ داد، نمی‌توان یک لغو قرارداد ساده میان نویسنده و ناشر در نظر گرفت. این واقعه نشان داد که اگرچه ناشری پیش‌تر راجع به برده‌داری و استعمار کتاب منتشر کرده، اما تداوم این مسیر و پذیرش دیدگاه‌های ضد استعماری تا جایی است که به خط قرمزهای حامیان اسرائیل خللی وارد نشود.
انتهای پیام/