به گزارش گروه دانشگاه خبرگزاری تسنیم، نخستین نشست شورای سیاست‌گذاری همایش «حکمرانی فرهنگ و هویت اسلامی ایرانی»، با گرامیداشت یاد و خاطره امام شهید و با حضور جمعی از اعضا و وزرا در سالن شهید رئیسی برگزار شد.
در این نشست تخصصی، راهکارهای علمی و اجرایی برای تببین اندیشه‌ها و سبک حکمرانی فرهنگی رهبر فقید انقلاب اسلامی مورد بحث و تبادل نظر قرار گرفت.
حجت‌الاسلام عبدالحسین خسروپناه، در این نشست که به مناسبت سالگرد شهادت ایشان و با حضور اعضای شورای سیاست‌گذاری در سالن شهید رئیسی برگزار شد، اظهار کرد: برگزاری این همایش اقدامی در راستای پاسداشت و تبیین میراث فکری و گفتمانی امام شهید است و تلاش شده با طراحی محورهای متنوع، زمینه بررسی ابعاد مختلف اندیشه‌ها و اقدامات ایشان فراهم شود.
وی افزود: در نخستین دوره همایش، مجموعه‌ای گسترده از موضوعات مرتبط با اندیشه‌های امام شهید در نظر گرفته شده است تا پژوهشگران و صاحب‌نظران بتوانند متناسب با حوزه تخصصی و دغدغه‌های علمی خود، به بررسی ابعاد مختلف این مکتب بپردازند.
دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی با بیان اینکه این همایش باید آغازگر یک جریان علمی و گفتمانی مستمر باشد، تصریح کرد: انتظار می‌رود این رویداد در سال‌های آینده نیز به مناسبت سالگرد شهادت امام شهید ادامه یابد و در هر دوره، یکی از ابعاد اندیشه‌ها و اقدامات ایشان به‌صورت تخصصی بررسی شود.
خسروپناه ادامه داد: موضوعاتی همچون سیاست‌گذاری، راهبری و بررسی نهادها و مجموعه‌هایی که با ابتکار و هدایت امام شهید شکل گرفته‌اند، می‌توانند محور دوره‌های آینده همایش باشند.
وی با اشاره به پیشنهادهای مطرح‌شده درباره محورهای علمی همایش گفت: موضوعاتی مانند سبک زندگی اسلامی، مسائل اساسی جامعه، آموزه‌های مرتبط با نهادهای اجتماعی و سازمان‌های مردم‌نهاد و همچنین گفتمان‌ها و نوآوری‌های نهادی امام شهید، از جمله محورهای قابل بررسی هستند.
دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی با تأکید بر اهمیت کارکردهای علمی و ترویجی همایش اظهار کرد: در نخستین دوره، علاوه بر تولید آثار پژوهشی، موضوع فرهنگ‌سازی و گفتمان‌سازی نیز مورد توجه قرار دارد و مقالات علمی ارائه‌شده می‌توانند در مجلات تخصصی منتشر شوند.
وی افزود: هدف آن است که در گام نخست، ظرفیت‌های علمی و فکری این حوزه شناسایی و فعال شوند و در دوره‌های آینده، موضوعات با تمرکز و عمق تخصصی بیشتری دنبال شوند.
استاد خسروپناه با اشاره به اهمیت بخش بین‌المللی همایش گفت: یکی از پیشنهادهای مطرح‌شده، توجه مستقل به ابعاد بین‌المللی اندیشه‌ها و گفتمان‌های امام شهید و بررسی نیازها و اقتضائات این حوزه است.
وی افزود: موضوعاتی مانند گفتمان مقاومت از ظرفیت بالایی برای طرح در عرصه بین‌المللی برخوردارند و می‌توانند زمینه معرفی و تبیین ابعاد فراملی اندیشه‌های امام شهید را فراهم کنند.
دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی تأکید کرد: لازم است در برنامه‌ریزی‌های همایش، از ظرفیت‌های علمی و پژوهشی برای تقویت بخش بین‌المللی و گسترش دامنه مخاطبان استفاده شود.
خسروپناه با اشاره به ضرورت استفاده از قالب‌های متنوع علمی، رسانه‌ای و هنری اظهار کرد: پیشنهاد شده است در کنار ارائه مقالات پژوهشی، از ظرفیت‌هایی مانند تولید پادکست، مصاحبه‌های تخصصی، جستارنویسی و آثار هنری نیز برای تبیین و ترویج اندیشه‌های امام شهید استفاده شود.
وی همچنین با اشاره به پیشنهاد برگزاری جشنواره هنری در کنار همایش افزود: دانشگاه هنر و دیگر دانشگاه‌ها و مراکز علمی و فرهنگی کشور می‌توانند در طراحی و اجرای بخش‌های هنری و رسانه‌ای مشارکت داشته باشند.
دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی با تأکید بر اهمیت ورود همایش به مرحله اجرایی گفت: پیشنهادهای مطرح‌شده در شورای سیاست‌گذاری جمع‌بندی خواهد شد تا پس از نهایی شدن محورهای علمی، زمینه مشارکت گسترده دانشگاه‌ها، مراکز علمی، محققان و پژوهشگران فراهم شود.
وی همچنین با اشاره به اهمیت ارزیابی علمی مقالات اظهار کرد: در فرایند داوری آثار، موضوع استفاده از هوش مصنوعی نیز مورد توجه قرار دارد و ارزیابان با این فناوری و کاربردهای آن آشنایی دارند.
خسروپناه در پایان ابراز امیدواری کرد که این همایش با بهره‌گیری از ظرفیت دانشگاه‌ها و مراکز علمی و فرهنگی، به بستری برای تبیین، ترویج و تعمیق اندیشه‌های امام شهید تبدیل شود و در سال‌های آینده نیز به‌عنوان یک جریان علمی و فرهنگی مستمر ادامه یابد.
اندیشه‌های امام شهید ظرفیت گفتمان‌سازی فرهنگی و تمدنی در جهان را دارد
سعیدرضا عاملی، عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی، در نخستین نشست شورای سیاست‌گذاری همایش «حکمرانی فرهنگ و هویت اسلامی ـ ایرانی در مکتب امام شهید» که با حضور اعضای شورای سیاست‌گذاری در سالن شهید رئیسی برگزار شد، اظهار کرد: این همایش فرصتی برای بررسی عمیق دیدگاه‌های فرهنگی و تمدنی امام شهید و تبیین امتداد این اندیشه‌ها در مسائل روز کشور و جهان است.
وی با اشاره به دیداری با رهبر معظم انقلاب در اردیبهشت‌ماه 1403 افزود: در این دیدار، ایشان در تبیین آموزه‌های اهل‌بیت علیهم‌السلام به موضوعاتی از جمله دعا، نیایش و ارتباط انسان با خداوند اشاره کردند که از نیازهای مهم جهان امروز به شمار می‌رود. همچنین بر اهمیت امتداد اندیشه‌های اهل‌بیت علیهم‌السلام در پاسخگویی به مسائل معاصر تأکید داشتند.
عاملی با تأکید بر اهمیت بهره‌گیری از مبانی علمی فرهنگ‌شناسی گفت: مفهوم فرهنگ در سیر تاریخی خود تحولات مهمی را پشت سر گذاشته و از تعاریف محدود به ادبیات، موسیقی و آیین‌های فرهنگی، به مفهومی گسترده‌تر شامل ابعاد مختلف زندگی اجتماعی و سبک زندگی تبدیل شده است.
وی افزود: رهبر معظم انقلاب در تبیین مفهوم فرهنگ، توجه ویژه‌ای به سبک زندگی داشتند و این مفهوم را با عنصر هویت پیوند می‌زدند. در این نگاه، فرهنگ مجموعه‌ای منسجم از مؤلفه‌های اجتماعی و هویتی است که می‌تواند ویژگی‌های متمایز فرهنگ اسلامی و ایرانی را تبیین کند.
عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی، پیوند فرهنگ با ایده تمدن نوین اسلامی را از محورهای مهم اندیشه رهبر معظم انقلاب دانست و تصریح کرد: حکمرانی فرهنگی در این چارچوب، با هدف حرکت به سمت تحقق شاخص‌های تمدن نوین اسلامی معنا پیدا می‌کند و بررسی نسبت فرهنگ، هویت و تمدن می‌تواند زمینه‌ساز پژوهش‌های ارزشمند باشد.
عاملی با اشاره به تجربه تدوین اثری پژوهشی درباره نامه‌های رهبر معظم انقلاب به جوانان اروپا و آمریکای شمالی اظهار کرد: مفاهیم مطرح‌شده در این نامه‌ها از ظرفیت گسترده‌ای برای مطالعات فرهنگی و تمدنی برخوردارند.
وی افزود: مفهوم «طرف درست تاریخ» می‌تواند زمینه پیوند جریان‌های حقیقت‌گرای جهان را فراهم کند. همچنین دعوت جوانان غربی به مطالعه مستقیم قرآن کریم، نشان‌دهنده توجه رهبر معظم انقلاب به گفت‌وگوی مستقیم با مخاطبان جهانی است.
عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی با تأکید بر اهمیت معرفی اندیشه‌های فرهنگی و تمدنی رهبر معظم انقلاب به مخاطبان جهانی گفت: تولید آثار پژوهشی به زبان‌های خارجی و بهره‌گیری از ظرفیت دانشگاه‌ها و مراکز علمی بین‌المللی می‌تواند به گسترش این اندیشه‌ها کمک کند.
وی در پایان با اشاره به اهمیت بخش بین‌المللی همایش خاطرنشان کرد: استفاده از ظرفیت اندیشمندان خارجی از طریق سخنرانی‌های ضبط‌شده، نشست‌های مجازی و جلسات پرسش و پاسخ، زمینه مشارکت گسترده‌تر پژوهشگران جهان و توسعه تعاملات علمی و فرهنگی را فراهم می‌کند.
ضرورت پرهیز از شتاب‌زدگی و تمرکز بر گفتمان‌های فرهنگی
غلامعلی حداد عادل، عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی و رئیس فرهنگستان زبان و ادبیات فارسی، در این نشست با تأکید بر اینکه شخصیت و خدمات ارزشمند آن شهید بزرگوار با برگزاری یک همایش ساده به طور کامل شناخته نمی‌شود، بر لزوم پایه‌گذاری یک حرکت علمی درازمدت تأکید کرد. وی با اشاره به اهمیت پرهیز از مقالات شتاب‌زده و تکراری، پیشنهاد داد که همایش پیش‌رو به شناسایی و تبیین گفتمان‌های کلیدی فرهنگی مطرح‌شده توسط آن بزرگوار و نهادهای پایه‌گذاری‌شده در دوران مسئولیت ایشان اختصاص یابد.
وی همچنین خاطرنشان کرد که تمرکز بر موضوعاتی چون سبک زندگی اسلامی، خانواده به عنوان بستر انتقال فرهنگ، و نقش نهادهای بنیادین فرهنگی می‌تواند چارچوب مناسبی برای فراخوان مقالات و پژوهش‌های دانشگاهی فراهم کند.
حداد عادل با اشاره به ضرورت اختصاص زمان کافی برای ارتقای کیفی آثار، ابراز امیدواری کرد که با هم افزایی نخبگان و نهادهای علمی، گام‌های استواری برای تدوین مکتب فرهنگی مبتنی بر آرای آن شهید برداشته شود.
طراحی نقشه راه ده‌ساله برای تبیین ابعاد حکمرانی فرهنگی
حجت‌الاسلام محسن قمی، رئیس سازمان تبلیغات اسلامی، در این نشست با اشاره به وسعت و گستردگی ابعاد فکری و حکمرانی آن رهبر فرزانه، پیشنهاد کرد که این رویداد علمی به عنوان نقطه آغازین یک سلسله برنامه‌ها و همایش‌های زنجیره‌ای در بازه زمانی بلندمدت طراحی شود. وی تاکید کرد که هدف اصلی در این مرحله، فهرست‌نویسی دقیق ضرورت‌ها، شناسایی و تایید موضوعات و محورهای کلیدی با تکیه بر نظر صاحب‌نظران است.
به گفته وی، با توجه به تکثر ابعاد حکمرانی و ارتباط عمیق امام شهید با بدنه‌های مردمی، نیازمند تشکیل یک هیئت علمی برجسته هستیم تا با همکاری نهادهای ذی‌ربط، گستره مسائل را در قالب یک سند جامع برای سال‌های آینده ترسیم کند. قمی تصریح کرد که این رویکرد ساختاریافته کمک می‌کند تا به جای اقدامات مقطعی، شاهد تولید آثار عمیق و کاربردی در سطح ملی و بین‌المللی باشیم.
حرکت از ایده تا محصول و تدوین سیاست‌نامه‌های کاربردی
محمد اسحاقی، معاون آموزش و پژوهش موسسه انقلاب اسلامی، با تاکید بر اینکه هدف از این همایش صرفاً تولید مقالات علمی مرسوم نیست، اظهار داشت که خروجی‌های این رویداد باید پاسخگوی نیازهای واقعی جامعه و در تراز مکتب آن شهید باشد. وی افزود که این طرح به عنوان یک پروژه مستمر 5 تا 10 ساله طراحی شده و در کنار پژوهش‌های علمی، نیازمند مستندسازی دستاوردهای عملی، مصاحبه‌های عمیق و تاریخ شفاهی است تا ایده‌ها به محصولات کاربردی تبدیل شوند.
اسحاقی با اشاره به ظرفیت‌های موجود در نهادهای ملی و دستگاه‌های اجرایی، از همراهی وزارت علوم و دانشگاه‌ها برای پای کار آوردن ظرفیت‌های نخبگانی خبر داد. وی خاطرنشان کرد که تدوین سیاست‌نامه‌ها، آیین‌نامه‌ها و استخراج نظام مسائل فرهنگی و اجتماعی بر اساس بیانات و سیره آن رهبر فقید، می‌تواند نقشه راه روشنی برای اصلاح روندها و ارتقای حکمرانی فرهنگی کشور فراهم کند.
توجه به کارآمدی اندیشه‌ها در مواجهه با چالش‌های جهانی
سید مرتضی میرباقری، عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی، در این نشست با تاکید بر شرایط خطیر کنونی و لزوم پاسخگویی پژوهش‌ها به نیازهای روز جامعه، به ویژگی بارز آن رهبر فقید در ارائه راهکارهای راهگشا در بزنگاه‌های تاریخی اشاره کرد. وی بیان داشت که همایش پیش‌رو باید به گونه‌ای طراحی شود که علاوه بر ابعاد نظری، چراغ راهی برای عبور از مخاطرات و چالش‌های جهانی پیش روی نظام اسلامی باشد.
میرباقری با اشاره به نقش بی‌نظیر ظرفیت‌های عظیم مردمی و جوهره تربیت‌شده در مکتب انقلاب، افزود که تبیین راهبردهای آن شهید بزرگوار در مدیریت بحران‌ها و هدایت جامعه، می‌تواند الهام‌بخش اندیشمندان و تصمیم‌سازان در مواجهه با مسائل پیچیده امروز باشد و به عنوان یک مرجع علمی کارآمد مورد استفاده قرار گیرد.
پیوند میان پژوهش‌های دانشگاهی و بدنه جامعه
میثم مطیعی، مدرس دانشگاه امام صادق (ع)، در بخش دیگری از این نشست با تاکید بر لزوم کاربردی بودن پژوهش‌ها، خاطرنشان کرد که تولید مقالات تخصصی باید پیوند معناداری با متن جامعه و اقشار مختلف مردم داشته باشد تا بتواند به شناخت بهتر اندیشه‌های آن شهید منجر شود. وی همچنین بر ضرورت توجه ویژه به ارتباط امام شهید با مقوله هنر دینی، ادبیات پایداری و ظرفیت‌های مردمی در این همایش تأکید کرد.
مطیعی در پایان با اشاره به اهمیت هویت ایرانی در کنار آموزه‌های اسلامی، پیشنهاد کرد که از ظرفیت پژوهشگران و اساتید برجسته دانشگاهی در حوزه‌های مختلف هویت‌شناسی و علوم انسانی اسلامی برای غنای بیشتر محتوای همایش استفاده شود تا دستاوردهای علمی رویداد با استقبال و اثرگذاری بیشتری در جامعه همراه گردد.
تمرکز بر مدل‌سازی نظری و متنوع‌سازی خروجی‌های علمی
میرسامان پیشوایی، رئیس بسیج اساتید، در این نشست با تأکید بر ضرورت پرهیز از تکرار موضوعات کلیشه‌ای، اظهار داشت که تبیین اندیشه‌ها و مدل‌سازی تئوریک در حوزه فرهنگ نیازمند کار عمیق و صرف زمان کافی است. وی با اشاره به سیره مدیریتی آن رهبر فقید در توسعه علمی و نهادسازی‌های راهبردی کشور، پیشنهاد کرد که ابعاد کارآمدی حکمرانی ایشان به شکلی دقیق‌تر به تصویر کشیده شود.
پیشوایی همچنین بر لزوم تحول در خروجی‌های همایش تاکید کرد و افزود: در کنار روش‌های سنتی انتشار مقالات، می‌توان از ظرفیت‌های نوین مانند پادکست‌های علمی، برنامه‌های گفتگو محور و روش‌های نوین اشتراک‌گذاری دانش بهره برد تا دستاوردهای پژوهشی به طیف وسیع‌تری از جامعه علمی و عموم مردم منتقل شود.
ایجاد موج گفتمانی در دانشگاه‌ها و برگزاری رویدادهای میدانی
محمدحسین ساعی، عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی، در این نشست با استقبال از تلفیق جنبه‌های علمی و نمادین همایش، پیشنهاد کرد که هم‌زمان با روز برگزاری، هزاران پنل علمی و تخصصی در دانشگاه‌ها، پژوهشگاه‌ها و مراکز آموزش عالی سراسر کشور برپا شود تا یک موج بزرگ گفتمانی در سطح جامعه دانشگاهی شکل گیرد.
وی همچنین بر لزوم بهره‌گیری از ظرفیت اساتید برجسته، فضلای حوزوی و مراجع تقلید برای نگارش جستارها و مقالات کوتاه تأکید کرد. ساعی درید پایان با اشاره به ضرورت تبیین دستاوردهای کم‌سابقه نظام ولایت فقیه در عرصه‌های فرهنگ، هنر و دانش، پیشنهادهای مشخصی برای هماهنگی بیشتر بخش‌های هنری و بین‌المللی همایش ارائه داد.
تبیین ابعاد سه‌گانه حکمرانی فرهنگ و تحکیم هویت ملی
حجت‌الاسلام احمد واعظی، عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی، با اشاره به ضرورت تمرکز و انسجام‌بخشی به محورهای همایش، بیان داشت که این رویداد باید سابقه چند دهه مجاهدت و اندیشه‌ورزی آن رهبر فرزانه را در مقام معماری نظام و سیاست‌گذاری کلان فرهنگی تبیین کند. وی افزود که حکمرانی فرهنگ در اندیشه ایشان را می‌توان در سه ضلع نهادهای حاکمیتی، سمن‌ها و تشکل‌های فرهنگی، و نقش‌آفرینی آحاد نخبگان و نویسندگان به خوبی ردیابی و مدل‌سازی کرد.
واعظی همچنین با تاکید بر اهمیت تقویت هویت ملی و ایرانی اسلامی در مواجهه با چالش‌های گوناگون، خاطرنشان کرد که اهتمام ویژه آن بزرگوار به زبان و ادبیات فارسی و تقویت مؤلفه‌های هویت‌ساز، از ارکان اصلی است که باید در محورهای پژوهشی همایش به طور برجسته مورد توجه قرار گیرد.
لزوم گزینش نخبگان و سفارش مقالات تخصصی به جای فراخوان عمومی
آیت‌الله علی‌اکبر رشاد، عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی، در این نشست با اشاره به اهمیت جایگاه علمی همایش، بر ضرورت محدود کردن دایره موضوعات و تمرکز عمیق بر مفهوم «حکمرانی فرهنگ» تأکید کرد. وی یادآور شد که اتکا به فراخوان‌های عمومی معمولاً نمی‌تواند خروجی‌های فاخر و عمیق علمی تولید کند؛ لذا بهتر است با شناسایی افراد خبره و صاحب‌نظر، سفارش مشخص مقالات و کتب تخصصی به آن‌ها سپرده شود.
رشاد همچنین با اشاره به ضرورت انتخاب مخاطبان مشخص برای هر بخش از پژوهش‌ها، افزود که تبیین دقیق نظریه فرهنگی و کلام اجتماعی مبتنی بر سیره آن رهبر فقید، نیازمند بهره‌گیری از ظرفیت اساتید مجرب و تدوین آثار ماندگار علمی است که بتواند پاسخگوی نیازهای نخبگان و دانشگاهیان باشد.
در بخش پایانی نشست، رجبعلی برزویی، قائم‌مقام دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی، با تأکید بر لزوم برگزاری همایشی در تراز و شأن آن رهبر شهید، بر اهمیت هم‌افزایی تمامی نهادها برای ارتقای کیفی و محتوایی این رویداد تأکید کرد و از اساتید و صاحب‌نظران خواست تا برای هرچه بهتر شدن سخنرانی‌ها و پنل‌های تخصصی رهنمودهای خود را ارائه دهند.
سپس غلامرضا سلیمی، معاون ستاد علم و فناوری، گزارشی جامع از روند شکل‌گیری شورای راهبری و طراحی محورهای همایش ارائه داد.
وی گفت این همایش در پنج محور اصلی شامل «تبیین علمی و گفتمانی اندیشه»، «حکمرانی ولایت فقیه و مهندسی تمدنی»، «نقشه راه تحول ساختاری و جامعه‌پردازی»، «ارائه الگوی پیشرفت و عدالت»، و «ابعاد بین‌المللی و جنبش‌های آزادی‌بخش» طراحی شده است.
سلیمی همچنین به برنامه‌ریزی برای برگزاری مدارس تخصصی حکمرانی فرهنگ، نشست‌های استانی با همکاری دانشگاه‌ها، و دریافت مقالات اولیه اشاره کرد و خواستار همفکری اعضا برای تقویت بخش‌های اجرایی و بین‌المللی همایش شد.
انتهای پیام/