به گزارش خبرگزاری تسنیم از ساری، رسانه‌های فارسی زبان خارجی با استفاده از ده‌ها تکنیک خبری و شگرد‌های جنگ روانی تلاش کردند، افکار عمومی را به عنوان یکی از مولفه‌های تعیین کننده در رفتار اجتماعی سیاسی تحت تاثیر قرار دهند یکی از این تکنیک‌ها "مارپیچ سکوت" است.
تکنیک چیست؟
مارپیچ سکوت، تکنیک رسانه‌ای که نخستین بار توسط الیزابت نوئل نویمن جامعه‌شناس آلمانی-آمریکایی در سال 1974 تبیین شد، او معتقد بود رسانه‌ها با ایجاد "ادراک دروغین از نظر اکثریت" باعث می‌شوند افرادِ مخالف، احساس کنند در اقلیت هستند و برای حفظ جایگاه خود، از بیان نظرشان خودداری می‌کنند، تکنیکی مبتنی بر یک اصل روان‌شناختی که می‌گوید "انسان‌ها تمایل دارند با نظر اکثریت همراه شوند تا طرد نشوند".
رسانه‌ها در این تکنیک، با برجسته‌کردن واکنش‌های همسو و تکرار مداوم یک روایت خاص و نمایشِ آن به عنوان "تنها نظر موجود"، فضای نقد را تنگ می‌کنند تا کسانی که دیدگاه متفاوتی دارند، به دلیل ترس از برخورد، تمسخر یا منزوی شدن، به تدریج سکوت کنند، سکوتِی که باعث می‌شود نظر اکثریتِ ساختگی، قدرتمندتر و تنها صدای شنیده شده به نظر برسد و مارپیچی ایجاد شود که در نهایت، صدای حقیقت را در میان هیاهویِ یک" اجماع ساختگی" خفه می‌کند.
نمونه عینی در رسانه‌های خارجی
تصور کنید در یک بحران سیاسی یا اجتماعی، رسانه‌های جریان اصلی، همگی با لحنی یکسان، یک راهکار خاص را "تنها راه نجات" معرفی کنند، در این فضا، اگر فردی دیدگاه متفاوتی داشته باشد، رسانه‌ها با استفاده از برچسب‌هایی نظیر "منزوی"، "غیرعلمی" یا "تکفیرشده"، فضای اعتراض را برای او مسدود و مارپیچ سکوت برای این طیف ایجاد می‌کنند تا مخاطبان از شنیدن و دیدن تکراری چنین روایت‌هایی به این نتیجه برسند که انگار همه جامعه به یک موضع رسیده‌اند و آنها در اقلیت مطلق‌هستند به همین دلیل از بیان نظرشان خودداری می‌کنند.
چگونه فریب نخوریم؟
برای گریز از این مارپیچ، باید "شنیدنِ سکوت‌ها" را یاد بگیریم، از خود بپرسیدچه صدایی در این روایت‌های یکسان شنیده نمی‌شود؟ آیا داده‌هایی که رسانه‌ها به مخاطب القا می‌کنند نماینده کل جامعه است یا فقط صدای کسانی که امکان حضور در رسانه را پیدا کرده‌اند؟ سواد رسانه‌ای یعنی یاد بگیریم میان "اکثریتی که می‌شنویم" و"اکثریتِ واقعی" تمایز قائل شویم و بدانیم که سکوتِ مخالفان، لزوما به معنای پذیرشِ روایتِ رسانه نیست، بلکه گاهی نشانه ترس از تکرارِ یک بازیِ از پیش تعیین شده است.
سید رضا کریمی، کارشناس رسانه و معاونت اطلاعات و اخبار صدا و سیما مازندران
انتهای پیام/