خبرگزاری تسنیم ـ مهدی عامری* «بی‌شک سخن گفتن یا نوشتن پیرامون نماز، در شأن و تراز وحی الهی و کلمات پیامبر اکرم(ص) و ائمه معصومین(ع) است و قلم امثال اینجانب، کوچک‌تر از آن است که در باب عمق معارف نماز مطلبی بنگارد. امّا هویّت و اقتضائات جامعه اسلامی و وظایف خادمان آن خصوصاً رهبری انقلاب اسلامی چنان ایجاب می‌کند که چند جمله‌ای از این جهت برای خودم و آحاد مردم و مسئولان متذکّر شوم.»
در این فراز مهم از پیام نهم مهرماه رهبر انقلاب به سی و سومین اجلاس سراسری نماز، تصویری روشن از نسبت نماز، حکومت اسلامی و مسئولیت ولی فقیه مشاهده می‌شود. از یک سو، جایگاه سخن گفتن درباره نماز به وحی، پیامبر اکرم و ائمه معصومین علیهم‌السلام بازگردانده می‌شود و از سوی دیگر، همین امر مانع از آن نیست که رهبر جامعه اسلامی درباره نماز سخن بگوید؛ زیرا این سخن از جایگاه یک واعظ یا نویسنده شخصی نیست، بلکه از جایگاه مسئولیتی است که رهبری جامعه اسلامی بر عهده دارد.
منطق این سخن آن است که در جامعه اسلامی، نماز تنها امری شخصی نیست که مسئولیت آن با توصیه‌های فردی مؤمنان پایان یابد؛ بلکه حفظ، اقامه و تعمیق ارزش‌های دینی، بخشی از مسئولیت جامعه و کارگزاران آن است. از همین رو، رهبری نمی‌تواند نسبت به کیفیت دینداری مردم، نماز، اخلاق و معنویت جامعه بی‌تفاوت باشد.
در تلقی امام خمینی از ولایت فقیه نیز، ولایت در پیوند با تحقق احکام و اهداف دینی معنا پیدا می‌کند. ولی فقیه گرچه معصوم، ناطق وحی و آورنده شریعت جدید نیست، اما در عصر غیبت مسئولیت اداره جامعه بر اساس شریعت موجود را بر عهده دارد. اگر انبیا و ائمه علیهم‌السلام در جامعه دینی عهده‌دار اقامه دین بودند، در عصر غیبت نیز اصل این مسئولیت تعطیل نمی‌شود؛ بلکه در ساختار حکومت اسلامی، بر عهده کارگزاران آن قرار می‌گیرد و ولی فقیه در رأس این ساختار، جایگاهی ویژه یعنی جایگاه رسول الله را دارد.
از این منظر، حکومت اسلامی نمی‌تواند نسبت به دین بی‌طرف باشد و خود را تنها متولی امور اقتصادی، امنیتی و سیاسی بداند چرا که حکومت برای تحقق اراده تشریعی خداوند در عرصه عمومی است. به همین دلیل، نماز، اخلاق و دیگر ارزش‌های اسلامی نباید خارج از قلمرو مسئولیت عمومی حکومت تلقی شوند.
تعبیر رهبر انقلاب که می‌فرماید «هویّت و اقتضائات جامعه اسلامی و وظایف خادمان آن خصوصاً رهبری انقلاب اسلامی چنان ایجاب می‌کند»، دقیقاً همین نکته را آشکار می‌سازد. کلمه «ایجاب» نشان می‌دهد که سخن گفتن درباره نماز در اینجا یک انتخاب شخصی یا توصیه‌ای فردی نیست؛ بلکه اقتضای جایگاه حکمرانی دینی است.
البته این مسئولیت، نافی مسئولیت مردم و نهادهای دینی نیست. مسجد، حوزه، روحانیت، خانواده، آموزش و رسانه هر یک در اقامه نماز و تربیت دینی نقش دارند و حکومت نیز متناسب با جایگاه خود، مسئولیتی عمومی بر عهده دارد.
از این رو، پیام رهبر انقلاب درباره نماز را می‌توان فراتر از یک توصیه اخلاقی دید؛ این پیام، نمونه‌ای عینی از یک مبنای مهم در نظریه ولایت فقیه است: در حکمرانی اسلامی، اداره جامعه از نسبت آن با خدا و دین جدا نیست. ولی فقیه در مقام حاکم اسلامی، مسئول است که جامعه را در چارچوب شریعت الهی اداره کند. سخن گفتن درباره نماز، از همین منظر، امری از شأن رهبری و یکی از نشانه‌های «حکمرانی برای خدا» است.
*استاد حوزه علمیه‌ی تهران
انتهای پیام/