پژمان عقدک در گفت‌وگو با خبرنگار تسنیم در اصفهان با اشاره به اهمیت خودمراقبتی در اختلال استرس پس از سانحه اظهار کرد: خودمراقبتی به هیچ عنوان جایگزین درمان تخصصی نیست و اگر علائم شدید باشد، زندگی روزمره، کار یا روابط فرد را مختل کند یا به مرور شدت بگیرد، مراجعه به پزشک ضروری است.
وی افزود: اختلال استرس پس از سانحه یا PTSD ممکن است پس از تجربه حوادثی مانند تصادف شدید، زلزله و سایر بلایای طبیعی، جنگ و درگیری، تجربه خشونت یا تعرض، مرگ ناگهانی و خشونت‌آمیز یکی از نزدیکان یا حتی مشاهده آسیب شدید یا مرگ فرد دیگری ایجاد شود. ترس، اضطراب، بی‌خوابی، گریه، تحریک‌پذیری و مرور مکرر حادثه در ذهن، بعد از چنین اتفاقاتی در بسیاری از افراد طبیعی است، اما هر فردی که یک حادثه آسیب‌زا را تجربه می‌کند، الزاماً به اختلال استرس پس از سانحه مبتلا نمی‌شود.
مدیر روابط عمومی و سخنگوی دانشگاه علوم پزشکی اصفهان ادامه داد: بسیاری از افراد طی چند هفته تا چند ماه به‌تدریج به شرایط عادی زندگی برمی‌گردند، اما در برخی افراد واکنش‌های روانی شدیدتر و ماندگارتری ایجاد می‌شود و این علائم می‌تواند زندگی روزمره آنها را تحت تأثیر قرار دهد؛ در چنین شرایطی احتمال ابتلا به اختلال استرس پس از سانحه مطرح می‌شود.
عقدک درباره مهمترین علائم این اختلال گفت: علائم PTSD را می‌توان در چهار گروه اصلی شامل بازتجربه حادثه، اجتناب، احساس خطر و برانگیختگی بیش از حد و همچنین تغییرات منفی در احساسات و افکار قرار داد.
وی توضیح داد: در بازتجربه حادثه، فرد ممکن است بدون اینکه بخواهد بارها حادثه را به یاد بیاورد، کابوس ببیند یا با شنیدن یک صدا، دیدن یک تصویر، استشمام یک بو یا قرار گرفتن در یک مکان خاص، احساس کند دوباره در همان موقعیت قرار گرفته است. در برخی موارد این حالت به شکل فلش‌بک بروز می‌کند؛ به این معنا که خاطره حادثه آن‌قدر زنده و شدید می‌شود که فرد برای لحظاتی احساس می‌کند حادثه دوباره در حال وقوع است.
مدیر روابط عمومی و سخنگوی دانشگاه علوم پزشکی اصفهان با اشاره به دومین گروه علائم بیان کرد: برخی افراد برای اینکه دوباره با خاطره حادثه مواجه نشوند، از مکان‌ها، افراد، گفت‌وگوها، اخبار، تصاویر یا فعالیت‌هایی که آن حادثه را به یادشان می‌آورد، دوری می‌کنند. برای مثال، فردی که تصادف شدیدی داشته ممکن است از رانندگی یا حتی سوار شدن خودرو اجتناب کند. این رفتار شاید در ابتدا احساس آرامش ایجاد کند، اما اجتناب شدید و طولانی‌مدت می‌تواند روند بهبودی را دشوارتر کند.
وی افزود: گروه دیگری از علائم به احساس خطر و برانگیختگی بیش از حد مربوط می‌شود. فرد ممکن است دائماً احساس کند خطری در کمین اوست، با صداهای ناگهانی به‌شدت از جا بپرد، عصبی و تحریک‌پذیر شود، تمرکز کافی نداشته باشد یا با اختلال خواب مواجه شود. در این شرایط، سیستم هشدار مغز حتی زمانی که خطر واقعی وجود ندارد، همچنان در حالت آماده‌باش باقی می‌ماند.
عقدک درباره چهارمین گروه علائم گفت: در این مرحله تغییرات منفی در احساسات و افکار ایجاد می‌شود و فرد ممکن است احساس بی‌اعتمادی، گناه یا شرم داشته باشد، از دیگران فاصله بگیرد، علاقه‌اش به فعالیت‌هایی که قبلاً برایش لذت‌بخش بوده کاهش پیدا کند یا حتی احساس کند آینده دیگر برای او معنایی ندارد.
وی درباره راهکارهای خودمراقبتی پس از تجربه یک حادثه آسیب‌زا اظهار کرد: اولین اقدام، حفظ نظم زندگی روزمره است. حتی بعد از یک تجربه سخت باید تا حد امکان ساعت خواب و بیداری، وعده‌های غذایی و برنامه کاری و فعالیت‌های روزمره حفظ شود؛ زیرا داشتن یک برنامه قابل پیش‌بینی می‌تواند احساس ثبات و امنیت را افزایش دهد.
مدیر روابط عمومی و سخنگوی دانشگاه علوم پزشکی اصفهان ادامه داد: نباید خودمان را از دیگران جدا کنیم و بهتر است با افراد قابل اعتماد و حمایتگر در ارتباط باشیم. حمایت اجتماعی یکی از عوامل مهم در سازگاری فرد پس از تجربه‌های آسیب‌زاست و قرار گرفتن در کنار افرادی که به آنها اعتماد داریم می‌تواند به بهبود شرایط کمک کند.
وی اضافه کرد: فعالیت بدنی نیز اهمیت دارد و پیاده‌روی، ورزش‌های سبک یا هر فعالیت متناسب با شرایط جسمی فرد می‌تواند به کاهش تنش و بهبود حال عمومی کمک کند. از طرف دیگر، خواب باید جدی گرفته شود و داشتن ساعت خواب منظم ضروری است؛ به‌ویژه پیش از خواب باید تماشای اخبار یا محتوایی که اضطراب را افزایش می‌دهد، محدود کرد.
عقدک تأکید کرد: استفاده از الکل، مواد مخدر یا خوددرمانی با دارو برای آرام کردن خود توصیه نمی‌شود. این روش‌ها ممکن است برای مدت کوتاهی احساس ناخوشایند را کاهش دهند، اما در بلندمدت می‌توانند علائم را تشدید کنند.
وی گفت: هنگام افزایش اضطراب می‌توان از روش‌های ساده‌ای مانند تنفس آهسته، آرام‌سازی عضلات و توجه آگاهانه به محیط استفاده کرد. برای مثال، به جای تمرکز بر خاطره حادثه، می‌توان برای چند لحظه به چیزهایی که در زمان حال می‌بینیم، می‌شنویم یا لمس می‌کنیم توجه کرد. این کار به مغز کمک می‌کند تفاوت میان زمان حال و زمان وقوع حادثه را تشخیص دهد و آرام‌تر شود.
مدیر روابط عمومی و سخنگوی دانشگاه علوم پزشکی اصفهان خاطرنشان کرد: بعد از یک حادثه سخت قرار نیست خودمان را مجبور کنیم همه چیز را فراموش کنیم؛ هدف این است که خاطره حادثه دیگر کنترل زندگی ما را در دست نداشته باشد. کمک گرفتن نشانه ضعف نیست و گاهی مهمترین قدم برای بازگشت دوباره به زندگی است.
انتهای پیام/170