به گزارش خبرگزاری تسنیم از سنندج، سلامت سفره مردم از نقطه‌ای آغاز می‌شود که شاید کمتر در معرض دید افکار عمومی باشد؛ از دامداری و مرغداری، زنبورستان و مزارع پرورش آبزیان تا کشتارگاه، مراکز فرآوری و در نهایت عرضه فرآورده‌های خام دامی. در این زنجیره، دامپزشکی تنها متولی درمان حیوانات نیست، بلکه یکی از حلقه‌های اصلی صیانت از سلامت عمومی، امنیت غذایی، کنترل بیماری‌های مشترک انسان و دام و حفاظت از سرمایه‌های تولیدی جامعه به شمار می‌رود.
اهمیت این مأموریت زمانی بیشتر نمایان می‌شود که بیماری‌هایی مانند آنفلوآنزای فوق‌حاد پرندگان، نیوکاسل و بیماری‌های واگیردار دام و آبزیان می‌توانند هم سلامت جمعیت دامی را تهدید کنند و هم خسارت‌های سنگین اقتصادی به تولیدکنندگان وارد کنند. از همین رو، بخش مهمی از فعالیت دامپزشکی پیش از آنکه بیماری به مرحله بحران برسد، در قالب مراقبت، پایش، نمونه‌برداری، واکسیناسیون و نظارت بهداشتی انجام می‌شود؛ اقداماتی که شاید در زمان سلامت و آرامش کمتر دیده شوند، اما نتیجه آنها در استمرار تولید و سلامت جامعه نمایان است.
در کردستان نیز دامپزشکی طیف گسترده‌ای از مأموریت‌ها را دنبال می‌کند؛ از پایش بیماری‌های دامی و نظارت بر واحدهای تولیدی گرفته تا کنترل بهداشتی کشتارگاه‌ها، نظارت بر فرآورده‌های خام دامی، قرنطینه و جابه‌جایی دام و فرآورده‌ها، کنترل دارو و واکسن، خدمات آزمایشگاهی، حمایت از دامداران مناطق محروم و نظارت شرعی بر فرآیند کشتار.
کامران زیباکردار، مدیرکل دامپزشکی استان کردستان پیش از ظهر امروز در نشست با اصحاب رسانه که در دامپزشکی برگزار شد، با تشریح بخشی از اقدامات انجام‌شده در نیمه نخست سال 1405، اظهار کرد: در حوزه مراقبت از بیماری‌ها، بیش از 3600 مورد مراجعه در قالب مراقبت‌های فعال و غیرفعال در واحدهای مرغداری استان انجام شده که هدف اصلی آن شناسایی سریع بیماری‌های مهم از جمله آنفلوآنزای فوق‌حاد پرندگان است.
کردستان تاکنون موردی از آنفلوآنزای فوق‌حاد پرندگان نداشته است
وی افزود: در این مدت بیش از 1700 مورد نمونه‌برداری انجام و بیش از 13 هزار و 500 مورد آزمایش صورت گرفته و خوشبختانه تاکنون هیچ ردپایی از ویروس آنفلوآنزای فوق‌حاد پرندگان در استان شناسایی نشده است.
مدیرکل دامپزشکی استان کردستان با اشاره به اهمیت فصل مهاجرت پرندگان آزادپرواز و مهاجر عنوان کرد: با توجه به عبور پرندگان مهاجر از مسیر استان، تالاب‌ها، دریاچه‌ها و سدهای کردستان از نقاط حساس به شمار می‌روند و ضروری است مرغداران، روستاییان و بهره‌برداران در صورت مشاهده تلفات غیرعادی یا علائم مشکوک، موضوع را در سریع‌ترین زمان به دامپزشکی گزارش کنند.
زیباکردار ادامه داد: دامپزشکی کردستان در این زمینه همکاری نزدیکی با اداره‌کل حفاظت محیط زیست دارد و در صورت مشاهده تلفات در پرندگان وحشی و مهاجر، نمونه‌برداری‌های لازم انجام می‌شود تا در صورت وجود بیماری، مداخله سریع صورت گیرد.
وی همچنین از انجام پایش‌های ژنومی در واحدهای صنعتی و حیات‌وحش خبر داد و گفت: یک‌هزار و 292 نمونه در این بخش بررسی شده و در آزمایش‌های انجام‌شده نیز موردی از ویروس آنفلوآنزا شناسایی نشده است.
واکسیناسیون صدها هزار قطعه طیور روستایی
مدیرکل دامپزشکی کردستان با اشاره به اجرای طرح واکسیناسیون روستایی علیه بیماری نیوکاسل بیان کرد: در فاز نخست این طرح در سال 1405، بیش از 375 هزار قطعه طیور در 997 واحد روستایی به صورت رایگان واکسینه شدند.
وی افزود: در مرغداری‌های صنعتی استان نیز در سال جاری حدود 147 میلیون دوز انواع واکسن طیور مورد استفاده قرار گرفته که تأمین، توزیع و مصرف آنها تحت نظارت دامپزشکی انجام شده است.
زیباکردار تأکید کرد: واکسیناسیون یکی از راهبردهای مهم کنترل بیماری‌ها، کاهش خسارت و افزایش راندمان و کیفیت تولید است و مرغداران باید نسبت به اجرای دقیق برنامه‌های واکسیناسیون و الزامات بهداشتی اهتمام داشته باشند.
وی با بیان اینکه تمامی مرغداری‌های استان دارای مجوز هستند، گفت: در نیمه نخست امسال سه مورد جوجه‌ریزی غیرمجاز شناسایی شد که با همکاری سازمان جهاد کشاورزی، برخورد قانونی لازم با آنها صورت گرفت.
پایش زنبورستان‌ها؛ حفاظت از سرمایه تولید عسل
مدیرکل دامپزشکی کردستان در بخش دیگری از سخنان خود به حوزه زنبورعسل اشاره کرد و افزود: پرورش زنبورعسل از مشاغل کهن استان است و کیفیت عسل تولیدی کردستان نیز از جایگاه مناسبی برخوردار است؛ بنابراین مراقبت از بیماری‌های زنبورعسل بخش دیگری از مأموریت دامپزشکی محسوب می‌شود.
وی از انجام یک‌هزار و 876 مورد بازدید از زنبورستان‌های استان و 80 مورد نمونه‌برداری خبر داد و گفت: به‌ویژه بیماری تروپی‌للاپس مورد پایش قرار گرفت که خوشبختانه تاکنون موردی از این بیماری در استان شناسایی نشده است.
کنترل بیماری آبزیان برای صیانت از تولید و صادرات
زیباکردار با اشاره به ظرفیت‌های کردستان در حوزه آبزی‌پروری گفت: مجتمع‌های پرورش ماهی پالنگان و سیروان از ظرفیت‌های مهم استان هستند و از سال 1404 برنامه‌های ویژه‌ای برای بهسازی تولید، افزایش راندمان و ارتقای کیفیت تولیدات با هدف توسعه صادرات اجرا شده است.
وی بیان کرد: این اقدامات با همکاری استانداری، فرمانداری‌ها و بهره‌برداران انجام شده و نتیجه آن افزایش راندمان تولید، بهبود کیفیت محصولات و کاهش میزان بیماری در مجتمع‌های آبزی‌پروری بوده است.
مدیرکل دامپزشکی کردستان خاطرنشان کرد: در سال 1405 نظارت بهداشتی بر رهاسازی تخم چشم‌زده و بچه‌ماهی در 60 واحد انجام شده که در مجموع بیش از یک میلیون و 400 هزار قطعه بچه‌ماهی و تخم چشم‌زده را شامل می‌شود.
وی گفت: ورود بچه‌ماهی و تخم چشم‌زده بدون کنترل بهداشتی می‌تواند موجب انتقال بیماری‌های واگیردار، به‌ویژه بیماری‌های ویروسی، شود و کنترل و ریشه‌کنی چنین بیماری‌هایی زمان و هزینه زیادی به دنبال دارد.
71 هزار بازدید برای صیانت از سلامت فرآورده‌های دامی
زیباکردار در ادامه، نظارت بر بهداشت عمومی و مواد غذایی را از اصلی‌ترین وظایف دامپزشکی عنوان کرد و گفت: مراکزی همچون کشتارگاه‌ها، کارخانه‌های خوراک دام، مراکز فرآوری، قطعه‌بندی و بسته‌بندی، سردخانه‌ها، قصابی‌ها و مراکز عرضه فرآورده‌های خام دامی به صورت مستمر تحت نظارت دامپزشکی قرار دارند.
وی افزود: در شش ماه نخست امسال بیش از 71 هزار مورد بازدید از مراکز تحت نظارت انجام شده و حدود 29.5 تن فرآورده غیرقابل مصرف شناسایی، ضبط و از چرخه مصرف خارج شده است.
مدیرکل دامپزشکی کردستان با اشاره به اهمیت نظارت بر کشتار دام و طیور گفت: در نیمه نخست سال، بیش از 37 هزار و 750 رأس دام سنگین و سبک در کشتارگاه‌های استان کشتار شده و حدود سه هزار و 252 تن گوشت استحصال شده است.
وی ادامه داد: در جریان بازرسی‌های بهداشتی، حدود 20.5 تن فرآورده و گوشت غیرقابل مصرف در کشتارگاه‌ها شناسایی و از چرخه مصرف خارج شد.
زیباکردار همچنین از فعالیت هفت کشتارگاه دام و 9 کشتارگاه طیور در استان خبر داد و بر ضرورت انجام کشتار دام و طیور در مراکز مجاز و تحت نظارت دامپزشکی تأکید کرد.
هشدار دامپزشکی درباره خرید گوشت و مرغ خارج از چرخه نظارت
وی با هشدار نسبت به عرضه دام و طیور خارج از کشتارگاه‌های مجاز اظهار کرد: فرآورده‌ای که خارج از کشتارگاه و بدون نظارت بهداشتی عرضه می‌شود، می‌تواند خطرات جدی برای سلامت مردم داشته باشد.
مدیرکل دامپزشکی کردستان از شهروندان، روستاییان، دامداران و صاحبان واحدهای تولیدی خواست در صورت مشاهده عرضه غیرمجاز فرآورده‌های خام دامی، موضوع را به دامپزشکی اطلاع دهند و افزود: در شش ماه نخست امسال بیش از 430 تن فرآورده غیرقابل مصرف شناسایی و از چرخه مصرف خارج شده است.
وی تأکید کرد: همکاری مردم در این زمینه نقش مهمی دارد و بسیاری از برخوردهای انجام‌شده با متخلفان، در پی گزارش‌های مردمی صورت گرفته است.
زنجیره تولید و تأمین غذا حتی در شرایط بحرانی متوقف نشد
زیباکردار با اشاره به استمرار فعالیت کشتارگاه‌ها و مراکز عرضه در شرایط دشوار گفت: در جریان جنگ 40 روزه و حتی در شرایطی که برخی مناطق استان با حملات مواجه بودند، کشتارگاه‌های استان تعطیل نشدند و زنجیره تأمین غذای مردم ادامه پیدا کرد.
وی افزود: نیروهای دامپزشکی در روزهایی که شرایط خاصی بر شهرها حاکم بود نیز در مراکز عرضه حاضر شدند و نظارت‌های بهداشتی را ادامه دادند.
مدیرکل دامپزشکی کردستان همچنین از اجرای طرح‌های ویژه نظارتی در مناسبت‌هایی همچون تاسوعا و عاشورا، اربعین و عید قربان خبر داد و گفت: در این ایام نیز دامپزشکی با حضور میدانی، وظایف نظارتی خود را دنبال کرده است.
بیش از 15 هزار محموله تحت نظارت قرنطینه‌ای
زیباکردار در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به وظایف دامپزشکی در حوزه قرنطینه و نقل‌وانتقال دام و فرآورده‌های دامی گفت: جابه‌جایی این محموله‌ها از طریق سامانه قرنطینه کشوری انجام می‌شود و محموله‌ها باید گواهی بهداشتی دریافت کنند.
وی اعلام کرد: در نیمه نخست سال، بیش از 15 هزار محموله تحت نظارت‌های قرنطینه‌ای قرار گرفته است.
مدیرکل دامپزشکی کردستان همچنین گفت: در این مدت 835 محموله صادراتی با منشأ استان مورد بررسی و نظارت بهداشتی قرار گرفت و پس از تأیید، اجازه صادرات یا ترانزیت دریافت کردند.
وی افزود: 35 محموله صادراتی با منشأ تولید استان کردستان نیز به عراق و روسیه صادر شده که وزن آنها بیش از یک‌هزار و 50 تن بوده است.
زیباکردار با اشاره به اینکه هیچ یک از محموله‌های صادراتی برگشت نخورده است، اظهار کرد: این موضوع نشان‌دهنده رعایت الزامات بهداشتی و کیفیت مناسب تولیدات استان است و می‌تواند زمینه را برای توسعه بازارهای صادراتی فراهم کند.
118 پرونده تخلف به مراجع قضایی ارجاع شد
وی با اشاره به برخورد با تخلفات بهداشتی گفت: در سال 1405، تعداد 118 پرونده قضایی برای متخلفان تشکیل و به مراجع قضایی ارجاع شده است.
زیباکردار از همکاری دستگاه قضایی، نیروی انتظامی و تعزیرات حکومتی در رسیدگی به این پرونده‌ها قدردانی کرد و افزود: 78 رأی در این پرونده‌ها صادر شده که 71 مورد آن منجر به محکومیت شده است.
207 مرکز خصوصی و 530 شاغل در بخش دامپزشکی
مدیرکل دامپزشکی کردستان همچنین از فعالیت 207 مرکز بخش خصوصی شامل بیمارستان‌ها، درمانگاه‌های دامپزشکی، داروخانه‌ها، آزمایشگاه‌ها و مراکز مایه‌کوبی در استان خبر داد و گفت: در این مراکز 530 نفر مشغول به فعالیت هستند.
وی افزود: نظارت بر عملکرد این مراکز، تأمین و توزیع واکسن، دارو و مواد بیولوژیک و جلوگیری از ورود دارو و واکسن غیرمجاز و قاچاق از دیگر وظایف دامپزشکی است.
زیباکردار گفت: در این زمینه حدود یک‌هزار و 450 مورد بازدید انجام شده و چهار هزار و 400 قلم داروی تاریخ‌مصرف‌گذشته یا غیرقابل مصرف از چرخه خارج شده است.
وی همچنین از کشف 15 قلم داروی قاچاق و تشکیل پنج پرونده قضایی در این زمینه خبر داد.
مدیرکل دامپزشکی کردستان از آغاز بهره‌برداری از سامانه نسخه‌نویسی و نسخه‌پیچی دامپزشکی نیز خبر داد و گفت: این سامانه‌ها نظارت بر چرخه تولید، توزیع و مصرف دارو در دامداری‌ها و مرغداری‌ها را دقیق‌تر می‌کنند.
زیباکردار با اشاره به ارائه حدود 40 هزار نوبت خدمات آزمایشگاهی رایگان گفت: این خدمات عمدتاً در حوزه نظارت، تشخیص بیماری‌ها، کنترل کیفیت فرآورده‌های خام دامی و نظارت بر فرآورده‌های صادراتی و ترانزیتی ارائه شده است.
دامپزشکی؛ مأموریتی که از سلامت دام تا حلیت سفره مردم امتداد دارد
حجت‌الاسلام ورمقانی، مسئول نهاد نمایندگی ولی‌فقیه در دامپزشکی استان کردستان نیز در این نشست با تبریک 14 مهر، روز دامپزشکی، اظهار کرد: بخش زیادی از تلاش‌های مجموعه دامپزشکی کمتر دیده می‌شود، اما آثار آن هر روز در سلامت خانواده‌ها، امنیت غذایی و کیفیت زندگی جامعه قابل لمس است.
وی با اشاره به اهمیت نظارت شرعی بر فرآیند کشتار افزود: حلال بودن گوشت صرفاً یک عنوان یا برچسب بازاری نیست، بلکه یک امانت شرعی است که از مزرعه و دامداری تا کشتار و سفره مردم ادامه دارد.
مسئول نهاد نمایندگی ولی‌فقیه در دامپزشکی استان کردستان گفت: ساختار نظارت شرعی در استان با حضور 18 روحانی و ناظر شرعی، روند کشتار دام و طیور را تحت نظارت دارد و در مناسبت‌هایی مانند عید قربان، محرم و اربعین نیز گروه‌های ویژه برای نظارت بر ذبح دام‌های قربانی فعال می‌شوند.
وی اعلام کرد: در شش ماه نخست امسال 58 بازدید سرزده از کشتارگاه‌های دام و طیور انجام شده که این بازدیدها به صورت شبانه‌روزی و در برخی موارد بدون اطلاع قبلی انجام شده است.
ورمقانی هدف از این بازدیدها را اطمینان از رعایت ضوابط شرعی از جمله قبله، تسمیه، تطهیر لاشه‌ها و نحوه ذبح عنوان کرد.
خدمات جهادی دامپزشکی در مناطق محروم و مرزی
وی همچنین به فعالیت گروه‌های جهادی دامپزشکی در مناطق محروم و مرزی استان اشاره کرد و گفت: این اردوها با هدف حمایت از معیشت دامداران، پیشگیری و کنترل بیماری‌های دامی، ارتقای سطح بهداشت دام و کاهش هزینه‌های بهره‌برداران برگزار شده است.
مسئول نهاد نمایندگی ولی‌فقیه در دامپزشکی کردستان افزود: واکسیناسیون، ویزیت رایگان دام‌های بیمار، تجویز دارو، سمپاشی و مبارزه با انگل‌های خارجی، آموزش و ترویج و برگزاری کلاس‌های آموزشی درباره بیماری‌های مشترک انسان و دام از جمله تب کریمه کنگو از خدمات ارائه‌شده در این اردوها بوده است.
وی از برگزاری 74 کلاس آموزشی و ترویجی در شش ماه نخست سال خبر داد و گفت: کارشناسان شبکه‌های دامپزشکی شهرستان‌ها، گروه‌های جهادی بسیج، ستاد اجرایی فرمان حضرت امام(ره)، کانون بسیج مهندسین و سپاه در اجرای این برنامه‌ها مشارکت داشته‌اند.
ورمقانی در پایان تأکید کرد: فعالیت‌های جهادی دامپزشکی، به‌ویژه در مناطق محروم و مرزی، در کنار کنترل بیماری‌های واگیر و مشترک، از معیشت دامداران حمایت می‌کند و می‌تواند نقشی مؤثر در توسعه پایدار دامپروری و امنیت غذایی استان داشته باشد.
در نهایت، آنچه از مجموعه آمار و اقدامات ارائه شده در این نشست به دست می‌آید، این است که دامپزشکی در کردستان صرفاً در نقطه پایان زنجیره تولید و هنگام مشاهده بیماری یا تخلف حضور ندارد؛ بلکه از مرحله تولید، پرورش و پیشگیری آغاز می‌شود و تا آزمایش، واکسیناسیون، قرنطینه، کشتار، نظارت شرعی، کنترل فرآوری و عرضه و حتی صادرات ادامه پیدا می‌کند. این زنجیره نظارتی، زمانی معنا و اثر واقعی خود را نشان می‌دهد که تولیدکننده، عرضه‌کننده و مصرف‌کننده نیز در کنار دستگاه متولی قرار گیرند، چرا که سلامت سفره مردم، نتیجه عملکرد یک دستگاه به تنهایی نیست، بلکه حاصل مسئولیت مشترک همه حلقه‌های زنجیره غذاست.
انتهای پیام/