به گزارش خبرگزاری تسنیم از اصفهان؛ اصفهان این روزها میزبان جشنواره‌ای است که کودکان را از تماشاگر به داور تبدیل کرده و سینمای کودک را از پرده سینما به متن شهر آورده است؛ سی‌وهشتمین جشنواره‌ای که امسال از جنگ و مقاومت تا هوش مصنوعی را روایت می‌کند.
771 اثر در مسیر جشنواره
سی‌وهشتمین جشنواره بین‌المللی فیلم‌های کودکان و نوجوانان از 11 آغاز و تا 16 مهرماه 1405 ادامه خواهد داشت. رویدادی که در این دوره با مجموعه‌ای متنوع از آثار سینمایی و تصویری همراه شده است. در بخش ملی جشنواره 771 اثر برای حضور ثبت شده که در میان آنها 46 فیلم بلند داستانی، 286 فیلم کوتاه داستانی، 176 پویانمایی کوتاه و 50 مستند کوتاه قرار دارد. در کنار این آثار، ثبت 107 اثر در حوزه هوش مصنوعی، یکی از نشانه‌های تغییر فضای تولید در سینمای کودک است؛ تغییری که نشان می‌دهد فناوری‌های نوین دیگر صرفاً موضوعی برای آینده نیستند و همین امروز نیز در حال ورود به فرآیند تولید آثار کودک و نوجوان هستند.
وقتی جنگ وارد قاب سینمای کودک شد
یکی از مهمترین وجوه این دوره، حضور پررنگ موضوع جنگ و مقاومت در آثار جشنواره است. بر اساس آمار اعلام‌شده، حدود 117 اثر به موضوع جنگ 12روزه و اتفاقات مرتبط با دفاع نیروهای مسلح پرداخته‌اند؛ آثاری که بخشی از آنها تلاش کرده‌اند وقایع تلخ و تجربه جنگ را از زاویه‌ای متفاوت و متناسب با جهان کودکان روایت کنند.
این موضوع در برنامه‌های جشنواره نیز بازتاب داشته است. آیین افتتاحیه معنوی جشنواره با ادای احترام به شهدای کودک و نوجوان در گلستان شهدای اصفهان برگزار شد تا این دوره از جشنواره از همان ابتدا، پیوندی میان سینما، خاطره و تجربه نسل جدید از روزهای سخت برقرار کند.
1600 داور کوچک پای پرده سینما
یکی از ویژگی‌های قابل توجه این دوره، نقش پررنگ کودکان و نوجوانان در فرآیند برگزاری جشنواره است. بیش از یک‌هزار و 600 کودک و نوجوان در فرآیند داوری آثار حضور دارند و در کنار آنها خبرنگاران نوجوان نیز در پوشش رسانه‌ای جشنواره مشارکت می‌کنند. این اتفاق یک تفاوت مهم با بسیاری از رویدادهای سینمایی ایجاد می‌کند؛ مخاطب اصلی این جشنواره تنها تماشاگر نیست، بلکه در جایگاه داور و خبرنگار نیز قرار گرفته است.
حضور این تعداد کودک و نوجوان، فرصتی برای شنیدن صدای نسلی است که قرار است در سال‌های آینده مخاطب اصلی سینما باشد. شاید از همین رو بتوان یکی از مهمترین پرسش‌های جشنواره را چنین مطرح کرد: آیا فیلم‌هایی که بزرگسالان برای کودکان می‌سازند، همان فیلم‌هایی هستند که خود کودکان می‌خواهند ببینند؟
پنج نقطه شهر، پنج مسیر برای تماشای سینمای کودک
یکی از ویژگی‌های شهری این دوره، پراکندگی محل اکران عمومی آثار در نقاط مختلف اصفهان است؛ تصمیمی که با هدف دسترسی آسان‌تر کودکان، نوجوانان و خانواده‌ها به فیلم‌های جشنواره گرفته شده است. اکران عمومی آثار از 12 تا 15 مهرماه، در پنج نقطه شهر دنبال می‌شود. سینما چهارباغ، در مرکز اصفهان، سینمای سیتی‌سنتر، در جنوب، سینما فدک، در شرق و سینماهای بهمن در منطقه 15 و مهتاب در رهنان در غرب شهر، میزبان اکران عمومی فیلم‌های این دوره هستند.
این پراکندگی جغرافیایی در واقع تلاش برای جلوگیری از تمرکز جشنواره در یک نقطه شهر است؛ به این معنا که خانواده‌ها برای تماشای آثار جشنواره الزاماً نباید مسافت زیادی را طی کنند و سینمای کودک در چند مسیر مختلف به سراغ شهروندان آمده است .از این منظر، اکران پنج‌نقطه‌ای را می‌توان یکی از بخش‌های مهم رویکرد «جشنواره شهری» دانست؛ رویکردی که تلاش می‌کند سینما را از یک رویداد محدود به اهالی هنر، به تجربه‌ای عمومی برای خانواده‌های اصفهانی تبدیل کند.
خانه جشنواره؛ یک مرکز برای بخش‌های تخصصی
در کنار پنج نقطه اکران عمومی، مرکز همایش‌های بین‌المللی شهید امام خامنه‌ای اصفهان، نیز برای نخستین‌بار به عنوان «خانه جشنواره» انتخاب شده است. سه سالن سینمایی در این مجموعه برای اکران فیلم‌های ویژه داوران کودک و نوجوان آماده شده و بخش‌هایی همچون فتوکال فیلم‌ها، نشست‌های خبری، کارگاه‌ها، نشست‌های تخصصی و جلسات نقد و بررسی نیز در این مجموعه برگزار می‌شود.
بنابراین خانه جشنواره با سالن‌های اکران عمومی سطح شهر یک تفاوت مشخص دارد؛ پنج سینمای سطح شهر برای دسترسی عمومی خانواده‌ها به نمایش آثار در نظر گرفته شده‌اند، در حالی که مرکز همایش‌های شهید امام خامنه‌ای به عنوان مرکز اصلی فعالیت‌های تخصصی و بخش قابل توجهی از برنامه‌های جشنواره عمل می‌کند.
جشنواره‌ای که از سالن سینما بیرون آمد
جشنواره امسال اما تنها به سالن‌های سینما محدود نشده است. برنامه‌های جانبی نیز در نقاط مختلف شهر طراحی شده تا فضای جشنواره را به میان کودکان و خانواده‌ها ببرد.
از جمله برنامه‌های این دوره، برگزاری برنامه‌های شاد و خیابانی، فعالیت موکب‌ها و اجرای برنامه در مدارس است. طبق اعلام مسئول کمیته برنامه‌های جنبی، 60 برنامه شادپیمایی در مدارس ابتدایی و برنامه‌هایی در 15 تا 20 موکب شاخص اصفهان پیش‌بینی شده است. به این ترتیب، جشنواره تلاش کرده است از یک «رویداد سینمایی» به یک «رویداد شهری» تبدیل شود؛ رویدادی که بخشی از آن روی پرده سینما و بخشی دیگر در خیابان، مدرسه و فضاهای عمومی شهر اتفاق می‌افتد.
وقتی پای هوش مصنوعی به سینمای کودک باز می‌شود
یکی دیگر از وجوه متفاوت این دوره، حضور آثار مرتبط با هوش مصنوعی است. ثبت 107 اثر در این حوزه نشان می‌دهد که فناوری‌های نوین به تدریج جایگاه خود را در تولید محتوای کودک و نوجوان پیدا می‌کنند. حضور هوش مصنوعی در جشنواره، تنها یک اتفاق فناورانه نیست؛ بلکه پرسش‌هایی درباره آینده تولید فیلم، خلاقیت، داستان‌پردازی و حتی رابطه کودک با محتوای تصویری را مطرح می‌کند.
استقبال دوبرابری در روزهای سخت
این جشنواره در شرایطی برگزار می‌شود که جامعه ایران تجربه یک دوره جنگی را پشت سر گذاشته است؛ با این حال، به گفته دبیر جشنواره، استقبال از این دوره نسبت به سال‌های گذشته دو برابر شده است. این اتفاق از منظر اجتماعی نیز قابل تأمل است. در شرایطی که کودکان و خانواده‌ها در ماه‌های گذشته با اخبار و تصاویر تلخ مواجه بوده‌اند، استقبال از یک رویداد فرهنگی کودک‌محور می‌تواند نشانه‌ای از نیاز جامعه به بازگشت به فضاهای امن، شاد و خیال‌انگیز باشد.
سینمای کودک در چنین شرایطی تنها یک سرگرمی نیست؛ می‌تواند فرصتی برای تجربه جمعی، بازسازی امید و بازگشت موقت به جهانی باشد که در آن خیال هنوز جای مهمی دارد.
از جنگ تا هوش مصنوعی؛ سینمای کودک در مسیر تغییر
سی‌وهشتمین جشنواره فیلم کودک را می‌توان نقطه تلاقی چند جریان متفاوت دانست؛ از یک سو روایت جنگ، مقاومت و شهدای کودک و نوجوان در آثار و برنامه‌های آن حضور دارد و از سوی دیگر، هوش مصنوعی و فناوری‌های نوین تصویری از آینده سینمای کودک ارائه می‌کنند.
در میانه این دو جهان، کودکان و نوجوانان قرار گرفته‌اند؛ نسلی که هم مخاطب اصلی آثار است، هم داور، هم خبرنگار و شاید در آینده، فیلم‌ساز و روایتگر همین روزها. به همین دلیل، اهمیت این جشنواره تنها در تعداد فیلم‌ها، سالن‌های نمایش یا جوایز خلاصه نمی‌شود؛ بلکه در تلاشی است که برای شنیدن صدای مخاطب اصلی سینمای کودک و نزدیک کردن سینما به زندگی روزمره او شکل گرفته است.
پایان‌بندی؛ رؤیا روی پرده و در قلب شهر
سی‌وهشتمین جشنواره بین‌المللی فیلم‌های کودکان و نوجوانان در اصفهان امسال میان دو جهان ایستاده است؛ جهان واقعیت‌های سختی که کودکان امروز تجربه کرده‌اند و جهان رؤیاهایی که برای ساختن آینده همچنان به آنها نیاز دارند. جشنواره از جنگ می‌گوید و همزمان از خیال و امید؛ از فناوری‌های نوین استقبال می‌کند و در همان حال، کودکان را به جایگاه داور و خبرنگار می‌نشاند؛ فیلم‌ها را در پنج نقطه شهر روی پرده می‌برد و برنامه‌هایش را به مدرسه، خیابان و فضای عمومی می‌کشاند.
شاید معنای واقعی شعار این دوره، «رویای کودکان در پرده نقش جهان»، همین باشد؛ اینکه رؤیای کودکان قرار نیست فقط روی پرده سینما دیده شود. این رؤیا حالا در نقاط مختلف اصفهان جریان دارد؛ از چهارباغ تا سیتی‌سنتر، از فدک تا بهمن و مهتاب، و از خانه جشنواره تا خیابان‌های شهر. در روزگاری که واقعیت گاهی برای کودکان سخت و سنگین می‌شود، سینما هنوز می‌تواند پنجره‌ای باز بگذارد؛ پنجره‌ای رو به جهانی که در آن کودکان، همچنان حق دارند رؤیا ببینند.
انتهای پیام/