خبرگزاری تسنیم روز گذشته در خبری اختصاصی، متن پیشنهادی برای شرایط اضطراری در فوتبال را منتشر کرد و این متن در صورت تصویب در هیئت رئیسه از فصل جاری ملاک عمل خواهد بود.
مجتبی فریدونی عضو پیشین هیئت مدیره استقلال درباره تدوین آیین‌نامه فورس ماژور برای فوتبال ایران و نقاط ضعف و قوت آن یادداشتی در اختیار خبرگزاری تسنیم قرار داد که عیناً در زیر می‌خوانید:
«بروز جنگ در فصل گذشته و عدم وجود مقررات صریح و پیش‌بینی‌شده برای مدیریت شرایط اضطراری و فورس‌ماژور در فوتبال ایران، یکی از بزرگ‌ترین نقاط ضعف ساختاری فدراسیون و سازمان لیگ را نمایان کرد و فوتبال ایران را با سردرگمی حقوقی، تصمیمات سلیقه‌ای، و جنجال‌های دامنه‌دار میان باشگاه‌ها بر سر تعیین قهرمان، سهمیه‌های آسیایی و تیم‌های سقوط‌کننده مواجه کرد.
تدوین «آیین‌نامه فورس‌ماژور فوتبال ایران» گامی مثبت و رو به جلو برای ضابطه‌مند کردن مدیریت بحران و ایجاد ثبات حقوقی در قراردادها و مسابقات محسوب می‌شود. با این حال، اثربخشی هر نصّ قانونی و مقرراتی، وابسته به صراحت، ایجاز و عدم تعارض در متن آن است. بررسی دقیق بخش «معیارهای تعیین رده‌بندی و قهرمان در صورت لغو فصل» نشان می‌دهد که متأسفانه بندهای ارائه شده (به‌ویژه بندهای 2 و 3) دچار ابهامات ساختاری، تعارض منطقی، نگارش غیرحرفه‌ای و هم‌پوشانی جدی هستند؛ امری که در صورت بروز شرایط فورس‌ماژور، خود می‌تواند به منشأ جدیدی برای تفسیرهای به‌رای و منازعات حقوقی تبدیل شود. با دقت در متن مقررات پیشنهادی در بخش معیارهای تعیین رده‌بندی، اشکالات اساسی و ساختاری زیر جلب توجه می‌کند:
بند 2 ملاک تعیین رده‌بندی در صورت برگزاری کمتر از 75 درصد مسابقات را «میانگین امتیاز در هر مسابقه» قرار داده است. بند 3 هم مجدداً اعلام می‌دارد که در صورت «اختلاف فاحش تعداد بازی‌ها»، از «میانگین امتیاز به همراه تفاضل گل و نتایج رو‌در‌رو» استفاده می‌شود. فلسفه و فرمول «میانگین امتیاز» اساساً برای خنثی‌‌سازی و جبران عدم برابری تعداد بازی‌های تیم‌ها وضع شده است. وقتی در بند 2 معیار میانگین امتیاز پذیرفته می‌شود، مسئله اختلاف تعداد بازی‌ها خودبه‌خود حل و پوشش داده شده است. بنابراین جدا کردن حالت «اختلاف فاحش تعداد بازی‌ها» در بند 3 و ارائه همان فرمول میانگین امتیاز، یک دوباره‌گویی و هم‌پوشانی زاید در قانون‌نویسی است.
همچنین بند 2 صرفاً به «میانگین امتیاز» اشاره دارد. اگر میانگین امتیاز دو یا چند تیم برابر باشد، بند 2 هیچ معیاری برای شکستن این گره (تفاضل گل، گل زده یا بازی رو‌در‌رو) ارائه نداده است. این ساختار باعث سردرگمی حقوقی می‌شود.
در ادامه بند 3 شرط اجرا را «اختلاف فاحش تعداد بازی‌ها» عنوان کرده است. در حقوق و مقررات ورزشی، واژه‌های کیفی نظیر «فاحش» بدون تعریفِ عددی و مشخص، آفتِ شفافیت هستند. مشخص نیست چند بازی اختلاف (1 بازی؟ 2 بازی؟ یا بیشتر؟) «فاحش» تلقی می‌شود. این عدم قطعیت، دست مسئولان را برای تفسیرهای سلیقه‌ای باز می‌گذارد؛ به‌طوری که ذی‌‌نفعان می‌توانند بر سر اینکه آیا اختلاف موجود «فاحش» است یا خیر، وارد نزاع‌های حقوقی شوند.
همچنین اشکال در نحوه محاسبه تفاضل گل و عدم رعایت ایجاز نگارشی هم جلب توجه می‌کند.
در شرایطی که تعداد بازی‌های تیم‌ها نابرابر است، استفاده از «تفاضل گل مطلق» (مجموع گل‌زده منهای گل‌خورده) عادلانه نیست، زیرا تیمی که بازی بیشتری انجام داده فرصت بیشتری برای انباشت تفاضل گل داشته است. در استانداردهای حقوقی ورزشی، از «میانگین تفاضل گل» استفاده می‌شود.
از نظر نگارش حقوقی نیز، واژه «میانگین» به تنهایی مفهوم تقسیم بر تعداد بازی‌ها را در دل خود دارد؛ بنابراین آوردن حشوهایی مانند «در هر بازی» یا «به ازای هر بازی» زاید است و باید مفاهیم به صورت کاملاً خلاصه و یکدست (میانگین تفاضل گل/ میانگین گل‌زده) بیان شوند تا جلوی هرگونه تفسیر دوگانه گرفته شود.
تدوین آیین‌نامه فورس‌ماژور اقدامی ارزشمند است، اما بندهای 2 و 3 به شکل فعلی نه تنها گره‌گشا نیستند، بلکه شائبه‌های قانونی و امکان تفسیر سلیقه‌ای را افزایش می‌دهند. وجود تبصره‌ای که به هیئت‌رئیسه اجازه می‌دهد روش دیگری را جایگزین کند نیز این عدم قطعیت را تشدید می‌کند.
پیشنهاد اصلاحی برای یکپارچه‌‌سازی، رفع تعارض و رعایت ایجاز حقوقی:
برای دستیابی به یک متن روان، صریح، یکدست و فاقد تناقض، پیشنهاد می‌شود بندهای 2 و 3 در قالب یک بند جامع و یک تبصره شفاف ادغام شوند:
بند 2 (اصلاحی): در صورت برگزاری کمتر از 75 درصد مسابقات (یا عدم برابری تعداد بازی‌های تیم‌ها)، رده‌بندی نهایی بر اساس «میانگین امتیاز» تعیین شود.
تبصره (معیارهای شکستن گره هم‌‌امتیازی): در صورت برابر بودن میانگین امتیاز دو یا چند تیم، رده‌بندی آن‌ها به ترتیب بر اساس معیارهای زیر تعیین می‌شود:
1. میانگین تفاضل گل
2. میانگین گل‌زده
3.نتایج مسابقات رو‌در‌رو (در صورت برگزاری مسابقات رفت و برگشت بین تیم‌های هم‌امتیاز)».
انتهای پیام/