به گزارش خبرگزاری تسنیم از بیرجند، هفتم مهرماه، روز آتشنشانی و ایمنی، فقط فرصتی برای قدردانی از آتشنشانانی نیست که هنگام حریق و حادثه به دل خطر میزنند؛ این روز باید بهانهای برای طرح یک پرسش جدی باشد: شهرهای خراسان جنوبی تا چه اندازه برای مقابله با حوادث بزرگ آمادهاند؟
خراسان جنوبی استانی پهناور با شهرها و روستاهای پراکنده و فاصلههای قابل توجه میان نقاط جمعیتی است. همین ویژگی جغرافیایی سبب میشود «زمان رسیدن» نیروهای امدادی و آتشنشانی در برخی حوادث اهمیتی دوچندان پیدا کند. در آتشسوزی، تصادف، انفجار یا حوادث صنعتی، گاهی چند دقیقه میتواند مرز میان مهار حادثه و تبدیل آن به یک فاجعه باشد.
مأموریت آتشنشان دیگر فقط خاموش کردن آتش نیست
تصویر سنتی از آتشنشانی، خودروی قرمز و مأموری است که برای خاموش کردن حریق اعزام میشود؛ اما مأموریت آتشنشانان امروز بسیار گستردهتر شده است. تصادفات جادهای و محبوسشدن سرنشینان، حوادث ساختمانی، نشت گاز، سقوط افراد، گیرکردن در آسانسور، حوادث کارگاهی و صنعتی و دهها مأموریت دیگر، آتشنشانان را به یکی از مهمترین حلقههای مدیریت حوادث شهری تبدیل کرده است.
این موضوع در خراسان جنوبی به دلیل گستردگی جغرافیایی استان و وجود محورهای طولانی ارتباطی اهمیت بیشتری دارد. بخشی از حوادث مهم استان اساساً خارج از محدودههای متراکم شهری اتفاق میافتد و مدیریت آنها نیازمند هماهنگی سریع میان آتشنشانی، اورژانس، هلالاحمر، پلیس و سایر دستگاههای امدادی است.
تجهیزات؛ مسئلهای که نباید بعد از حادثه به یاد آن افتاد
حادثه معمولاً ضعفها را آشکار میکند؛ اما مدیریت ایمنی موفق آن است که ضعفها را پیش از حادثه شناسایی کند. خودروهای عملیاتی، تجهیزات تنفسی، لباسهای تخصصی، ابزارهای برش و رهاسازی، امکانات امداد در ارتفاع و تجهیزات متناسب با ساختمانهای جدید، فقط ابزار کار آتشنشان نیستند؛ مستقیماً با جان امدادگر و حادثهدیده ارتباط دارند.
در شهری که تجهیزات امدادی متناسب با نوع حوادث احتمالی نباشد، حتی نیروی انسانی باتجربه نیز با محدودیت روبهرو خواهد شد. از همین رو نوسازی ناوگان و تجهیزات آتشنشانی در شهرهای خراسان جنوبی نباید موضوعی تشریفاتی یا مناسبتی باشد. شهرداریها و شوراهای اسلامی شهر باید ایمنی را یکی از بخشهای اصلی سرمایهگذاری شهری بدانند، نه هزینهای که در رقابت با سایر پروژهها به حاشیه رانده شود.
ایمنی فقط مسئولیت آتشنشانی نیست
نکته مهمتر اما بیرون از ایستگاههای آتشنشانی قرار دارد. هر اندازه تجهیزات و نیروی انسانی افزایش پیدا کند، بدون توسعه فرهنگ پیشگیری نمیتوان انتظار کاهش جدی خسارات را داشت. بسیاری از حوادث را میتوان با رعایت اصول ساده ایمنی، استانداردسازی تأسیسات، کنترل سیمکشیها، رعایت مقررات ساختمانی و آموزش شهروندان پیشگیری کرد.
مدارس، مجتمعهای مسکونی، بازارها، واحدهای تجاری، کارگاهها و مراکز عمومی باید آموزش ایمنی و برنامه مشخص تخلیه اضطراری داشته باشند. شهروندی که نمیداند در نخستین لحظات آتشسوزی چه اقدامی انجام دهد، ممکن است ناخواسته حادثهای کوچک را به بحرانی بزرگ تبدیل کند.
روستاها و شهرهای کوچک را نباید فراموش کرد
یکی از موضوعات مهم در استانی مانند خراسان جنوبی، تفاوت امکانات امدادی میان مرکز استان و شهرها و مناطق کمجمعیتتر است. حادثه منتظر رسیدن امکانات از مرکز استان نمیماند. تقویت ظرفیتهای محلی، آموزش نیروهای عملیاتی، تأمین تجهیزات مورد نیاز شهرهای کوچک و بررسی پوشش امدادی مناطق دورتر باید بخشی از برنامه بلندمدت مدیریت بحران استان باشد.
در کنار آن، آموزش عمومی در روستاها نیز اهمیت زیادی دارد. در مناطقی که فاصله تا نزدیکترین واحد امدادی بیشتر است، دانستن اقدامات اولیه هنگام آتشسوزی یا سایر حوادث میتواند خسارات را به شکل محسوسی کاهش دهد.
روز آتشنشان؛ از تقدیر تا مطالبه ایمنی
تجلیل از آتشنشانانی که در سختترین لحظات وارد میدان میشوند ضروری است؛ اما بهترین قدردانی از آنان، فراهم کردن شرایطی است که با تجهیزات مناسبتر، آموزش مستمر و کمترین خطر ممکن مأموریت خود را انجام دهند.
هفتم مهر باید از یک مناسبت تقویمی فراتر رود و به فرصتی برای بررسی وضعیت ایمنی شهرهای خراسان جنوبی تبدیل شود؛ اینکه چند ایستگاه و نیروی عملیاتی در اختیار داریم، ناوگان تا چه اندازه متناسب با نیازهای امروز است، نقاط پرخطر شهرها کجاست و برای پیشگیری از حوادث چه برنامهای اجرا شده است.
آتشنشانان زمانی وارد میدان میشوند که حادثه اتفاق افتاده است؛ اما مسئولیت مدیران شهری و شهروندان بسیار زودتر آغاز میشود. شهری ایمنتر الزاماً شهری نیست که آتشنشان بیشتری به محل حادثه اعزام کند؛ شهری است که پیش از به صدا درآمدن آژیر، برای جلوگیری از حادثه آماده شده باشد.
نسرین کاری: خبرنگار و فعال رسانه ای
انتهای پیام/257