به گزارش خبرگزاری تسنیم دفتر جزایر خلیج فارس، قشم برای توسعه گردشگری، پیش از هر چیز از یک مزیت مهم برخوردار است؛ ظرفیتهایی که بخش قابل توجهی از آنها در دل جامعه محلی شکل گرفته و بدون نیاز به ایجاد جاذبههای مصنوعی، میتواند این جزیره را به مقصدی متمایز برای گردشگران تبدیل کند.
از جنگلهای حرا و چشماندازهای طبیعی گرفته تا صنایع دستی، موزههای مردمی، اقامتگاهها، فعالیت راهنمایان گردشگری و حضور فعال مردم محلی در معرفی و حفاظت از داشتههای جزیره، مجموعهای از ظرفیتها را شکل دادهاند که میتوانند پایه اقتصاد گردشگری قشم باشند.
اما توسعه گردشگری تنها با داشتن جاذبه اتفاق نمیافتد. گردشگر باید بتواند با هزینه قابل قبول به مقصد برسد، اقامت مناسبی داشته باشد، خدمات باکیفیت دریافت کند و برای ماندن بیشتر در جزیره، گزینههای متنوعی پیشروی خود ببیند. در طرف دیگر این زنجیره نیز فعال اقتصادی باید امکان ادامه فعالیت و سرمایهگذاری داشته باشد.
دقیقاً در همین نقطه، مطالبات فعالان بخش خصوصی گردشگری قشم اهمیت پیدا میکند. مسائلی مانند دسترسی به تسهیلات، مالیات و مالیات بر ارزش افزوده، تأمین اجتماعی، هزینه اجاره، حمایت از شناورهای تفریحی، مشکلات دفاتر خدمات مسافرتی، وضعیت اشتغال راهنمایان گردشگری و مسائل فعالان صنایع دستی، موضوعاتی نیستند که بتوان آنها را از آینده گردشگری جزیره جدا دانست.
بخش خصوصی زمانی میتواند برای توسعه یک مقصد گردشگری برنامهریزی کند که فضای کسبوکار برای او قابل پیشبینی باشد. سرمایهگذاری در اقامتگاه، مجموعه تفریحی، شناور گردشگری یا خدمات سفر، زمانی تداوم پیدا میکند که فعال اقتصادی بتواند هزینهها، درآمد و امکان ادامه فعالیت خود را ارزیابی کند.
از سوی دیگر، افزایش سفر به قشم نیز نیازمند نگاه زنجیرهای است. نمیتوان انتظار داشت صرفاً با معرفی جاذبههای جزیره، جریان سفر به شکل پایدار افزایش پیدا کند. کاهش هزینه سفر، طراحی بستههای جذاب، همکاری با پلتفرمهای گردشگری، استفاده از ظرفیت استانهای همجوار و مناطق آزاد و برگزاری رویدادهای متناسب با ظرفیت جزیره، مجموعه اقداماتی هستند که در کنار یکدیگر میتوانند به افزایش تقاضای سفر کمک کنند.
در این میان، ماندگاری گردشگر موضوع مهم دیگری است. اگر گردشگر قشم را تنها برای یک سفر کوتاه انتخاب کند، سهم اقتصادی مقصد از حضور او محدود خواهد بود. توسعه خدمات، تنوع برنامههای گردشگری و تقویت ارتباط میان جاذبههای طبیعی، فرهنگی و اقتصادی جزیره میتواند مدت حضور گردشگر را افزایش دهد و در نهایت درآمد بیشتری را نصیب کسبوکارهای محلی کند.
البته در مسیر توسعه گردشگری نباید جامعه محلی را صرفاً بهعنوان بخشی از جذابیت مقصد دید. بخش مهمی از هویت گردشگری قشم از همین جامعه سرچشمه میگیرد. صنایع دستی، موزههای مردمی، اقامتگاههای بومی و مشارکت مردم در حفاظت از محیط زیست، زمانی میتوانند پایدار بمانند که گردشگری برای ساکنان جزیره نیز منافع اقتصادی ایجاد کند.
حفاظت از محیط زیست نیز باید در همین چارچوب دیده شود. جنگلهای حرا و دیگر زیستبومهای ارزشمند قشم سرمایههای گردشگری جزیره هستند، اما افزایش گردشگر بدون توجه به ظرفیت محیطی میتواند در بلندمدت به همان جاذبههایی آسیب بزند که قرار است پایه توسعه گردشگری باشند. بنابراین میان رونق گردشگری و حفاظت از منابع طبیعی باید یک رابطه متوازن برقرار شود.
حضور مسئولان ملی حوزه گردشگری در قشم و شنیدن مستقیم مسائل فعالان بخش خصوصی میتواند نقطه آغاز مناسبی برای شناخت دقیقتر مشکلات باشد؛ اما اهمیت اصلی این حضور زمانی مشخص خواهد شد که مطالبات مطرحشده به تفکیک دستگاه مسئول، زمانبندی و مسیر اجرایی مشخص دنبال شود.
قشم امروز بیش از آنکه نیازمند اثبات ظرفیتهای گردشگری خود باشد، نیازمند ایجاد هماهنگی میان مجموعههایی است که میتوانند این ظرفیتها را به فعالیت اقتصادی پایدار تبدیل کنند. مجلس، وزارت میراث فرهنگی، دبیرخانه شورایعالی مناطق آزاد و سازمان منطقه آزاد قشم، هر کدام بخشی از این زنجیره را در اختیار دارند و نتیجه زمانی حاصل میشود که این ظرفیتها در یک مسیر مشترک قرار بگیرند.
از سوی دیگر، بخش خصوصی نیز صرفاً دریافتکننده حمایت نیست؛ این بخش باید در طراحی محصولات گردشگری، افزایش کیفیت خدمات، معرفی مقصد و جذب مسافر نقش فعال داشته باشد. توسعه گردشگری زمانی پایدار خواهد بود که حمایت حاکمیت و ابتکار بخش خصوصی در کنار یکدیگر قرار گیرند.
قشم ظرفیت آن را دارد که گردشگری را به یکی از پایههای جدی اقتصاد محلی تبدیل کند؛ اما فاصله میان ظرفیت و نتیجه، با بازدید و جلسه بهتنهایی پر نمیشود. آنچه اهمیت دارد، تبدیل مسائل مطرحشده به تصمیمهای اجرایی و مشاهده اثر آنها در زندگی کسبوکارهای گردشگری و تجربه مسافران است.
در نهایت، موفقیت گردشگری قشم را باید نه فقط در افزای ش تعداد سفرها، بلکه در میزان ماندگاری گردشگر، رونق کسبوکارهای محلی، افزایش سهم جامعه بومی از درآمد گردشگری و حفاظت همزمان از منابع طبیعی و فرهنگی جزیره سنجید. قشم جاذبههای خود را دارد؛ اکنون مهم آن است که سازوکار استفاده پایدار از این ظرفیتها نیز به همان اندازه جدی گرفته شود.
یادداشت از عبدالرحیم رضوانی فعال رسانهای
انتهای پیام/7558