به گزارش خبرنگار حوزه و روحانیت خبرگزاری تسنیم، حجتالاسلام والمسلمین محمد عالمزاده نوری، معاون تهذیب و تربیت حوزههای علمیه، در نخستین نشست کارگروه علمی اخلاق و حکمرانی به تبیین ضرورت ورود دانشیِ حوزههای علمیه به عرصه حکمرانی با توجه به ضرورتهای اجتماعی و شأن جدید راهبری اجتماعی بعد از انقلاب اسلامی پرداخت و گفت: مسأله حاکمیت وجه تمایز حوزه علمیه پیش از انقلاب اسلامی با حوزه پس از انقلاب اسلامی است؛ پیش از انقلاب، علما و نهاد روحانیت صرفاً به فهم دین، پژوهشهای دینی، فلسفه، تبلیغ و ترویج دین و تربیت دینی انسانها اشتغال داشتند، اما پس از انقلاب، فرصت تازهای جهت اقامه و پیادهسازی دین در سطح کلان جامعه برای حوزه پدید آمد و طراحی ساختارها، نظامات اجتماعی و مدیریت و راهبری کلان امر اجتماع به نهاد عالمان دین واگذار شد.
حوزه در شأن جدید خود مبتدی است
وی این فرصت را نقطه عطفی برای حوزه و روحانیت و مکتب تشیع برشمرد که توانست حوزه را از مقیاس کاملاً فردی و کوچک به مقیاس فعالیتهای حاکمیتی بزرگ ارتقا دهد و افزود: از این رو محور پیام اخیر امام شهید با عنوان «حوزه پیشرو و سرآمد» نیز این بود که حوزه باید در مسیر تمدنسازی اسلامی نقشآفرینی ویژه داشته باشد؛ مباحث نظری، معرفتی و تولید علم جای خود، اما ساخت یک جامعه اسلامی نیازمند راهبری اجتماعی کلان است، بنابراین اگر حوزه همچنان به وظایف پیش از انقلاب بسنده کند، در واقع وظیفه خود را انجام نداده است.
مدیر کارگروه علمی اخلاق و حکمرانی حوزه تصریح کرد: حوزه در وظایف پیش از انقلاب خود، سابقه و آمادگی و نیروهای فعال خوبی دارد، اما در این مسیر جدید پس از انقلاب که اقامه و تحققبخشی دین است، مبتدی بوده و دانش لازم را تولید نکرده است؛ بماند که موانع و ناهمواری هم کم نیست. به همین دلیل 48 سال است که در ایفای شأن جدید راهبری اجتماعی و ساخت نظامات اجتماعی متوقف و متمرکز شده است. البته همان ابتدا دستگاه دانشی برای اسلامیسازی نظام کلان اسلامی (قانون اساسی) توسط مجتهدین تدوین شد، ولی در خردهنظامات ذیل آن خیلی کند پیش رفتهایم.
لزوم تمرکز بر تحقق حاکمیت اسلامی
حجتالاسلام عالمزاده نوری با اشاره به مراحل پنجگانه دستیابی به تمدن اسلامی که رهبر شهید در سال 79 مطرح کردند، به نقل از ایشان ابراز کرد: مرحله اول برای رسیدن به نقطه مطلوبی که آرمان انبیا و اولیای الهی و تشیع محسوب میشود (فراگیری مکتب شیعه در کل عالم به مصداق آیه شریفه «لِیُظهِره علی الدّین کُلّه»)، حاکمیت در یک جغرافیای کوچک است (انقلاب اسلامی). در گام بعد، این قدرت سیاسی باید تثبیت شود (نظام اسلامی) و در مرحله سوم نیز ارزشها و اصالتهای دینی باید در این حاکمیت سیاسی اشراب شود تا شئون نظامات اجتماعی، اسلامی شود (دولت اسلامی؛ به معنای حاکمیت اسلامی در تمام قوا، نه صرفاً قوه مجریه).
وی ادامه داد: در مرحله چهارم، از باب «النّاس عَلی دینِ مُلوکهم»، جامعه و فرهنگ توده مردم هم باید اسلامی شود (جامعه اسلامی). در نهایت نیز این سازوکار به عنوان الگو، توجه سایر ملتها را به خود جلب کرده و جغرافیای بزرگتری پیدا میکند که همان تحقق تمدن اسلامی است. تاکنون دو مرحله از این نقشه راه محقق شده و ما در حال حاضر در مرحله ایجاد دولت و حاکمیت اسلامی هستیم و باید روی تحقق آن متمرکز شویم.
دو گام مهم حوزه در تحقق حاکمیت اسلامی
معاون تهذیب و تربیت حوزههای علمیه خاطرنشان کرد: بر این اساس فعالیتهای متعددی که در راستای تمدنسازی در جریان است (مانند ترویج و تثبیت سبک زندگی اسلامی)، خوب است، ولی مربوط به گام چهارم (جامعهسازی) است و هر چند پیشبرد همزمان ایرادی ندارد؛ اما تأکید و تمرکز باید روی دولتسازی باشد. حوزه نیز تاکنون دو عملیات بزرگ در این زمینه داشته است؛ اولاً حرکت به سمت تولید علوم انسانی اسلامی از همان اوایل انقلاب به منظور طراحی نرمافزار اداره جامعه مبتنی بر اصالتها و ارزشهای اسلامی (توسط آیتالله مصباح یزدی) و ثانیاً شکلگیری فقههای مضاف به منظور دستیابی به فقه نظامات اجتماعی، فقه حکمرانی و جامعهسازی کلان.
حجتالاسلام عالمزاده نوری گفت: حرکتهای خرد دیگری هم صورت گرفته است، اما در مجموع دستفرمان ما هنوز قوی نیست و با توجه به سرعت تحولات اجتماعی، موفقیتی که قابل دفاع باشد نداشتهایم و این یک ضعف جدی است؛ تبلیغ، جهاد تبیین، گفتمانسازی و … خوب است، ولی به شرط آنکه رنگ پس از انقلابی یعنی حکمرانی داشته باشد و تبلیغ و تحقیق برای حاکمیت اسلامی موفق باشد. اگر میخواهیم پای نیاز بزرگ دوران طلایی خود بایستیم و در سرحدات مبارزه با جبهه کفر، شمشیر بزنیم، باید در این زمینه تمرکز داشته باشیم.
انتظار تا کی؟
وی با اشاره به تأکید رهبر شهید انقلاب در این باره اظهار کرد: تا کی میتوان مردم را در انتظار ارائه اقتصاد اسلامی، تربیت اسلامی، روابط بینالملل، نظام مدیریتی اسلامی و سایر نظامات اجتماعی اسلامی گذاشت؟ همین حالا هم برخی میگویند اصولاً اسلامی و غیراسلامی نداریم و بهتر است به همین علوم و ساختارهای موجود اکتفا کنیم! تا پیش از شروع نهضت امام و انقلاب اسلامی، رویکرد حوزههای علمیه کاملاً فردی بود؛ تمام فقه در 52 باب احکام و افعال مکلف (یک فرد) بود؛ اخلاق و سعادت هم به همین شکل، اما امام خمینی با موقعیت جدیدی که ایجاد کرد، به فقه رویکرد تازهای داد مبنی بر اینکه برخی افعال، توسط امت و امتها محقق میشوند و نباید مکلف را یک نفر واحد دانست؛ این رویکرد بود که به شکلگیری فقه نظامات اجتماعی منتهی شد و چهبسا بشود در اخلاق و سعادت نیز از همین رویکرد بهره برد.
لزوم قیام تمدنی جوانان
استاد حوزه علمیه یادآور شد: بیانیه گام دوم انقلاب نیز که به مناسبت چهلمین سالگرد پیروزی انقلاب اسلامی (زمان بلوغ و استقرار آن) از سوی رهبر شهید صادر شد، بر انتقال رسالت پیشبرد انقلاب به دوش جوانان تأکید دارد؛ یک حرکت مردمی تودهای با پیشرانی جوانان؛ اینکه مردم پای کار دین و انقلاب و مسئولیتهای اجتماعی قرار بگیرند، زیرا مطابق برنامه حرکت امامین انقلاب، از آغاز و پیروزی انقلاب تا تثبیت و استقرار آن همواره مردم نقش اصلی را ایفا کردهاند و برای تحقق گام سوم (اسلامی شدن حاکمیت) نیز لازم است مردم پای کار باشند.
حجتالاسلام عالمزاده نوری با اشاره به اینکه جمهوریتی که امامین انقلاب بر آن تأکید داشتند، به معنای حضور جمهور مردم پای کار دین است، افزود: اکنون که در مقطع سوم یعنی ساخت حاکمیت اسلامی قرار داریم، از یکسو استفاده از واژه حکمرانی به جای حکومت، با معنای جمهوریت سازگارتر است و از طرفی باید حضور مؤمنان را در این مقطع کاملاً به رسمیت بشناسیم و استقبال و تشویق کنیم که استقامت داشته و پای کار بمانند.
وی خاطرنشان کرد: در معاونت تهذیب هم نسبت به حکمرانی تربیتی اهتمام داریم و باب یک راهبری کلان تربیتی (فراتر از ارتباط فردی تربیتی) در دایره حوزه باز شده است.
خبرنگار: زهرا شریعتی
انتهای پیام/