به گزارش خبرنگار فرهنگی خبرگزاری تسنیم، با نزدیک شدن به آغاز سال تحصیلی و روزهای پایانی شهریور ماه، هر ساله بازار کاغذ و مقوا با التهاب قیمتها مواجه میشود. از یک سو ورود دفترسازان از نیمه تابستان به این بازار و از سوی دیگر ورود مدارس و خریدهای سالانه آنها، تقاضا را در بازار افزایش داده و این معادله عرضه و تقاضاست که بازار را مدیریت میکند؛ اما این روزها افسار بازار کاغذ و مقوا از دست صاحبان آن گریخته است. بازار کاغذ و مقوا حدود دو ماهی است که طوفانی از التهاب را تجربه میکند؛ قیمتهایی بیسابقه که خود فروشندگان کاغذ نیز آن را غیرواقعی و با حباب قابل توجه ارزیابی میکنند.
در حالی که فروشندگان بازار کاغذ و مقوا و تجار از ورود کالاهای جدید به بازار تا اواخر ماه آینده خبر میدهند، اما قیمتها روزانه تغییر میکند. بر اساس این گزارش، قیمت هر بند کاغذ تحریر 100 در 70 با گرماژ 70 گرم که هفته گذشته بندی 9 میلیون تومان عرضه شده بود، حالا به بندی 10 میلیون تومان رسیده است. هر بند کاغذ چاپ و تحریر 60 در 90 با گرماژ 70 گرم نیز که بندی 8 میلیون تومان بود، حالا به بندی 9 میلیون تومان رسیده است.
قیمت سایر اقلام این بازار نیز روند افزایشی داشته است. با ورود محموله جدید کاغذ A4 به بازار، قیمت این کالا روند افزایشی داشته و هر بسته 950 هزار تومان عرضه شده است. قیمت مقوا نیز با افزایش همراه بوده است؛ هر کیلو مقوا 490 هزار تومان عرضه میشود که نسبت به هفته گذشته 30 هزار تومان افزایش قیمت را تجربه کرده است.
قیمت اقلام مصرفی بازار کاغذ و مقوا در حالی همچنان روند افزایشی دارد که تجار و فروشندگان 30 تا 40 درصد قیمتهای فعلی را حباب و غیرواقعی میدانند.
از مهمترین دلایل افزایش قیمت، افزایش نرخ ارز و هزینههای حمل و نقل کالا مطرح شده است؛ با این حال افزایش این دو عامل نمیتواند به تنهایی موجب رسیدن قیمتها به این سطح شود.
به گفته هوشنگ تجدد از واردکنندگان کاغذ و مقوا، قیمت کاغذ تحریر با وجود افزایش دلار و افزایش هزینههای حمل و نقل امروز باید بندی 7 میلیون و 500 هزار تومان باشد.
این واردکننده با بیان این مطلب که در 47 سال گذشته اقتصاد کشور با وجود همه مشکلات و موانع همچنان به کار خود ادامه داده است، گفت: نباید نگران باشیم، اکنون مسیرهای جدیدی برای واردات باز شده است، برخی از روسیه بار میآورند، برخی از عراق بار میآورند که از امالقصر تا بندر امام خمینی حدود 100 کیلومتر راه است و کار را آسان خواهد کرد.
افزایش قیمت کاغذ و مقوا در بازار ظهیرالاسلام اما امروز مهمترین مشکل نشر به شمار نمیرود؛ در کنار افزایش قیمت این کالای مصرفی در حوزه نشر، افزایش مواد اولیه دیگر همچون مرکب و زینک نیز موجب بر هم خوردن تعادل در بازار ناشران شده است؛ عواملی که دست به دست هم داده تا فعلاً ناشران دست به عصا حرکت کرده و از پذیرش آثار جدید پرهیز کنند و وقفهای نیز در انتشار آثار پیشین بیندازند.
در حالی که با شروع نیمه دوم سال، جنب و جوشی در میان ناشران برای انتشار آثار تازه به پا میشود، امسال اما چندان خبری از انتشار آثار تازه و تجدید چاپی در میان ناشران نیست.
به نظر میرسد قیمتها در بازار کاغذ و مقوا و مواد مصرفی حوزه نشر اگرچه موجب افزایش قیمت کتاب نیز خواهد شد، اما چاپ کتاب تازه را نیز با چالش مواجه خواهد کرد. امروز متوسط قیمت کتاب در بازار به بیش از 800 هزار تومان و صفحهای 3 هزار تومان رسیده است که البته این افزایش تنها به قیمت کاغذ مرتبط نیست و بسیاری بر این باورند که ناشران نیز دست پُر را در قیمتگذاری لحاظ کردهاند.
اما تباید از نظر دور داشت که افزایش جهشی قیمت تمامشده کتاب، سایه سنگینی بر سر سبد فرهنگی خانوارها انداخته است. وقتی قیمت کتاب از حد معقول فراتر میرود، این کالا عملاً از دایره خرید اقشار متوسط و کمدرآمد خارج میشود. این وضعیت نه تنها تهدیدی برای اقتصاد نشر محسوب میشود، بلکه منجر به کاهش سرانه مطالعه و دور شدن مخاطبان از جریان زنده کتابخوانی میگردد؛ امری که در بلندمدت آسیبهای جبرانناپذیری به پیوندهای فرهنگی جامعه وارد خواهد ساخت.
از سوی دیگر، این روند موجب شکلگیری چرخهای معیوب در صنعت نشر شده است؛ ناشران به دلیل ترس از عدم فروش و ناتوانی در بازگشت سرمایه، شمارگان کتاب را به شدت کاهش میدهند که این امر خود موجب بالاتر رفتن هزینه تولید و قیمت نهایی برای هر نسخه میشود. در چنین شرایطی، محدود شدن دایره انتخاب مخاطب و کمرنگ شدن حضور آثار تألیفی و تخصصی در قفسههای کتابفروشی، زنگ خطری جدی برای توسعه فرهنگی کشور است که نیازمند اتخاذ تدابیر حمایتی است. موضوعی که رئیس اتحادیه ناشران و کتابفروشان تهران نیز هفته گذشته در گفت وگویی به آن اشاره کرده و نسبت به آن هشدار داد. اما راهکار چیست؟
کارشناسان بر این باورند مه برای برونرفت از بحران افزایش قیمت کتاب و حفظ رابطه مخاطب با بازار نشر، میتوان راهکارها را در سه سطح سیاستگذاری و تأمین مواد اولیه، اصلاح الگوهای تولید در صنعت نشر و حمایت از مصرفکننده و دسترسی عمومی دستهبندی کرد.
مدیریت زنجیره تأمین و بازار مواد اولیه
در بخش مدیریت زنجیره تامین و بازار مواد اولیه باید به تولید داخلی اندیشید، حمایت واقعی از تولید ملی کاغذ تحریر میتواند چالش های آینده را کاهش دهد، توانمندسازی کارخانههای داخلی (نظیر چوب و کاغذ مازندران) از طریق تأمین نقدینگی و بهروزرسانی فناوری، تا کیفیت کاغذ داخلی ارتقا یافته و وابستگی شدید به نوسانات ارزی و هزینههای حملونقل بینالمللی کاهش یابد.
از سوی ذیکر تسهیل واردات مستقیم ملزومات چاپ (مرکب، زینک و ...) توسط تشکلها و اتحادیههای صنفی نشر بدون واسطههای متعدد تجاری میتواند تا اندازهای به عنوان مسکن وقت عمل کند.
نوسازی الگوهای چاپ و مدیریت هزینه تولید
توسعه چاپ بر اساس تقاضا، استفاده ناشران از فناوریهای نوین چاپ دیجیتال برای جلوگیری از حبس سرمایه در انبارها؛ در این مدل، کتاب به تعداد نیاز واقعی بازار چاپ میشود و هزینههای انبارداری و اتلاف کاغذ به حداقل میرسد.موضوعی که در ایران توسط دو شرکت دنبال میشود.
گسترش جدی نشر دیجیتال و صوتی:
تقویت و ترویج پلتفرمهای قانونی کتاب الکترونیک و کتاب گویا با قیمتگذاری منصفانه (حدود30 تا 50 درصد نسخه چاپی) برای حفظ مخاطبان قشر جوان، دانشجو و کتابخوانهای حرفهای.
تقویت توان خرید مخاطب و زیرساختهای دسترسی عمومی
تغییر جهت یارانه از «تولید» به «مصرفکننده نهایی»: اختصاص مستقیم بنهای خرید کتاب (با مبالغ واقعی و متناسب با تورم) به دانشجویان، معلمان، طلاب و اقشار کتابخوان به جای توزیع یارانههای مبهم در بخش تولید.
تجهیز و روزآمدسازی شبکه کتابخانههای عمومی: تقویت بودجه نهاد کتابخانهها برای خرید مستمر و فوری کتابهای تازه منتشرشده، تا مخاطبانی که توان خرید نسخه شخصی را ندارند، از طریق امانت گرفتن از مطالعه محروم نمانند.
تداوم و توسعه طرحهای تخفیف فصلی کتاب
اجرای منظم طرحهای حمایتی خرید با محوریت کتابفروشیهای محلی برای تقویت ارتباط مستقیم مخاطب با ویترین کتاب.
انتظار می رود، وزارت ارشاد نیز از پوسته بیتفاوتی خود خارج شده و نسبت به وضعیت ناشران و نشر اقدامی داشته باشد، با توجه به اینکه بعید است نمایشگاه کتاب تهران، در ماههای پیش رو با توجه به شرایط کشور برگزار شود، میتوان بخشی از بودجه نمایشگاه را صرف زیرساخت اقتصادی نشر کرد.
انتهای پیام/