خبرگزاری تسنیم ـ مینا صدیقیان| این روزها بازار نوشتافزار در آستانه بازگشایی مدارس شلوغتر از روزهای عادی است؛ قفسهها پر از دفترهای رنگارنگ، مدادهای تراشخورده، پاککنهای فانتزی، جامدادیهای متنوع و کیفهایی است که هرکدام قرار است بخشی از وسایل یک دانشآموز را در خود جای دهند. اما پشت این رنگ و لعاب، واقعیتی جدیتر جریان دارد؛ قیمت لوازمالتحریر بالا رفته و خرید وسایل مدرسه برای بخشی از خانوادهها به یک دغدغه جدی مالی تبدیل شده است.
.
«فقط چند دفتر و چند مداد میخواهم، چیز اضافهای نمیخواهم ...» مادر جوان این جمله را آرام زیر لب میگوید و یکییکی قیمتها را از فروشنده میپرسد. کودک کنارش ایستاده و چشمش به قفسهای است که پر از دفترهای رنگارنگ، مدادهای طرحدار و جامدادیهایی است که هرکدام برای بچهها جذاب و برای پدر و مادرها یک عدد دیگر در جمع هزینههاست. چند قدم آنطرفتر، پدر دیگری لیست مدرسه را در دست گرفته و هر قلم را که پیدا میکند، کنار اسمش علامت میزند.
دفتر، مداد، پاککن، تراش، خودکار، مدادرنگی، ماژیک، جامدادی و ...؛ فهرست کوتاه به نظر میرسد، اما وقتی قیمت تکتک اقلام کنار هم قرار میگیرد، عدد نهایی دیگر چندان کوچک نیست. بازار لوازمالتحریر پرجنبوجوش است؛ دانشآموزان میان قفسهها میچرخند و رنگها و طرحهای مختلف را نگاه میکنند و فروشندگان مشغول پاسخدادن به مشتریان هستند. اما اینبار یک تفاوت جدی در میان است؛ قیمتها به دغدغه اصلی بسیاری از خانوادهها تبدیل شده است.
این موضوع فقط یک برداشت از حالوهوای بازار نیست. رئیس اتحادیه نوشتافزار شهرستان کرج اعلام کرده که قیمت اقلام نوشتافزار نسبت به سال گذشته حدود 100 درصد افزایش یافته و در برخی اقلام حتی بیشتر از این میزان بوده است و در بعضی موارد قیمتها روزانه و حتی ساعتی تغییر میکند. در میان اقلام مختلف نیز دفتر و کاغذ بیش از سایر کالاها افزایش قیمت داشتهاند. در چنین شرایطی، مقایسه قیمتها با سال گذشته تصویری روشنتر از فشار هزینهها ارائه میدهد.
البته قیمت در بازار یک عدد ثابت نیست و نوع، برند، کیفیت و محل خرید میتواند رقم نهایی را تغییر دهد. همین تفاوت قیمت باعث شده خانوادهها بیش از گذشته قیمت چند فروشگاه را مقایسه کنند و گاهی از کالاهای فانتزی و گرانتر صرفنظر کرده و سراغ نمونههای سادهتر بروند. خانوادهای که برای خرید وسایل یک دانشآموز وارد بازار میشود، فقط با قیمت یک دفتر یا یک بسته مداد مواجه نیست، بلکه مجموعهای از اقلام ضروری باید در سبد خرید قرار بگیرد.
گرانی پشت ویترینهای رنگی
خانوادهها ناچارند میان ضروری و ضروریتر انتخاب کنند؛ انتخابی که برای یک دانشآموز شاید معنای سادهای نداشته باشد. یک دانشآموز ممکن است فقط یک دفتر ساده بخواهد اما برای خانوادهای که چند فرزند مدرسهای دارد، همین دفتر ساده نیز وقتی در کنار سایر هزینههای آغاز سال تحصیلی قرار میگیرد، به بخشی از یک هزینه بزرگتر تبدیل میشود. قصه فقط گرانی یک مداد یا دفتر نیست، قصه جمعشدن هزینههای کوچک و تبدیلشدن آنها به یک فشار بزرگ است.
در میان قفسههای شلوغ، صحبت خانوادهها بیشتر از هر چیز حول یک موضوع میچرخد؛ چه چیزی را میتوانیم حذف کنیم؟ اما پاسخ به این سؤال همیشه آسان نیست. دفتر برای نوشتن لازم است، مداد و خودکار برای کلاس درس ضروری است، پاککن و تراش بخشی از نیاز روزمره دانشآموز است و در بسیاری از پایهها، مدادرنگی، خطکش، ماژیک و دیگر ابزارهای آموزشی نیز در فهرست وسایل موردنیاز قرار میگیرد. بازار امسال نیز این فشار را منعکس میکند.
رئیس اتحادیه نوشتافزار کرج از کاهش قدرت خرید خانوادهها و کمتر شدن رونق بازار نسبت به سالهای گذشته خبر داده و گفته که با وجود نزدیکشدن به آغاز مدارس، خرید نوشتافزار هنوز به شکل گسترده سالهای قبل انجام نشده است. خانوادهای که در سالهای گذشته میتوانست همه وسایل موردنیاز فرزندش را در یک مرحله تهیه کند، حالا ممکن است خرید را به چند مرحله تقسیم و بخشی از وسایل سال گذشته را استفاده کند یا خرید برخی اقلام را تا حد امکان عقب بیندازد.
در سوی دیگر بازار، فروشندگان نیز از شرایط موجود بیخبر نیستند. آنها هر روز با خانوادههایی مواجه هستند که پیش از خرید، قیمت چند مدل را مقایسه، از خرید برخی اقلام صرفنظر یا خرید را به حداقلهای ضروری محدود میکنند. در چنین شرایطی، تفاوت قیمت میان کالاهای ساده و نمونههای فانتزی و برند نیز بیشتر به چشم میآید. برخی خانوادهها ترجیح میدهند بهجای انتخاب محصولات گرانتر، به سراغ نمونههای سادهتر بروند تا بتوانند تمام اقلام ضروری فهرست مدرسه را تهیه کنند.
اما مسئله مهمتر از انتخاب میان دفتر ساده و فانتزی، این است که هیچ دانشآموزی نباید به دلیل توان مالی خانواده، از حداقل امکانات موردنیاز برای حضور در کلاس درس محروم بماند. مدرسه برای همه دانشآموزان با زنگ اول مهرماه شروع میشود، اما مسیر رسیدن به آن برای خانوادهها یکسان نیست. برای بعضیها خرید لوازم مدرسه بخشی از برنامه معمول پایان تابستان است و برای برخی دیگر، فهرست مدرسه به جدولی از اعداد تبدیل شده که باید با درآمد ماهانه خانواده جور دربیاید.
آموزش نباید قربانی گرانی شود
لوازمالتحریر برخلاف بسیاری از کالاهای مصرفی، یک انتخاب تجملی نیست، دانشآموز برای نوشتن، یادگرفتن و انجام تکالیف به همین ابزارهای ساده نیاز دارد. وقتی دفتر گران میشود، خانواده نمیتواند نیاز دانشآموز به نوشتن را حذف کند؛ وقتی مداد و خودکار گران میشود، دانشآموز همچنان باید تکلیف بنویسد و در کلاس مشارکت کند. اینجاست که افزایش قیمت یک کالای ساده از یک مسئله اقتصادی صرف فراتر میرود و با مسئله دسترسی برابر دانشآموزان به امکانات آموزشی گره میخورد.
از همین رو، در کنار نقش خانوادهها در مدیریت هزینهها، حمایت از دانشآموزان کمبرخوردار و ایجاد دسترسی عادلانه به لوازم ضروری تحصیل اهمیت بیشتری پیدا میکند؛ چه از مسیر کمکهای مردمی و پویشهای تأمین نوشتافزار و چه با برنامهریزی نهادهای مسئول برای حمایت از خانوادههای کمبرخوردار. در شرایطی که قیمتها افزایش یافته، عرضه مستقیم و تخفیف میتواند بخشی از فشار خرید را کاهش دهد. در البرز نمایشگاههای پاییزه در نقاط مختلف استان پیشبینی شده است.
رئیس اتحادیه نوشتافزار کرج از برپایی نمایشگاههای نوشتافزار و عرضه کالا با حدود 15 تا 20 درصد پایینتر از قیمت بازار در برخی نمایشگاههای شهرستان خبر داده است؛ اقدامی که به گفته او میتواند بخشی از هزینه خرید خانوادهها را کاهش دهد. البته تخفیف بهتنهایی نمیتواند مسئله افزایش هزینههای تحصیل را حل کند. خانوادهای که چند فرزند مدرسهای دارد، باید برای مجموعهای از هزینهها برنامهریزی کند و کاهش چنددرصدی قیمت یک کالا، تنها بخشی از فشار کلی را کم میکند.
به همین دلیل، نظارت بر قیمتها، جلوگیری از گرانفروشی، عرضه کالاهای باکیفیت و فراهمکردن امکان خرید مستقیم و ارزانتر، در کنار حمایت از دانشآموزان کمبرخوردار اهمیت دارد. سال تحصیلی جدید نباید برای دانشآموزی با حسرت آغاز شود؛ هیچ کودکی نباید میان دفتر و مداد، بهدلیل گرانی مجبور به انتخاب باشد. بازار نوشتافزار هرقدر هم گران شده باشد، آموزش و ابزارهای حداقلی آن همچنان یک نیاز عمومی است؛ نیازی که نباید توان مالی خانوادهها، مرز دسترسی دانشآموزان به آن را تعیین کند.
پشت هر دفتر سفید، یک سال تحصیلی در انتظار نوشتهشدن است؛ پشت هر مداد، مشق یک دانشآموز و پشت هر کیف مدرسه، کودکی است که قرار است دوباره به کلاس درس برگردد. مهر نباید برای هیچ دانشآموزی با نداشتن سادهترین ابزارهای یادگیری آغاز شود. در این میان، آنچه بیش از قیمت یک دفتر یا مداد اهمیت دارد، فرصت برابر برای یادگیری و ساختن آینده است؛ فرصتی که نباید تحتتأثیر توان مالی خانوادهها قرار بگیرد تا هیچ کودکی از مسیر آموزش جا نماند.
انتهای پیام/