به گزارش خبرنگار اجتماعی خبرگزاری تسنیم، هادی کیادلیری، معاون آموزش و مشارکتهای مردمی سازمان حفاظت محیط زیست، در نشست هماندیشی مبانی و شاخصهای حفظ، احیا و مدیریت پایدار جنگلهای هیرکانی با اشاره به سابقه بهرهبرداری از جنگلهای شمال کشور اظهار کرد: سازمان منابع طبیعی بهطور طبیعی به دنبال تداوم تولید است و فلسفه و رویکرد فنی آن نیز بر همین اساس شکل گرفته است، اما باید تجربه تاریخی بهرهبرداری از جنگلها و پیامدهای آن را نیز مورد توجه قرار داد.
وی با اشاره به آمارهای مختلف درباره سطح جنگلهای شمال کشور افزود: آمارهای ارائهشده در دورههای مختلف نشان میدهد سطح جنگلهای شمال طی دهههای گذشته کاهش قابل توجهی داشته است؛ بهگونهای که بر اساس برخی مطالعات، در یک بازه حدود 80 ساله بخش قابل توجهی از سطح جنگلهای کشور از دست رفته است.
کیادلیری ادامه داد: در دورههای مختلف، رویکردهای متفاوتی نسبت به مدیریت و بهرهبرداری از جنگلها وجود داشته است. پس از ورود مباحث علمی به مدیریت جنگل، اقداماتی مانند تهیه طرحهای جنگلداری انجام شد که در جای خود اقدامات ارزشمندی بود، اما در بسیاری از موارد، نگاه صرفاً درونبخشی و الگوبرداری از تجربههای خارج از کشور، بدون توجه کافی به شرایط اجتماعی و اقتصادی ایران، با چالشهایی همراه شد.
معاون آموزش و مشارکتهای مردمی سازمان حفاظت محیط زیست گفت: در این دورهها مدیران، شرکتهای خصوصی و تعاونیها در نظام بهرهبرداری نقش داشتند و یکی از مشکلات، برداشت درختان با کیفیت و قطور بود؛ چراکه به دلیل محدود بودن تعداد درختان، درختان مناسب برای برداشت انتخاب میشدند.
وی با اشاره به سهم چوب جنگلی در تأمین نیاز چوب کشور افزود: بخش عمده چوب مورد استفاده کشور از جنگلهای طبیعی تأمین نمیشود و سهم جنگلهای طبیعی در تأمین چوب، در مقایسه با زراعت چوب و سایر منابع، محدود است
کیادلیری با اشاره به مباحث مطرحشده درباره «طرح تنفس» جنگلها اظهار کرد: اعتراضها و مباحثی که در آن دوره شکل گرفت، باید در چارچوب تجربه تاریخی بهرهبرداری و وضعیت جنگلهای شمال بررسی شود. حتی در آمارهای مربوط به سطح جنگلهای شمال نیز به دلیل تفاوت روشهای آماری و برآوردهای دستگاههای مختلف، ارقام متفاوتی ارائه شده است.
وی با اشاره به توسعه جادههای جنگلی تصریح کرد: بخش قابل توجهی از جادههای جنگلی در گذشته با هدف حفاظت و بهرهبرداری ایجاد شدند، اما ایجاد دسترسی به مناطق جنگلی میتواند پیامدهای مختلفی داشته باشد و باید از منظر پایداری اکولوژیک نیز مورد ارزیابی قرار گیرد.
معاون آموزش و مشارکتهای مردمی سازمان حفاظت محیط زیست افزود: یکی از موضوعاتی که امروز مطرح میشود، برداشت درختان در حاشیه جادههای جنگلی است، در حالی که باید مشخص شود این جادهها در چه مناطقی ایجاد شدهاند و آیا برداشت درختان در آنها با اصول پایداری جنگل سازگار است یا خیر.
کیادلیری با بیان اینکه در گذشته نیز مباحث مربوط به پایداری جنگل و پایداری اکولوژیک مطرح بوده است، گفت: در برخی مناطق اقداماتی انجام شده که امروز درباره آثار آن بحث میکنیم و برای بسیاری از این موارد، مستندات و مطالعات علمی وجود دارد؛ بنابراین نباید مسائل مربوط به مدیریت جنگل را بدون توجه به زمینه تاریخی و علمی آنها تفسیر کرد.
وی ادامه داد: آمارهای موجود نشان میدهد جنگلهای طبیعی کشور در سالهای گذشته با روند کاهشی مواجه بودهاند و بر اساس برخی اسناد، از سال 1383 تا 1399 حدود یک میلیون و 500 هزار هکتار از منابع و جنگلها کاهش یافته است.
کیادلیری با اشاره به هشدارهای کارشناسی درباره وضعیت بهرهبرداری از جنگلهای شمال گفت: از سالها قبل کارشناسان نسبت به وضعیت بهرهبرداری هشدار داده بودند و در سال 1384 نیز دیدگاههایی درباره ضرورت ایجاد دوره استراحت برای جنگلها مطرح شد. بعدها نیز مصوباتی درباره تغییر نظام بهرهبرداری و مدیریت جنگلها شکل گرفت و در برنامه ششم توسعه، موضوع توقف بهرهبرداری از جنگلهای طبیعی مورد توجه قرار گرفت.
معاون آموزش و مشارکتهای مردمی سازمان حفاظت محیط زیست با اشاره به بحث برداشت درختان شکسته، افتاده و انباشتهشده در جنگلها اظهار کرد: درباره اینکه چه درختی «تجمعی» محسوب میشود، با چه روش علمی باید تشخیص داده شود و چه میزان از این درختان باید برداشت شود، ابهاماتی وجود دارد که باید بهصورت دقیق پاسخ داده شود.
وی افزود: درختان افتاده و شکسته لزوماً فقط منشأ بیماری نیستند و بخشی از آنها در چرخه مواد غذایی و اکوسیستم جنگل نقش دارند. بنابراین نمیتوان صرفاً با عنوان خطر یا کانون بیماری، درباره برداشت آنها تصمیم گرفت و باید مشخص شود خطر دقیقاً چیست، برای چه کسی یا چه بخشی از اکوسیستم خطر ایجاد میکند و تشخیص آن بر چه مبنای علمی انجام میشود.
کیادلیری تأکید کرد: باید درباره معیارهای تشخیص درختان قابل برداشت، وضعیت کیفی آنها، تعداد و میزان برداشت و پیامدهای اکولوژیک این اقدام، پاسخهای روشن و مبتنی بر شواهد علمی ارائه شود.
وی همچنین با اشاره به برخی احکام مربوط به مدیریت اراضی جنگلی گفت: در تبصره دوم نیز موضوع اراضی جنگلی مناسب برای برخی اقدامات مطرح شده است که میتواند محل ابهام باشد و باید مشخص شود این احکام چگونه اجرا خواهند شد تا زمینه سوءاستفاده یا تغییر کاربری و جنگلخواری ایجاد نشود.
معاون آموزش و مشارکتهای مردمی سازمان حفاظت محیط زیست در پایان گفت: این ابهامات باید پیش از اجرای طرحها بهصورت شفاف و علمی پاسخ داده شود؛ چراکه ادامه ابهام در معیارها، نحوه برداشت و حدود اقدامات مدیریتی میتواند به عدم قطعیت در مدیریت جنگلهای هیرکانی منجر شود.
انتهای پیام/