به گزارش گروه بینالملل خبرگزاری تسنیم، در حالی که یمنیها همزمان با اجرای معادله «محاصره در برابر محاصره و تشدید در برابر تشدید» حملات خود را در عمق عربستان سعودی به شکل قابل توجهی گسترش دادهاند، بسته شدن خط لوله نفت شرق ـ غرب عربستان سعودی، اختلال گستردهای در صادرات نفت این کشور ایجاد میکند.
به گزارش العربی الجدید، بعد از ادعای سعودیها مبنی بر انجام حملات پهپادی از خاک عراق به خط لوله شرق-غرب و بسته شدن آن ، این خط لوله که با نام پترولاین نیز شناخته میشود، دوباره مورد توجه قرار گرفته است.
این خط لوله یکی از مهمترین سیستمهای انتقال نفت خام در عربستان سعودی است که مناطق تولیدی در بخش شرقی عربستان را به بندر ینبع در ساحل دریای سرخ متصل میکند.
ساخت این خط لوله در سال 1981، در طول جنگ ایران و عراق، آغاز شد تا با افزایش خطر حمله به تانکرهای نفت خام در خلیج فارس و تنگه هرمز، مسیری زمینی برای صادرات نفت عربستان فراهم کند.
خط لوله نفت شرق ـ غرب عربستان در سال 1982 وارد فاز عملیاتی شد و در ابتدا سازمان عمومی نفت مواد معدنی این کشور (پترومین) ساخت آن را بر عهده گرفت، در حالی که شرکت آرامکوی سعودی یک خط لوله موازی برای انتقال مایعات گاز طبیعی به ینبع ساخت.
مسیری به طول 1200 کیلومتر
این خط لوله تقریباً 1200 کیلومتر یا حدود 746 مایل، از بقیق در استان شرقی تا ینبع در ساحل دریای سرخ امتداد دارد و کاملاً در داخل عربستان سعودی و بدون عبور از هیچ کشور دیگری، امتداد مییابد.
این خط لوله، نفت خام را از تأسیسات تولید و فرآوری در شرق عربستان به پالایشگاهها، تأسیسات ذخیرهسازی و پایانههای صادراتی در ساحل غربی منتقل میکند.
دو خط موازی و ایستگاههای پمپاژ
سیستم خط لوله شرق-غرب از دو خط موازی تشکیل شده است، یکی با قطر 56 اینچ و دیگری با قطر 48 اینچ. این سیستم شامل 11 ایستگاه پمپاژ و دو ایستگاه کاهش فشار است.
خط بزرگتر نفت خام را منتقل میکند، در حالی که خط کوچکتر در ابتدا برای انتقال مایعات گاز طبیعی طراحی شده بود، قبل از اینکه به عنوان بخشی از گسترش ظرفیت عملیاتی سیستم به انتقال نفت خام تبدیل شود.
این خط لوله از زمان آغاز به کار، دستخوش تغییرات عملیاتی شده است. خط موازی برای انتقال مایعات گاز طبیعی در مراحل خاصی از عملیات سیستم قبل از تغییر کاربری برای انتقال نفت خام استفاده میشد.
فعالسازی مجدد خط لوله موازی همچنین به افزایش ظرفیت کلی سیستم کمک کرد، که قبلاً تقریباً به 5 میلیون بشکه در روز رسیده بود، قبل از اینکه در سال 2026 به حدود 7 میلیون بشکه در روز افزایش یابد.
ظرفیت عملیاتی خط لوله
وزارت انرژی عربستان سعودی در 12 آوریل اعلام کرد که ظرفیت کامل پمپاژ خط لوله، پس از کاهش حدود 700000 بشکه در روز پس از حمله به یک ایستگاه پمپاژ، به حدود 7 میلیون بشکه در روز بازگردانده شده است.
آرامکو در نتایج سه ماهه اول 2026 خود اعلام کرد که عملیات خط لوله شرق-غرب به حداکثر ظرفیت خود برای پشتیبانی از عرضه و صادرات از طریق ساحل غربی افزایش یافته است. خبرگزاری آناتولی گزارش داد که تقریباً 2 میلیون بشکه در روز از ظرفیت این خط لوله به پالایشگاههای ساحل غربی هدایت میشود.
حداکثر ظرفیت خط لوله لزوماً به این معنی نیست که همین مقدار در واقع از طریق بندر ینبع صادر میشود، زیرا جریانها به نیازهای پالایشگاه، ظرفیت ذخیرهسازی و بارگیری و ترافیک تانکرها بستگی دارد.
تفاوت بین ظرفیت و جریانهای واقعی
ورتکسا، شرکت انگلیسی تجزیه و تحلیل بازار انرژی و ردیابی محمولهها، بارگیری نفت خام در ینبع را در ابتدای سپتامبر 2026 تقریباً 3.7 میلیون بشکه در روز (bpd) تخمین زد، در حالی که این رقم در ماه آگوست 3.2 میلیون بشکه در روز بود.
همچنین کپلر، شرکت ردیابی کشتی و تجزیه و تحلیل جریان انرژی و کالا، بارگیری نفت خام در ماه سپتامبر را تقریباً 2.9 میلیون بشکه در روز تخمین زد، در حالی که این رقم در ماه آگوست 1.5 میلیون بشکه در روز بود.
مسیری برای دور زدن تنگه هرمز
وظیفه اصلی استراتژیک این خط لوله، انتقال نفت از شرق عربستان سعودی به دریای سرخ بدون عبور از تنگه هرمز است که مسیر دریایی اصلی صادرات نفت از خلیج فارس به شمار میرود.
این وظیفه، اهمیت پترولاین را در سال 2026 افزایش داده است، زیرا ترافیک کشتیرانی از طریق تنگه هرمز به دلیل تنشهای نظامی در منطقه بشدت کاهش یافته است. خبرگزاری آناتولی گزارش داد که اداره اطلاعات انرژی ایالات متحده، خط لوله شرق-غرب را یکی از مسیرهای اصلی برای دور زدن تنگه هرمز در هنگام اختلال در عرضه میداند.
این خط لوله به عربستان سعودی اجازه میدهد تا بخشی از نفت خام خود را از طریق نفتکشهایی که از ینبع حرکت میکنند به بازارهای جهانی تحویل دهد و وابستگی به مسیر دریایی از طریق خلیج فارس و تنگه هرمز را تا حدی کاهش دهد.
علاوه بر آن، نقش این خط لوله محدود به انتقال نفت خام به نفتکشها نیست؛ بلکه پالایشگاههای ساحل غربی را نیز تأمین میکند و نفت خام را برای تأسیسات ذخیرهسازی و پایانههای بارگیری در ینبع فراهم میکند.
خط لوله شرق-غرب به انتقال نفت خام اختصاص دارد و از شبکهای برای توزیع بنزین یا گازوئیل به شهرها و مصرفکنندگان استفاده نمیکند. تأثیر آن در توانایی عربستان سعودی در انتقال نفت خام از مناطق تولیدی شرقی خود به پالایشگاهها و پایانههای صادراتی در ساحل غربی است، که اهمیت آن را در طول بحرانهایی که کشتیرانی در تنگه هرمز را مختل میکنند، توضیح میدهد.
در 14 مه 2019، این خط لوله توسط پهپادهای یمنی که ایستگاههای پمپاژ 8 و 9 را هدف قرار میدادند، مورد حمله قرار گرفت و منجر به توقف موقت عملیات آن شد و در مرحله کنونی هم تا اطلاع ثانوی این خط لوله بسته شده است.
از طرف دیگر، تحکیم کنترل نیروهای صنعا بر مناطق تازهآزادشده در ساحل غربی یمن، به آنها توانایی بیشتری برای تداوم و تثبیت محاصره خود علیه عربستان و تهدید حملونقل از طریق یک کریدور انرژی حیاتی دیگر یعنی تنگه بابالمندب را میدهد؛ آن هم در زمانی که قیمت نفت بهطور پیوسته در حال افزایش است.
صادرات نفت عربستان در ماه آگوست و بعد از آنکه محاصره دریایی انصارالله علیه این کشور آغاز شد، به حدود سه میلیون بشکه در روز کاهش یافت که پایینترین سطح از زمان شروع ثبت رکوردها در اوایل سال 2017 است.
قیمت نفت خام برنت روز پنجشنبه در بحبوحه نگرانیها در مورد تأثیر تشدید تنشها بر منابع انرژی در منطقه، به نزدیک به 110 دلار در هر بشکه افزایش یافت.
ادامه معادلات و عملیاتهای یمنیها علیه عربستان در زمانی صورت میگیرد که حملونقل نفت از طریق تنگه هرمز همچنان بسیار محدود است. طبق برآوردهای مقامات انرژی و دادههای ورتکسا، شرکتی متخصص در ردیابی حرکت نفتکشها، در زمان حاضر تنها حدود یک میلیون بشکه در روز فرآوردههای نفتی از این آبراه مورد مناقشه عبور میکند، در حالی که این رقم قبل از جنگ حدود چهار میلیون بشکه در روز بود.
از سوی دیگر، پیامدهای تشدید تنشها محدود به افزایش قیمت نفت نیست؛ قیمت جهانی سوخت نیز افزایش یافته است، میانگین قیمت بنزین در ایالات متحده از 4 دلار در هر گالن فراتر رفته است که بالاترین قیمت فصلی است، در حالی که میانگین قیمت گازوئیل به رکورد 6 دلار در هر گالن رسیده است.
در این میان، بازار نفت بیش از همه در آشفتگی بهسر میبرد، زیرا عرضه نفت عربستان به پایینترین حد خود در سال 2026 رسیده است، همچنین با تداوم تنشها و درگیری در منطقه، حائلهایی که در مراحل اولیه درگیری به محافظت از عرضه انرژی کمک میکردند، در حال فرسایش هستند. موجودی نفت ایالات متحده کاهش یافته است و بیشتر ذخایر اضطراری آزادشده توسط دولتها به بازار رسیده است.
انتهای پیام/