جواد صالحی، معاون توسعه و بهرهبرداری مرکز پرتودهی ایران در گفتوگو با خبرنگار تسنیم در اردبیل، اظهار داشت: مسیر توسعه فناوری پرتودهی محصولات کشاورزی، ظرفیتهای جدیدی برای افزایش ماندگاری و کاهش ضایعات به وجود آورده است.
وی از توسعه سامانههای پرتودهی در اردبیل برای افزایش ماندگاری محصولات، کاهش ضایعات و مقابله با آفات و عوامل میکروبی خبر داد.
معاون توسعه و بهرهبرداری مرکز پرتودهی ایران بر ضرورت توسعه کاربرد فناوری پرتودهی متناسب با ظرفیتهای تولیدی استان اردبیل تأکید کرد و گفت: این فناوری میتواند در افزایش ماندگاری محصولات، مقابله با آفات و عوامل میکروبی و کاهش ضایعات محصولات کشاورزی نقش مؤثری داشته باشد.
صالحی با تشریح حوزههای فعالیت سازمان انرژی اتمی ایران، اظهار کرد: فعالیتهای این سازمان را میتوان در چهار حوزه اصلی شامل چرخه سوخت، تولید برق هستهای، فناوریهای پیشرفته مانند گداخت هستهای و فناوری پرتودهی و کاربرد پرتوها در زندگی مردم تقسیمبندی کرد.
وی با اشاره به کاربردهای گسترده این فناوری، افزود: فناوری پرتودهی در حوزههای مختلفی از جمله صنعت، کشاورزی، پزشکی و پلیمر کاربرد دارد و یکی از مهمترین کاربردهای آن در بخش کشاورزی و صنایع غذایی، افزایش ماندگاری و حفظ کیفیت محصولات است.
معاون توسعه و بهرهبرداری شرکت توسعه کاربرد پرتوها با اشاره به کاربرد پرتودهی برای کنترل عوامل میکروبی، ادامه داد: در محصولاتی مانند فلفل، ادویهها و محصولات پودری که احتمال وجود میکروارگانیسمها در آنها بالاست، میتوان با استفاده از پرتودهی، عوامل میکروبی را کنترل و از این طریق به افزایش ماندگاری محصول کمک کرد.
صالحی با اشاره به کاربرد این فناوری در کنترل آفات، تصریح کرد: کنترل آفات، حشرات و لاروها از دیگر کاربردهای مهم فناوری پرتودهی است و محصولاتی مانند برنج، حبوبات و غلات در زمان نگهداری ممکن است با آفتهایی مانند شپشک مواجه شوند که استفاده از پرتودهی میتواند در کنترل و حذف این آفات مؤثر باشد.
وی همچنین به کاربرد این فناوری در جلوگیری از جوانهزنی محصولات اشاره کرد و افزود: محصولاتی مانند سیبزمینی، سیر و پیاز در شرایط نگهداری معمول، پس از مدتی جوانه میزنند و رطوبت خود را از دست میدهند، اما پرتودهی میتواند مدت ماندگاری این محصولات را از حدود 6 ماه به دورهای طولانیتر، تا حدود 11 ماه، افزایش دهد.
معاون توسعه و بهرهبرداری مرکز پرتودهی ایران با اشاره به کاربرد دیگر این فناوری، خاطرنشان کرد: یکی دیگر از کاربردهای فناوری پرتودهی، کنترل فرایند رسیدن محصولات است. برای نمونه، محصولی مانند انبه پس از برداشت ممکن است در مدت یک تا دو روز تغییر رنگ داده و کیفیت آن کاهش یابد؛ در حالی که با استفاده از پرتودهی میتوان مدت ماندگاری آن را تا چند هفته افزایش داد.
صالحی با اشاره به سابقه جهانی فناوری پرتودهی، بیان کرد: فناوری پرتودهی در دنیا بیش از 100 سال سابقه آزمایشگاهی دارد و استفاده صنعتی از این فناوری نیز بیش از 75 سال است که در کشورهای مختلف دنبال میشود.
وی با اشاره به استانداردهای این حوزه، افزود: در حوزه فناوری پرتودهی، 65 استاندارد بینالمللی و 11 استاندارد داخلی تدوین شده است که کشورهای استفادهکننده از این فناوری ملزم به رعایت آنها هستند. استانداردهای بینالمللی این حوزه نیز در قالب استانداردهای کدکس و با مشارکت سازمان جهانی بهداشت، سازمان خواربار و کشاورزی ملل متحد (فائو) و آژانس بینالمللی انرژی اتمی تدوین شده و از سال 1983 در سطح جهانی عرضه و مورد استفاده قرار گرفته است.
معاون توسعه و بهرهبرداری مرکز پرتودهی ایران یکی از چالشهای اصلی کشور در توسعه فناوری پرتودهی را محدود بودن تعداد سامانههای موجود عنوان کرد و ادامه داد: اگرچه بیش از 40 سال است که از این فناوری در کشور استفاده میشود، اما تعداد سامانههای پرتودهی همچنان محدود است.
صالحی با اشاره به روند توسعه این سامانهها، افزود: پیش از سال 1401، تنها سه سامانه پرتودهی در کشور در تهران، بناب و یزد فعال بود و پس از سال 1401، توسعه و افزایش تعداد این سامانهها در دستور کار قرار گرفت.
معاون توسعه و بهرهبرداری شرکت توسعه کاربرد پرتوها درباره معیارهای احداث و انتخاب سامانههای پرتودهی، اظهار کرد: نوع سامانه با توجه به ظرفیت منطقه، نوع محصول و ظرفیت مورد نیاز انتخاب میشود؛ به این معنا که برای استانی با ظرفیت تولید ادویه، سامانه متناسب با این محصولات و برای منطقهای که محصولات دیررس تولید میکند، سامانه متناسب با نیاز همان محصولات در نظر گرفته میشود.
صالحی با اشاره به ظرفیتهای کشاورزی استان اردبیل، گفت: اردبیل در زمینه محصولات غدهای از ظرفیت بسیار خوبی برخوردار است و بر همین اساس، نخستین سامانهای که برای این استان انتخاب شد، سامانهای با قابلیت کاربرد برای پیاز، سیر و سیبزمینی بود که در سال 1401 راهاندازی شد.
وی با اشاره به عملکرد این سامانه، ادامه داد: این سامانه پس از بهرهبرداری، بهصورت مستمر در حال فعالیت است و عملکرد مناسبی داشته، اما با توجه به ظرفیت بسیار خوب استان اردبیل، توسعه ظرفیت سامانههای پرتودهی در استان همچنان ضروری است.
معاون توسعه و بهرهبرداری شرکت توسعه کاربرد پرتوها از پیشبینی استفاده از سامانههای جدید در مراحل بعدی خبر داد و گفت: در فاز بعدی، استفاده از سامانههای الکترومغناطیسی در کنار سامانه موجود در استان اردبیل دنبال خواهد شد.
صالحی در تشریح تفاوت این سامانهها، اظهار کرد: سامانه موجود از پرتوهای گاما استفاده میکند؛ در حالی که سامانههای الکترومغناطیسی از سایر امواج الکترومغناطیسی، از جمله مایکروویو، بهره میگیرند و کاربرد آنها بیشتر در حوزه غلات، حبوبات و محصولات خشکبار است.
وی خاطرنشان کرد: در فازهای بعدی نیز برنامههایی برای توسعه سامانههایی پیشبینی شده است که امکان پرتودهی محصولات بهصورت بستهبندیشده را فراهم کند.
صالحی در پایان تأکید کرد: توسعه سامانههای پرتودهی باید متناسب با ظرفیت تولید، نوع محصولات و نیاز هر منطقه انجام شود تا بتوان از ظرفیت این فناوری برای افزایش ماندگاری محصولات، کنترل آفات و عوامل میکروبی، کاهش ضایعات و کمک به رونق صنایع غذایی و کشاورزی، بهره بیشتری برد.
انتهای پیام/132