به گزارش گروه اجتماعی خبرگزاری تسنیم، ناصر امانی، عضو شورای شهر تهران، در تذکر پیش از دستور خود با اشاره به پرونده امروز روزنامه همشهری با عنوان «وظیفه ما نیست!» گفت: این موضوع باید مدتها پیش در مدیریت شهری تهران محل گفتوگویی جدی قرار میگرفت و پرسش اصلی این است که شهرداری تهران تا کجا مسئول است.
وی اظهار کرد: آیا مسکن مردم، معیشت خانوارها، سلامت، انرژی و دیگر مسائل اقتصادی و اجتماعی شهروندان نیز در قلمرو مسئولیت شهرداری قرار میگیرد؟ اگر دستگاهی بگوید فلان مسئله در شرح وظایف من نیست، آیا میتواند نسبت به رنج و مشکل مردم بیتفاوت بماند؟
امانی افزود: اصل دغدغه، فارغ از انگیزههای سیاسی پنهان آن، قابل احترام است. هیچ مدیری نمیتواند در برابر مشکلات واقعی مردم صرفاً به یک بند از شرح وظایف خود اشاره کند و صورت مسئله را پاک کند. در روزهای سخت، در بحران و جنگ، این مسئولیت حتی سنگینتر میشود.
وی ادامه داد: اما درست از همینجا یک پرسش مهمتر آغاز میشود؛ آیا نادرست بودن جمله «وظیفه ما نیست» به این معناست که جمله مقابل آن، یعنی «همهچیز وظیفه ماست»، درست است؟ به گمان من پاسخ منفی است.
امانی: موضوع فقط یک پرونده روزنامهای نیست
عضو شورای شهر تهران تأکید کرد: موضوع فقط یک پرونده روزنامهای نیست. آنچه امروز در روزنامه همشهری صورتبندی شده، ادامه مسیری است که طی چند سال گذشته در مدیریت شهری تهران قابل مشاهده بوده است.
وی گفت: شهرداری بهتدریج درباره حوزههایی سخن گفته و در برخی از آنها وارد عمل شده که بخش مهمی از مسئولیت اصلی آنها بر عهده دولت و دستگاههای ملی است؛ از مسکن و معیشت گرفته تا تنظیم بازار برخی کالاها، سلامت، انرژی و حوزههای مختلف اجتماعی.
امانی افزود: بنابراین با یک تصمیم مقطعی ناشی از شرایط جنگ روبهرو نیستیم. جنگ و شرایط دشوار اخیر شاید ضرورت بحث را بیشتر کرده باشد و فضایی ایجاد کرده باشد که برخی اتفاقات خاص و معنادار در حوزه شهری فعلاً مورد توجه قرار نگیرد که البته در زمان مناسب باید به سراغ آنها رفت.
وی ادامه داد: اما اصل این نگاه سابقهای طولانیتر در دوره شهردار کنونی تهران دارد. حتی در مقاطعی تلاش رسانهای وسیعی صورت گرفته تا تجربه تهران در برخی از این حوزهها بهعنوان الگویی معرفی شود که میتواند در سطح کشور نیز مورد استفاده قرار گیرد.
«باید بدون شعار درباره اصل این تحول صحبت کنیم»
امانی تصریح کرد: پس لازم است یک بار بدون شعار و فارغ از موافقت یا مخالفت سیاسی، درباره اصل این تحول صحبت کنیم.
وی گفت: مسئله این نیست که شهرداری چرا به مشکلات مردم اهمیت میدهد. شهرداری اساساً برای مردم است و کیفیت زندگی شهروندان باید مهمترین دغدغه آن باشد.
عضو شورای شهر تهران افزود: مسئله این است که مرز مسئولیت شهرداری کجاست، چه کسی این مرز را تعیین میکند و گسترش آن چگونه باید تأمین مالی شود؟
مسئولیتهای جدید، بدون منابع مالی جدید؟
امانی با اشاره به نقش حکومتهای محلی در برخی شهرهای جهان اظهار کرد: در بسیاری از شهرهای جهان، حکومتهای محلی در حوزههایی مانند مسکن، سلامت، انرژی، حمایت اجتماعی و حتی توسعه اقتصادی نقش دارند. بنابراین نمیتوان گفت ورود مدیریت محلی به این حوزهها ذاتاً نادرست است.
وی ادامه داد: تفاوت در جای دیگری است. آنجا که حکومت محلی مسئولیتی برعهده دارد، اختیار، منبع مالی، ابزار سیاستی و سازوکار پاسخگویی آن نیز تا حد زیادی مشخص است.
امانی تأکید کرد: نمیتوان فقط مسئولیتها را منتقل کرد و درباره منابع و پاسخگویی سکوت کرد.
وی افزود: اگر قرار است شهرداری تهران در تأمین مسکن نقش گستردهتری داشته باشد، باید معلوم باشد حدود این نقش چیست. اگر قرار است وارد معیشت خانوار شود، باید بدانیم با چه مأموریت و تا کجا. اگر قرار است بخشی از مسئله انرژی را حل کند، باید اختیارات و مسئولیت دستگاههای ملی و محلی روشن باشد. همین پرسش درباره سلامت و سایر حوزهها نیز وجود دارد.
هشدار درباره «گسترش بیقاعده مأموریت»
عضو شورای شهر تهران گفت: در غیر این صورت، با پدیدهای مواجه میشویم که میتوان آن را «گسترش بیقاعده مأموریت» نامید؛ هر مسئلهای که در جامعه جدی میشود، بهتدریج به فهرست وظایف شهرداری افزوده میشود، بدون آنکه همزمان درباره ساختار نهادی، حدود مسئولیت، منابع مالی و پاسخگویی آن تصمیم روشنی گرفته شده باشد.
وی افزود: این فقط یک مسئله اداری نیست؛ یک مسئله جدی اقتصادی نیز هست.
امانی ادامه داد: هر مسئولیت تازه، هزینه تازهای دارد. مسکن هزینه دارد. حمایت معیشتی هزینه دارد. تنظیم بازار هزینه دارد. سلامت هزینه دارد. حملونقل هزینه دارد. انرژی هزینه دارد. خدمات اجتماعی هزینه دارد.
وی تصریح کرد: بنابراین وقتی شهرداری هر روز دامنه مأموریت خود را گستردهتر میکند، شورای شهر وظیفه دارد یک سؤال بسیار ساده بپرسد: پول این همه تعهد از کجا قرار است تأمین شود؟
«وظیفه ما نیست» و مسئله تأمین مالی شهر
امانی گفت: اینجاست که بحث «وظیفه ما نیست» به یکی از بنیادیترین مسائل امروز تهران، یعنی شیوه تأمین مالی شهر متصل میشود.
وی افزود: تهران سالهاست هزینه وابستگی مدیریت شهری به منابع حاصل از زمین، ساختوساز و تراکم را میپردازد. همه ما درباره ضرورت فاصله گرفتن از شهرفروشی و حرکت به سمت درآمدهای سالم و پایدار سخن گفتهایم.
امانی: فشار مالی گسترش مأموریتهای شهرداری ممکن است در نهایت به خود شهر منتقل شود
ناصر امانی، عضو شورای شهر تهران، ادامه داد: اما اگر در یک سوی معادله، دائماً بر تعداد و ابعاد مأموریتهای شهرداری اضافه کنیم و در سوی دیگر، نظام درآمدی پایدار و متناسب با این مأموریتها ایجاد نکنیم، فشار مالی این تعهدات نهایتاً جایی تخلیه خواهد شد. و یکی از آسانترین جاها، خود شهر است.
وی افزود: پرونده مصوبات 712 و 716 کمیسیون ماده پنج، که در ماههای اخیر درباره آن بحثهای جدی صورت گرفته، از همین جهت اهمیت دارد. این مصوبات در بستر بازسازی ساختمانهای آسیبدیده از جنگ شکل گرفتند و برای تأمین منابع و جبران خسارتها، امکان استفاده از امتیازهای تراکمی و انتقال آنها از پلاکهای آسیبدیده به پلاکهای دیگر را فراهم کردند.
امانی تأکید کرد: کسی در ضرورت حمایت از خانوادهای که خانهاش در جنگ آسیب دیده تردید ندارد. دولت و مدیریت شهری هر دو در برابر چنین شهروندانی مسئولاند. محل بحث چیز دیگری است: آیا هزینه انجام این مسئولیت باید از ظرفیت کالبدی شهر تأمین شود؟
امانی: این سؤال فراتر از یک پرونده شهرسازی است
عضو شورای شهر تهران گفت: این سؤال بسیار فراتر از یک پرونده شهرسازی است. وقتی یک طبقه یا تراکم اضافه در نقطهای از تهران واگذار میشود، ما صرفاً یک عدد روی کاغذ نمیفروشیم. آن تراکم تبدیل به ساختمان میشود.
وی ادامه داد: ساختمان، جمعیت و فعالیت ایجاد میکند. جمعیت و فعالیت به خیابان، حملونقل عمومی، آب، برق، فاضلاب، مدرسه، فضای سبز، خدمات شهری و مجموعهای از زیرساختها نیاز دارند.
امانی تصریح کرد: درآمد ناشی از واگذاری آن امتیاز ممکن است یک بار به حساب شهرداری وارد شود، اما آثار تصمیمی که گرفتهایم ممکن است دهها سال در شهر باقی بماند.
«ظرفیت توسعه تهران بخشی از ثروت بیننسلی شهر است»
وی با تأکید بر ضرورت تفکیک میان درآمد و دارایی شهر اظهار کرد: به همین دلیل است که باید میان درآمد و دارایی شهر تفاوت قائل شویم.
امانی افزود: ظرفیت توسعه تهران، زمین شهر، حقوق توسعهای و امکان بارگذاری بیشتر بر پهنههای شهری را نمیتوان مانند درآمد عادی و جاری شهرداری دید. اینها بخشی از ثروت و ظرفیت بیننسلی شهر هستند.
وی ادامه داد: اگر امروز آنها را برای تأمین هزینههای جاری یا تعهدات رو به افزایش مدیریت شهری مصرف کنیم، در واقع بخشی از منابع شهر آینده را برای سیاستهای امروز خرج کردهایم.
عضو شورای شهر تهران گفت: به زبان سادهتر، خدمت امروز تمام میشود، اما تراکم فروختهشده در شهر میماند.
هشدار نسبت به شکلگیری چرخه «گسترش مأموریت و شهرفروشی»
امانی تصریح کرد: این همان نقطهای است که گسترش مأموریتهای شهرداری میتواند به مسئلهای بسیار جدی تبدیل شود.
وی افزود: اگر قرار باشد هر مسئلهای که دولت در حل آن با دشواری مواجه است به شهرداری تهران منتقل شود، اما منابع پایدار متناسب با آن نیز منتقل نشود، شهرداری ناگزیر خواهد بود برای تأمین هزینه این مسئولیتها به داراییها و ظرفیتهای خود متوسل شود.
امانی ادامه داد: در شهری مانند تهران، یکی از مهمترین این ظرفیتها زمین و حق توسعه است.
وی گفت: نتیجه میتواند یک چرخه خطرناک باشد؛ شهرداری مسئولیت بیشتری میپذیرد؛ مسئولیت بیشتر هزینه بیشتری ایجاد میکند؛ هزینه بیشتر نیاز به درآمد بیشتری دارد؛ و نبود درآمد پایدار، انگیزه استفاده بیشتر از زمین، تراکم و ظرفیت کالبدی شهر را افزایش میدهد.
عضو شورای شهر تهران تأکید کرد: در این صورت، گسترش مأموریت و شهرفروشی میتوانند یکدیگر را تغذیه کنند.
امانی: ورود شهرداری به حوزههای مختلف، ماهیت این نهاد را تغییر میدهد
وی با بیان اینکه در این زمینه یک پرسش سیاسی نیز وجود دارد که نباید از طرح آن پرهیز کرد، اظهار کرد: وقتی شهرداری از حملونقل و خدمات شهری فراتر میرود و بهتدریج وارد مسکن، معیشت، سلامت، انرژی، تنظیم بازار و دیگر شئون زندگی روزمره خانوار میشود، ماهیت خود این نهاد نیز تغییر میکند.
امانی افزود: این تحول، فارغ از نیت مدیران، پیامد سیاسی دارد.
وی ادامه داد: نهادی که با مسکن شهروند، سفر روزانه او، خرید خانوار، سلامت، محله، انرژی و مسائل اجتماعی او ارتباط مستقیم پیدا میکند، دیگر صرفاً یک سازمان خدمات شهری نیست. چنین نهادی بهتدریج بخشی از کارکردهای یک حکومت محلی را برعهده میگیرد.
«حکومت محلی را نمیتوان از در پشتی ساخت»
عضو شورای شهر تهران گفت: ممکن است کسی این تحول را مطلوب بداند. من حتی معتقدم ایران دیر یا زود باید درباره تمرکززدایی و تقویت واقعی حکومتهای محلی گفتوگوی جدی داشته باشد. اداره شهری با جمعیت و پیچیدگی تهران از پشت میز وزارتخانههای متعدد ملی نیز لزوماً بهترین الگوی حکمرانی نیست.
امانی تأکید کرد: اما حکومت محلی را نمیتوان از در پشتی ساخت.
وی ادامه داد: اگر قرار است تهران دارای یک حکومت محلی قدرتمندتر باشد، باید این تصمیم بهصورت شفاف گرفته شود. باید اختیارات آن معلوم باشد. رابطه آن با دولت روشن شود. منابع درآمدی پایدار و قانونی در اختیارش قرار گیرد. حدود مسئولیتش تعیین شود و از همه مهمتر، سازوکار پاسخگویی دموکراتیک و نظارت شورا بر آن متناسب با این قدرت افزایش پیدا کند.
وی در پایان تصریح کرد: نمیشود وظایف دولت محلی را داشته باشیم، اما معماری دولت محلی را نداشته باشیم. نمیشود تعهدات را گسترش دهیم، اما نظام مالی متناسب با آن را ایجاد نکنیم.
امانی: نمیشود در نهایت هزینه این فاصله را از شهر گرفت
ناصر امانی، عضو شورای شهر تهران، ادامه داد: و نمیشود در نهایت هزینه این فاصله را از شهر گرفت.
وی افزود: از همین منظر، بحث امروز فقط درباره عملکرد یک شهردار یا یک دوره مدیریت شهری نیست. مسئله مهمتری پیش روی شورای شهر قرار دارد: مدل حکمرانی تهران چیست؟
امانی گفت: آیا شهرداری یک نهاد ارائهدهنده خدمات شهری است؟ آیا قرار است به حکومت محلی تبدیل شود؟ اگر پاسخ دوم است، کدام وظایف باید از دولت به آن منتقل شود؟ همراه این وظایف چه اختیارات و منابعی منتقل خواهد شد؟ شورا در این ساختار چه جایگاهی خواهد داشت؟ و مهمتر از همه، خط قرمز تأمین مالی این ساختار کجاست؟
«حکمرانی خوب فقط از احساس مسئولیت ساخته نمیشود»
عضو شورای شهر تهران تصریح کرد: این پرسشها را نمیتوان با عبارتهایی مانند «مردم مشکل دارند و ما نمیتوانیم بگوییم وظیفه ما نیست» پاسخ داد.
وی ادامه داد: بله، نمیتوان نسبت به مشکلات مردم بیتفاوت بود. اما حکمرانی خوب فقط از احساس مسئولیت ساخته نمیشود. حکمرانی خوب به تقسیم کار، اختیار، منابع، پاسخگویی و انضباط مالی نیاز دارد.
امانی تأکید کرد: اتفاقاً مسئولیتپذیری واقعی همین است.
وی افزود: اگر شهرداری مسئولیتی را میپذیرد، باید بتواند توضیح دهد چرا این مسئولیت در سطح شهر بهتر از سطح ملی قابل انجام است؛ چه مزیت و ظرفیتی برای انجام آن دارد؛ هزینه آن چقدر است؛ منبع پایدار تأمین هزینه چیست؛ چگونه عملکردش ارزیابی خواهد شد و در صورت شکست، چه نهادی پاسخگو خواهد بود.
«این پرسشها مخالفت با خدمت به مردم نیست»
امانی گفت: این پرسشها مخالفت با خدمت به مردم نیست؛ شرط خدمت پایدار به مردم است.
وی ادامه داد: ممکن است با فروش یک دارایی، واگذاری یک زمین یا اعطای تراکم بتوان هزینه یک سیاست را امروز پرداخت کرد. اما اداره شهر مسابقه حل مسائل امروز به هر قیمت نیست.
عضو شورای شهر تهران تصریح کرد: وظیفه مدیریت شهری حفاظت از منافع شهروندی است که امروز در تهران زندگی میکند و همچنین کودکی که بیست سال دیگر در همین شهر زندگی خواهد کرد.
وی تأکید کرد: شهر متعلق به مدیران یک دوره نیست. زمین، آسمان، ظرفیت زیستی، زیرساخت و حقوق توسعه تهران نیز حساب جاری شهرداری نیست که هر زمان هزینهای اضافه شد بتوان از آن برداشت کرد.
پیشنهاد امانی برای آغاز گفتوگویی درباره حدود حکومت شهری تهران
امانی با اشاره به پرونده روزنامه همشهری اظهار کرد: از این رو پرونده امروز همشهری فرصت خوبی است تا یک گفتوگوی اساسیتر را آغاز کنیم. شاید وقت آن رسیده باشد به جای اینکه هر بار درباره یک مأموریت تازه شهرداری بهصورت جداگانه بحث کنیم، ابتدا درباره حدود حکومت شهری تهران تصمیم بگیریم.
وی افزود: شهرداری میتواند و باید در بحران کنار مردم باشد. میتواند با دولت همکاری کند. حتی میتواند در حوزههایی فراتر از خدمات سنتی شهری مسئولیت بپذیرد. اما این مسئولیتها باید قانونی، شفاف، محدود، قابل ارزیابی و دارای منبع مالی پایدار باشند.
«شهر نباید وثیقه تعهدات نامحدود مدیریت شهری شود»
عضو شورای شهر تهران تأکید کرد: و یک اصل باید خط قرمز همه ما باشد؛ شهر نباید وثیقه تعهدات نامحدود مدیریت شهری شود.
امانی گفت: «وظیفه ما نیست» پاسخ قابل قبولی به مشکلات مردم نیست؛ اما «همهچیز وظیفه ماست» نیز نظریه حکمرانی نیست.
وی ادامه داد: مسئولیت مدیریت شهری این نیست که برای حل هر مسئله امروز، قطعهای از فردای تهران را بفروشد و مسائل و مشکلات فراوان و عدیده امروز تهران را تشدید کند. مسئولیت ما این است که مسئله مردم را حل کنیم، بیآنکه خود شهر را خرج حل مسئله کنیم.
امانی: تهران را برای مقصدی که شاید هرگز نرسد، خرج نکنیم
عضو شورای شهر تهران در ادامه گفت: تهران شهر بزرگی است؛ آنقدر بزرگ که میتوان در آن کارهای بزرگ کرد، الگو ساخت و حتی رؤیاهای بزرگتری در سر داشت. اشکالی هم ندارد؛ آدمی بیرؤیا پیش نمیرود.
وی افزود: فقط یک تفاوت کوچک هست: رؤیا را باید با سرمایه خود ساخت، نه با فروختن شهر مردم.
امانی ادامه داد: و البته تجربه سیاست هم یک شوخی قدیمی با رؤیاهای بزرگ دارد: هر سکویی، هرقدر هم بلند ساخته شود، الزاماً به مقصدی که سازندهاش در خیال دارد نمیرسد.
وی در پایان تأکید کرد: تهران را برای مقصدی که شاید هرگز نرسد، خرج نکنیم.
انتهای پیام/