به گزارش خبرنگار فرهنگی خبرگزاری تسنیم، ماجرای توقیف «روشن» را باید از یک نقطه روشن آغاز کرد؛ مجوز. برنامهای که با اجرای علی میرمیرانی و تهیهکنندگی سیداحمد موسوی صمدی آماده انتشار شده، پیش از انتشار دو قسمت، اساساً فرآیند دریافت مجوزهای لازم را طی نکرده بود؛ حتی طرح برنامه نیز برای بررسی و طی فرآیند قانونی ارائه نشده بود.
براساس پیگیری خبرنگار فرهنگی تسنیم از ساترا، «روشن» پیش از دریافت مجوز لازم وارد فرآیند انتشار شد. پیش از انتشار نیز درباره نداشتن مجوز برنامه، به سکوی پخشکننده به صورت مکتوب تذکر داده شده بود. در ادامه، با ورود موضوع به مسیر قضایی و بررسی مستندات، حکم توقف انتشار صادر شد.
بنابراین، برخلاف برخی روایتهایی که ممکن است تلاش کنند ماجرا را به حاشیههای دیگری نسبت دهند، دلیل توقف «روشن» نداشتن مجوزهای لازم برای انتشار بوده است؛ نه محتوای قسمتهای منتشرشده و نه مسائل حاشیهای.
مجوز، آخرین مرحله نیست؛ اولین شرط است
ماجرا چندان پیچیده نیست. هر برنامهای که قرار است در شبکه نمایش خانگی و سکوهای صوت و تصویر فراگیر منتشر شود، باید مسیر قانونی تولید و انتشار را طی کند. تولید یک اثر، به خودی خود مجوز انتشار عمومی آن نیست و حتی طی اصلاحات نیز جای مجوز انتشار را نمیگیرد.
پیگیریهای تسنیم از ساترا نیز نشان میدهد در صورت طی فرآیند قانونی و دریافت مجوزهای لازم، امکان بررسی وضعیت «روشن» و انتشار آن وجود خواهد داشت. به بیان سادهتر، مسیر باز است؛ اما مسیر باید قانونی طی شود.
این نکته درباره همه آثار و همه سکوها صدق میکند. نمیتوان برای یک برنامه یا یک تهیهکننده، قواعد متفاوتی تعریف کرد و برای دیگری قواعد دیگری. اگر قرار است قانون و مقررات وجود داشته باشد، باید برای همه برنامهسازان، تهیهکنندگان، پلتفرمها و تولیدکنندگان سریال و برنامه یکسان اجرا شود.
ماجرای «شفرونی»؛ حاشیهای که نباید جای اصل ماجرا را بگیرد
در همین روزها، ماجرای توقف فصل دوم «شفرونی» نیز به محل بحث و حاشیه در فضای مجازی تبدیل شده است. «شفرونی» پخش خود را آغاز کرد، اما پیگیری خبرنگار تسنیم نشان میدهد این برنامه در زمان آغاز انتشار، مجوز انتشار نداشته است و پس از ورود ساترا و ارجاع موضوع به مراجع ذیصلاح، انتشار قسمتهای بعدی متوقف شد.
این در حالی است که حسین ربانی غریبی، تهیهکننده «شفرونی»، درباره روند طیشده مواضعی مطرح کرده و توقف برنامه را ناشی از آنچه پروندهسازی میداند، عنوان کرده است. او همچنین بر طی شدن اصلاحات و داشتن مجوزهای لازم تأکید کرده است.
اما باید میان چند موضوع تفاوت قائل شد: مجوز تولید، اعمال اصلاحات و مجوز انتشار، سه موضوع یکسان نیستند.
براساس پیگیری تسنیم، «شفرونی» مجوز تولید داشته، اما در زمان انتشار، مجوز انتشارش صادر نشده بود. حتی اگر اصلاحیههای مورد نظر نیز اعمال شده باشد، این مسئله به معنای صدور خودکار مجوز انتشار نیست. چون یک اثر برای عرضه عمومی باید فرآیند مربوط به انتشار را نیز طی کند.
از همین رو، حواشی قسمتهای منتشرشده «شفرونی» ـ از حضور علیرضا افتخاری و نوازندگان زن گرفته تا شوخیهای قدرتالله ایزدی و دیگر واکنشهای فضای مجازی ـ نباید اصل ماجرا را تحتالشعاع قرار دهد. مبنای توقف انتشار، مسئله مجوز بوده است، نه حواشی پس از انتشار.
فرار رو به جلو، جای قانون را نمیگیرد
اما مسئله مهمتر به فضای پیرامونی این اتفاقات بازمیگردد. وقتی یک اثر با مشکل مجوز مواجه میشود، راهحل، فرار رو به جلو، ساختن روایتهای حاشیهای، حمله رسانهای یا پناه بردن به فضای مجازی و حسابهای ناشناس و فیکنیوزها نیست.
اگر اختلافی وجود دارد، قانون مسیر خود را دارد. اگر درباره مجوزها ابهامی هست، مستندات باید ارائه شود. اگر اصلاحیهای اعمال شده، فرآیند قانونی باید تا صدور مجوز مربوطه ادامه پیدا کند. و اگر تصمیمی از سوی نهاد ناظر گرفته شده، اعتراض به آن نیز باید از مسیرهای قانونی دنبال شود.
فضای مجازی جایگزین قانون نیست. نمیتوان از یک سو سازوکارهای رسمی را پذیرفت و از سوی دیگر، هر جا نتیجه مطابق انتظار نبود، با تولید حاشیه و روایتهای غیرمستند تلاش کرد اصل مسئله را تغییر داد.
این رویکرد نه به نفع پلتفرمهاست و نه به نفع تهیهکنندگان و برنامهسازان. اتفاقاً ادامه چنین فضایی میتواند اعتماد مخاطب را نیز مخدوش کند؛ زیرا مخاطب حق دارد بداند یک برنامه با چه مجوزی تولید و با چه مجوزی منتشر شده است.
همه در یک ویترین
یکی از آسیبهای جدّی در این حوزه، شکلگیری این تصور است که برخی آثار چون پرفروشترند، مخاطب بیشتری دارند یا در ویترین یک سکو قرار گرفتهاند، باید از قواعد متفاوتی برخوردار باشند. اما قانون نباید پرفروش و کمفروش بشناسد؛ ویترینی و غیرویترینی هم نباید داشته باشد.
یک برنامه گفتوگومحور، یک تاکشو، یک رئالیتیشو یا یک سریال، فارغ از میزان شهرت سازندگان و میزان مخاطبش، باید فرآیندهای قانونی را طی کند. اگر اثری ضعیفتر است، قانون برای آن متفاوت نمیشود و اگر اثری پربیننده است، نباید از قانون مستثنی شود. این دقیقاً همان نقطهای است که باید از آن دفاع کرد: قاعده واحد برای همه.
نه «روشن» باید بدون مجوز منتشر شود و نه «شفرونی»؛ نه یک سکوی بزرگ باید امکان عبور از فرآیند قانونی داشته باشد و نه یک سکوی کوچک. مسئله، دفاع از یک برنامه یا حمله به برنامهای دیگر نیست؛ مسئله دفاع از یک قاعده روشن برای صنعت نمایش خانگی است.
راه حل، بازگشت به مسیر درست است
در نهایت، اگر «روشن» مجوزهای لازم را دریافت کند، مسیر انتشار آن نیز میتواند طبق فرآیند قانونی دنبال شود. درباره «شفرونی» نیز آنچه اهمیت دارد، روشن شدن وضعیت مجوز انتشار و طی شدن مراحل قانونی است.
به جای آنکه هر توقفی به یک جنگ رسانهای تبدیل شود، بهتر است مستندات روی میز قرار بگیرد، مجوزها شفاف باشد و فرآیندها به صورت قانونی طی شود. نه حاشیه، نه فیکنیوز و نه روایتسازی در شبکههای اجتماعی میتواند جای مجوز را بگیرد.
شبکه نمایشخانگی بیش از هر چیز به یک قاعده روشن نیاز دارد؛ قاعدهای که برای همه یکسان باشد و در آن، نام تهیهکننده، میزان فروش، تعداد مخاطب، جایگاه پلتفرم یا حضور یک اثر در ویترین، تفاوتی در اجرای قانون ایجاد نکند. مسیر درست، روشن است: اول مجوز، بعد انتشار؛ و اگر اعتراضی وجود دارد، از مسیر قانون.
انتهای پیام/