خبرگزاری تسنیم ـ صفورا بیاتی| در روزهایی که هر مگاوات برق برای شبکه کشور اهمیت دارد، توسعه ظرفیت تولید فقط به معنای ساخت نیروگاههای جدید نیست؛ گاهی میتوان بدون ساخت یک نیروگاه تازه، از همان سوخت قبلی برق بیشتری گرفت. نیروگاه سیکل ترکیبی دالاهو در کرمانشاه حالا نمونهای از همین رویکرد است؛ مجموعهای که با راهاندازی بخش بخار، حدود 290 مگاوات به ظرفیت تولید خود اضافه کرده و ظرفیت آن به حدود 912 مگاوات رسیده است.
در هفته دولت، عباس علیآبادی، وزیر نیرو، برای افتتاح بخش بخار نیروگاه دالاهو به کرمانشاه رفت؛ پروژهای که اهمیت آن فقط در اضافه شدن یک واحد جدید به شبکه برق خلاصه نمیشود.
نیروگاه دالاهو در کیلومتر 60 محور کرمانشاه ـ اسلامآباد غرب قرار دارد و پیش از این با دو واحد گازی، هر کدام با ظرفیت حدود 310 مگاوات، برق تولید میکرد. با راهاندازی بخش بخار، نزدیک به 290 مگاوات دیگر به ظرفیت این نیروگاه افزوده شد تا ظرفیت نهایی مجموعه به حدود 912 مگاوات برسد.
اما داستان دالاهو از جایی جذابتر میشود که بدانیم این 290 مگاوات قرار نیست با مصرف یک منبع سوخت مستقل به دست بیاید.
وقتی گرمای خروجی دوباره برق تولید میکند
در یک نیروگاه گازی، گاز طبیعی در محفظه احتراق میسوزد و انرژی حاصل از آن توربین گاز را به حرکت درمیآورد. توربین نیز ژنراتور را میچرخاند و برق تولید میشود، اما پس از این فرآیند، کار تمام نشده است.
گازهای خروجی توربین همچنان دمای بسیار بالایی دارند و اگر نیروگاه بهصورت سیکل ساده فعالیت کند، بخش مهمی از این انرژی حرارتی از دست میرود، اینجاست که بخش بخار نیروگاه دالاهو وارد مدار میشود.
حرارت گازهای خروجی به بویلر بازیافت حرارت منتقل میشود و بدون آنکه سوخت تازهای برای تولید بخار مصرف شود، آب را به بخار با فشار و دمای بالا تبدیل میکند. این بخار سپس توربین بخار را به حرکت درمیآورد و توربین نیز برق بیشتری تولید میکند، در واقع، بخش بخار دالاهو از انرژیای استفاده میکند که در یک نیروگاه گازی معمولی میتوانست بخشی از آن به هدر برود.
تفاوت اصلی نیز همینجاست؛ به جای اینکه برای افزایش تولید برق، یک نیروگاه گازی جدید ساخته شود، از ظرفیت انرژی موجود در فرآیند تولید قبلی استفاده میشود.
290 مگاوات برق بیشتر با سوخت کمتر
راهاندازی بخش بخار دالاهو، ظرفیت تولید این نیروگاه را به حدود 912 مگاوات رسانده است؛ ظرفیتی که در شرایط اوج مصرف برق کرمانشاه میتواند اهمیت ویژهای داشته باشد.
پیک بار برق منطقه کرمانشاه در مرداد امسال به حدود هزار و 24 مگاوات رسید. در چنین شرایطی، اضافه شدن نزدیک به 290 مگاوات ظرفیت تولید در یک نقطه از شبکه، علاوه بر افزایش توان تأمین برق، میتواند به کاهش فشار بر شبکه انتقال نیز کمک کند، اما مزیت اصلی پروژه تنها به افزایش ظرفیت تولید محدود نمیشود.
برآوردهای ارائهشده درباره این طرح نشان میدهد راهاندازی بخش بخار دالاهو میتواند سالانه حدود 500 تا 600 میلیون مترمکعب در مصرف سوخت صرفهجویی ایجاد کند؛ رقمی که معادل مصرف سالانه گاز حدود 200 هزار خانوار عنوان شده و به بیان سادهتر، نیروگاه میتواند برق بیشتری تولید کند، بدون آنکه برای این افزایش تولید به همان میزان سوخت بیشتری نیاز داشته باشد؛ این مسئله در شرایطی که کشور همزمان با افزایش تقاضای برق و چالش تأمین سوخت نیروگاهها مواجه است، اهمیت دوچندانی پیدا میکند.
دالاهو و فناوری کلاس F
یکی دیگر از ویژگیهای نیروگاه دالاهو، استفاده از توربینهای گازی کلاس F است؛ فناوریای که نسبت به نسلهای قدیمیتر توربینهای گازی، امکان دستیابی به توان و راندمان بالاتر را فراهم میکند.
توربینهای کلاس F در حالت سیکل ساده، راندمانی حدود 40 درصد دارند، اما زمانی که در کنار بخش بخار و در قالب سیکل ترکیبی فعالیت میکنند، راندمان مجموعه به شکل قابل توجهی افزایش مییابد.
راندمان اعلامشده برای نیروگاه دالاهو 58.5 درصد است؛ رقمی که در مقایسه با میانگین راندمان نیروگاههای حرارتی کشور، که کمتر از 36 درصد عنوان میشود، فاصله قابل توجهی دارد؛ اهمیت این اختلاف فقط در یک عدد فنی خلاصه نمیشود.
هرچه راندمان نیروگاه بالاتر باشد، برای تولید مقدار مشخصی برق، سوخت کمتری مصرف میشود. در کشوری که بخش بزرگی از تولید برق آن به گاز طبیعی وابسته است، کاهش مصرف سوخت میتواند به معنای کاهش فشار بر شبکه گاز، کاهش هزینه تولید برق و آزاد شدن بخشی از منابع سوخت برای سایر بخشهای اقتصادی باشد و از سوی دیگر، کاهش مصرف سوخت به کاهش انتشار آلایندهها نیز کمک میکند.
بر اساس برآوردهای ارائهشده، تولید برق بخش بخار دالاهو میتواند از انتشار بیش از یک میلیون تن دیاکسیدکربن در سال جلوگیری کند؛ البته میزان واقعی این صرفهجویی به میزان بهرهبرداری نیروگاه و نوع تولید برقی که جایگزین میشود، وابسته است.
240 میلیون یورو برای افزایش بهرهوری
تبدیل نیروگاه دالاهو به سیکل ترکیبی، پروژهای صرفاً فنی نیست و سرمایهگذاری قابل توجهی پشت آن قرار دارد و مدیرعامل شرکت برق حرارتی، میزان سرمایهگذاری انجامشده برای ساخت بخش بخار این نیروگاه را حدود 240 میلیون یورو اعلام کرده است.
در دوره اجرای پروژه نیز بیش از هزار نفر به شکل مستقیم و غیرمستقیم در آن مشغول به کار بودهاند و اکنون با تکمیل طرح، یک نیروگاه گازی که پیشتر با دو واحد فعالیت میکرد، به مجموعهای سیکل ترکیبی با ظرفیت حدود 912 مگاوات تبدیل شده است.
پاسخ به ناترازی فقط ساخت نیروگاه جدید نیست
افتتاح بخش بخار دالاهو در شرایطی انجام شد که مسئله ناترازی برق به یکی از مهمترین چالشهای زیرساختی کشور تبدیل شده است؛ رشد مصرف، افزایش دمای هوا، فرسودگی بخشی از نیروگاهها و شبکه و محدودیت منابع سوخت، مجموعه عواملی هستند که تأمین برق پایدار را دشوارتر میکنند و یک مسیر برای افزایش تولید، ساخت نیروگاههای جدید است؛ اما مسیر دیگر، افزایش بهرهوری نیروگاههای موجود و تبدیل واحدهای گازی به سیکل ترکیبی است.
عباس علیآبادی، وزیر نیرو، در مراسم افتتاح این طرح با اشاره به تبدیل نیروگاه دالاهو به سیکل ترکیبی، آن را یکی از وعدههایی دانست که اکنون به مرحله بهرهبرداری رسیده است و توسعه نیروگاههای بزرگ و تبدیل واحدهای گازی به سیکل ترکیبی را از اقدامات مؤثر برای تقویت زیرساخت برق و تأمین پایدار انرژی عنوان کرد.
در کنار افتتاح این پروژه، آغاز عملیات اجرایی سد هواسان و پیگیری طرح سد کبوترلانه نیز در سفر وزیر نیرو به کرمانشاه مورد توجه قرار گرفت، اما نیروگاه دالاهو مهمترین پروژه افتتاحشده در این سفر بود.
دالاهو؛ یک نیروگاه، چند پیام
داستان نیروگاه دالاهو را میتوان از چند زاویه دید؛ یک پروژه برای افزایش ظرفیت تولید برق، یک سرمایهگذاری برای کاهش مصرف سوخت، یک طرح برای افزایش راندمان نیروگاههای حرارتی و البته بخشی از تلاش برای کاهش فشار بر شبکه برق غرب کشور، اما شاید مهمترین پیام این پروژه، فراتر از عدد 912 مگاوات باشد.
در شرایطی که کشور برای تأمین برق به منابع بیشتری نیاز دارد، افزایش تولید الزاماً به معنای مصرف بیشتر سوخت نیست. بخشی از راهحل میتواند در استفاده بهتر از همان انرژی موجود، کاهش هدررفت و ارتقای راندمان نیروگاههایی باشد که سالها در مدار تولید قرار داشتهاند.
در دالاهو، حرارتی که پیش از این میتوانست از دودکشها خارج شود، حالا بار دیگر وارد چرخه تولید شده است؛ گرمایی که یک بار توربین گاز را به حرکت درآورده و اکنون با عبور از بخش بخار، بار دیگر برق تولید میکند.
این همان نقطهای است که یک پروژه نیروگاهی را از «افزایش ظرفیت» به «افزایش بهرهوری» پیوند میدهد؛ مسیری که در شرایط ناترازی انرژی، میتواند به اندازه ساخت نیروگاههای جدید اهمیت داشته باشد.
انتهای پیام/