به گزارش خبرگزاری تسنیم از بروجرد، بروجرد شهری است که بخشی از هویت تاریخی و فرهنگی خود را در خانههایی به یادگار گذاشته که هنوز در دل بافت قدیمی شهر پابرجا هستند؛ خانههایی با حیاطهای مرکزی، معماری درونگرا، تزئینات آجری و چوبی و ساختاری که در کنار ارزش معماری، روایتگر شیوه زندگی، فرهنگ و مناسبات اجتماعی مردم این شهر در دورههای گذشته است.
ویژگی مهم بروجرد تنها تعداد این خانهها نیست؛ بلکه تمرکز و پیوستگی آنها در یک بافت تاریخی منسجم است. این شهر حدود 280 هکتار بافت تاریخی دارد که بخش قابل توجهی از آن در مناطق مرکزی و شرقی شهر و محدوده خیابانهای جعفری، صفا، شهدا و بحرالعلوم قرار گرفته است.
در این محدوده، خانههای تاریخی در کنار مساجد، بازار، حمامها و دیگر بناهای ارزشمند، مجموعهای از عناصر معماری و فرهنگی را شکل دادهاند؛ مجموعهای که میتواند در صورت حفاظت، مرمت و تعریف کاربری مناسب، به یک محور گردشگری تاریخی تبدیل شود.
یکی از ویژگیهای مهم خانههای تاریخی بروجرد، حضور مجموعهای از بناهای وابسته به خاندان طباطبایی است؛ خانههایی که در کنار یکدیگر، نمونهای ارزشمند از معماری خانههای تاریخی بروجرد را شکل دادهاند. در این میان، خانه مغیثالاسلام نیز بخشی از همین میراث تاریخی است که حالا با مرمت و تغییر کاربری، تجربهای متفاوت از احیای بناهای تاریخی را پیش روی بروجرد قرار داده است.
این ظرفیت تاریخی در سالهای اخیر مورد توجه مسئولان میراث فرهنگی نیز قرار گرفته است؛ بهطوری که مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایعدستی لرستان در جریان سفر وزیر میراثفرهنگی به بروجرد گفت این شهر دارای بافت تاریخی منسجمی به وسعت حدود 280 هکتار است که نزدیک به یکصد بنای ارزشمند را در خود جای داده است.
عطا حسنپور، مدیرکل میراثفرهنگی، صنایعدستی و گردشگری لرستان، با اشاره به جایگاه بروجرد در حوزه میراث تاریخی اظهار داشت: خانههای تاریخی لرستان عمدتاً در دو شهرستان بروجرد و خرمآباد متمرکز هستند که هرکدام نمایانگر دورههای مهمی از تاریخ معماری ایراناند.
وی با تأکید بر جایگاه ویژه بروجرد افزود: آنچه این بافت را متمایز میکند، معماری منحصربهفرد خانههای آن است؛ خانههایی که عمدتاً به خاندان طباطبایی تعلق داشته و با رعایت اصول محرمیت و ساختارهای خاص زیستی، از ارزش هنری و تاریخی چشمگیری برخوردارند.
مدیرکل میراثفرهنگی، صنایعدستی و گردشگری لرستان با اشاره به تفاوت بافت تاریخی بروجرد و خرمآباد عنوان کرد: در خرمآباد نیز بافت تاریخی شناسایی شده، اما خانههای تاریخی این شهر پس از تخریب گسترده هسته مرکزی، عمدتاً بهصورت پراکنده و منفرد باقی ماندهاند و ساختار متمرکز بروجرد را ندارند.
حسنپور با تأکید بر اهمیت این میراث گفت حفاظت هدفمند از این بناها و برنامهریزی برای احیای آنها با رویکرد گردشگری پایدار باید مورد توجه قرار گیرد.
وقتی باغهای بروجرد «تکیه» میشوند
اما در سفر اخیر وزیر میراثفرهنگی، موضوع میراث تاریخی بروجرد تنها به خانههای تاریخی محدود نماند و ویژگی دیگری از هویت معماری و فرهنگی این شهر نیز مورد توجه قرار گرفت؛ تکیهباغهای بروجرد.
وزیر میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی با اشاره به این ویژگی بروجرد گفت اینکه باغهای این شهر صفت «تکیه» دارند، حتماً دارای فلسفه و معنای خاصی است که باید مورد مطالعه قرار گیرد.
سید رضا صالحیامیری با بیان اینکه میراث تاریخی تنها یک جسم نیست، بلکه روح دارد، اظهار داشت: وقتی در یک شهر تاریخی قدم میزنید باید بتوانید با آن ارتباط برقرار کنید و این ارتباط با هویت شهر همان نقطهای است که باید مورد توجه قرار گیرد.
این نگاه، در واقع فراتر از حفظ کالبد بناهاست؛ چراکه خانهها، باغها، تکیهها و دیگر عناصر بافت تاریخی زمانی میتوانند به یک جاذبه گردشگری ماندگار تبدیل شوند که روایت و هویت آنها نیز برای گردشگر بازگو شود.
وزیر میراثفرهنگی در جریان این سفر از صداوسیمای مرکز لرستان نیز خواست مستندهای جدی درباره ظرفیتهای تاریخی و فرهنگی بروجرد تولید شود تا این میراث بهتر معرفی شود.
وی همچنین بر ضرورت تأمین منابع مورد نیاز برای حفاظت و احیای ظرفیتهای تاریخی بروجرد تأکید کرد و گفت بخشی از منابع باید از سوی استان، بخشی از سوی وزارتخانه و بخش دیگر نیز از طریق دولت و ریاستجمهوری پیگیری شود.
مغیثالاسلام؛ یک خانه تاریخی که دوباره به زندگی برگشت
در میان خانههای تاریخی بروجرد، مغیثالاسلام حالا نمونهای از این نگاه به احیای بناهای تاریخی است؛ خانهای که پس از سالها فرسودگی، با سرمایهگذاری بخش خصوصی مرمت شده و در قالب هتل بوتیک به چرخه گردشگری بازگشته است.
مدیر مجموعه مغیثالاسلام در گفتوگو با خبرنگار تسنیم درباره روند احیای این بنای تاریخی اظهار داشت: هتل بوتیک مغیثالاسلام بنایی با حدود 300 سال قدمت است که در زمینی به مساحت حدود 2 هزار و 180 مترمربع قرار دارد و شامل دو بخش اندرونی و بیرونی است.
وی افزود: این بنا در سال 1396 به شرکت حامیان دیار ایرانیان واگذار شد و در زمان آغاز عملیات مرمت، حدود 80 درصد بنا دچار تخریب شده بود، اما با ورود سرمایهگذاران و انجام عملیات مرمت و احیا، این بنای تاریخی بار دیگر به چرخه بهرهبرداری بازگشت.
مدیر مجموعه مغیثالاسلام عنوان کرد: این هتل بوتیک اخیراً از سوی وزارت میراثفرهنگی بهعنوان یکی از بناهای برتر کشور از نظر مرمت و تجهیزات شناخته شده است.
وی ادامه داد: با وجود قرار گرفتن این مجموعه در بافت تاریخی، هتل با استانداردهای سطح بالا تجهیز شده و در بخشهای مختلف آن از مشاوران برجسته حوزه هتلداری و نیروهای متخصص در زمینه غذا و پذیرایی استفاده شده است.
مدیر مجموعه مغیثالاسلام میزان سرمایهگذاری انجامشده برای احیای این بنای تاریخی را حدود 200 میلیارد تومان اعلام کرد و گفت: در فاز بعدی، بخشهایی از مجموعه از جمله حمام تاریخی و کافه نیز راهاندازی میشود که با بهرهبرداری از این بخشها، زمینه اشتغال نیروهای جدید فراهم خواهد شد.
خانههای تاریخی بروجرد؛ فرصتی برای تبدیل بافت قدیم به مقصد گردشگری
حالا تجربه مغیثالاسلام نشان داده که خانههای تاریخی بروجرد میتوانند از یک بنای فرسوده و کماستفاده به یک مجموعه گردشگری و اقتصادی تبدیل شوند؛ تجربهای که در صورت تکرار برای دیگر خانههای تاریخی شهر، میتواند به احیای تدریجی بخش مهمی از بافت تاریخی بروجرد منجر شود.
از سوی دیگر، تمرکز خانههای تاریخی در یک محدوده منسجم، وجود تکیهباغها، مساجد تاریخی و دیگر عناصر معماری در کنار یکدیگر، ظرفیت متفاوتی برای بروجرد ایجاد کرده است؛ ظرفیتی که به جای معرفی تکبناها، امکان تعریف یک مجموعه گردشگری تاریخی و فرهنگی را فراهم میکند.
اکنون مطالبه اصلی این است که این میراث تنها در فهرست آثار تاریخی باقی نماند و با تأمین اعتبار، ورود سرمایهگذاران، مرمت اصولی و تعریف کاربریهای متناسب، دوباره به بخشی زنده از شهر تبدیل شود؛ چراکه خانههای تاریخی بروجرد اگرچه متعلق به گذشتهاند، اما میتوانند بخشی از آینده گردشگری این شهر را بسازند.
گزارش از فاطمه پیرزادی
انتهای پیام/