به گزارش گروه بینالملل خبرگزاری تسنیم، چند روز پس از گفتوگوی تلفنی میان سران ارمنستان و قزاقستان، «نیکول پاشینیان» نخستوزیر ارمنستان رسماً تأیید کرد که در جریان این مذاکرات، موضوع مشارکت احتمالی قزاقستان در پروژه ترانزیتی «تریپ» (TRIPP) مورد بحث و تبادل نظر قرار گرفته است.
نخستوزیر ارمنستان بدون افشای جزئیات و گشودن کامل پرانتزهای این توافق، یادآور شد که برای ورود و مشارکت هر کشور ثالثی در این طرح زیرساختی، علاوه بر موافقت رسمی ایروان، جلب رضایت و تأیید مستقیم واشنگتن نیز یک الزام اساسی و گریزناپذیر است.
پاشینیان در تشریح این چارچوب حقوقی و بینالمللی اظهار داشت: «در خصوص قزاقستان و نقشآفرینی در پروژه تریپ، گفتوگوهایی صورت گرفته است؛ اما مایلم یادآوری کنم که حضور و مشارکت سرمایهگذاری در تریپ شرایط خاص خود را دارد. بیتردید فرصتهای سرمایهگذاری متعددی در این طرح وجود خواهد داشت، اما به صراحت و روشنی تعریف شده است که ورود طرفهای ثالث منحصراً با توافق و هماهنگی مشترک میان ارمنستان و آمریکا امکانپذیر خواهد بود. اکنون کشورهای مختلفی برای حضور در این مسیر ابراز علاقه و تمایل میکنند و ما نیز به طور طبیعی از این رویکرد و علاقه نشانداده شده استقبال می کنیم.»
پروژه «تریپ»؛ شروط آمریکا و سهمخواهی کشورهای آسیای مرکزی
پیش از این، به دنبال مکالمه تلفنی نیکول پاشینیان با «قاسم جومارت توکایف» رئیسجمهور قزاقستان، دفتر نخستوزیری ارمنستان در بیانیهای بسیار مختصر تنها به این نکته اشاره کرده بود که سران دو کشور پیرامون فرصتهای همکاری در جهت اجرای پروژههای منطقهای و ترابری گفتوگو کردهاند و جزئیات بیشتری از این رایزنیها منتشر نشد.
با این حال، بلافاصله پس از این تماس دیپلماتیک، یکی از رسانههای قرقیزستان بدون ذکر منابع رسمی مدعی شد که پاشینیان به توکایف پیشنهاد داده که قزاقستان و قرقیزستان به عنوان سهامداران رسمی وارد پروژه «تریپ» شوند.
بر اساس ادعای این رسانه منطقهای، ایروان در نظر دارد از سهم 26 درصدی خود در پروژه «مسیر ترامپ برای صلح و رفاه بینالمللی» (TRIPP)، به هر یک از دو کشور قزاقستان و قرقیزستان 5 درصد سهام در ازای تأمین و تزریق سرمایهگذاریهای مالی واگذار کند. البته نویسندگان این گزارش به هیچ مقام رسمی مشخصی برای اثبات این ادعا استناد نکردهاند.
پاشینیان در پاسخ به پرسشهای خبرنگاران در جریان یک نشست خبری، ضمن تأیید تمایل ارمنستان برای دریافت پیشنهادات خارجی تأکید کرد: «ما اکنون در انتظار دریافت بستههای پیشنهادی سرمایهگذاری هستیم. باید این مسائل را در قالب برنامههای عینی و ملموس مورد بررسی قرار دهیم؛ چرا که حجم سرمایهگذاری مورد نیاز اگرچه بسیار بالاست اما نامحدود نیست و باید دقیقاً مشخص شود که چه کشوری چه بستهای را پیشنهاد میدهد تا در نهایت بهترین و سودمندترین گزینه انتخاب شود.»
طرح پاشینیان برای خلع ید مسکو و واگذاری راهآهن به قزاقستان
در همین حال، منابع رسانهای قرقیزستان فاش کردند که رهبران ارمنستان و قزاقستان در گفتوگوی تلفنی خود، امکان انتقال مدیریت شبکه راهآهن ارمنستان از شرکت دولتی «راهآهن روسیه» به قزاقستان را نیز به عنوان یک گزینه جدی بررسی کردهاند. این خطوط ریلی در حال حاضر بر اساس یک قرارداد کنسرسیوم بلندمدت در اختیار شرکت تابعه راهآهن روسیه یعنی «راهآهن قفقاز جنوبی» قرار دارد.
دولت ارمنستان ماههاست که به صورت علنی پافشاری میکند که تداوم مدیریت روسیه بر این شبکه حیاتی، مانع از ادغام ایروان در سیستم ترانزیتی منطقه و تبدیل شدن آن به یک پل مواصلاتی در مسیر بارهای تجاری شرق به غرب میشود. دولتمردان ایروان مدعی هستند که کشورهای غربی و سرمایهگذاران بینالمللی به دلیل تحریمها و تقابلهای ژئوپلیتیک، حاضر به همکاری اقتصادی در پروژههایی که تحت نفوذ روسیه باشد نیستند.
بر همین اساس، ایروان به مسکو پیشنهاد داده که این موضوع به شکلی دوستانه و مسالمتآمیز حلوفصل شود و مدیریت شبکه ریلی به یک کشور ثالث که برای هر دو طرف قابل قبول باشد (نظیر قزاقستان) واگذار شود.
پاشینیان چند روز قبل در صحن پارلمان ارمنستان از وجود پیشنهادی 400 میلیون دلاری برای خرید حق امتیاز راهآهن خبر داده بود، هرچند که در سخنان اخیر خود تصریح کرد این موضوع فعلاً در سطح گفتوگوهای شفاهی است و هنوز پیشنهاد رسمی و مکتوبی ثبت نشده است.
وی بدون نام بردن از کشوری خاص افزود که این مباحث در سطوح رسمی دیپلماتیک نیز در جریان است.
معمای ژئوپلیتیک ارمنستان و بازی متعادل قزاقستان
انتشار اخبار مربوط به احتمال ورود قزاقستان و قرقیزستان به پروژه «تریپ» و تحویل گرفتن مدیریت شبکه ریلی ارمنستان، در مقطع زمانی بسیار حساسی رخ میدهد.
این تحولات همزمان با اقدامی صورت میگیرد که طی آن رئیسجمهور قزاقستان با همراهی رئیسجمهور روسیه، نامهای مشترک را خطاب به دولت ارمنستان امضا کرده و از ایروان خواستهاند تا پیش از پایان سال جاری میلادی، تکلیف خود را در خصوص برگزاری همهپرسی برای انتخاب میان همگرایی با اتحادیه اروپا یا ماندن در اتحادیه اقتصادی اوراسیا روشن سازد.
قزاقستان به عنوان یکی از اعضای بنیانگذار اتحادیه اقتصادی اوراسیا، وزن و جایگاه بسیار تعیینکنندهای در معادلات تصمیمگیری درون این بلوک دارد و صدای آستانه در قبال آینده اقتصادی ارمنستان بسیار پرنفوذ است.
از سوی دیگر، آستانه به عنوان یکی از بازیگران کلیدی کریدور میانی، تلاش میکند بدون برهم زدن توازن شکننده خود با مسکو، از فرصتهای جدید ترانزیتی در قفقاز جنوبی نیز بهرهبرداری کند.
تقاطع این منافع متضاد نشان میدهد که هرگونه مانور پاشینیان بر سر داراییهای راهبردی قفقاز و پروژههای تحت حمایت آمریکا، با موانع پیچیده حقوقی، اقتصادی و امنیتی در مدار اوراسیا مواجه خواهد بود.
انتهای پیام/