به گزارش خبرنگار فرهنگی خبرگزاری تسنیم، 23 مرداد ماه سالروز جدایی بحرین از ایران بود، ایرانفروشی پهلوی در مرداد 1350 رسماً اعلام و بحرین به عنوان استان چهاردهم ایران از سرزمین مادری خود جدا شد و ایران نیز اولین کشوری بود که آن را به رسمیت شناخت.
درباره مسئله بحرین و جدای آن از ایران اسناد مختلفی در آرشیوهای مختلف وجود دارد، از این میان کتابخانه مجلس شورای اسلامی نیز اسناد ارزشمندی را در اختیار دارد. بخشی از اسناد کتابخانه مجلس، بازتاب نگاه و واکنش گروهها و اقشار مختلف جامعه ایران به تحولات بحرین در سالهای منتهی به جدایی این سرزمین از ایران است.
سند نخست، نامه دسته ورزشی جاوید خرمشهر به تاریخ 1345/7/24 است که در آن، بحرین «جزء لاینفک ایران» و «استان چهاردهم» خوانده شده و درباره وضعیت بحرین و حضور و نفوذ بریتانیا در منطقه، درخواستهایی مطرح شده است. این سند با 64 امضای اعضای دسته ورزشی جاوید خرمشهر، نمونهای از بیان جمعی یک موضع اجتماعی درباره مسئله بحرین است.
سند دوم، مربوط به جامعه عشایری کهگیلویه و بویراحمد و به تاریخ 1346/11/15 است و بازتاب واکنش و موضعگیری این جامعه نسبت به مسئله بحرین و تحولات سیاسی خلیج فارس را نشان میدهد.
این اسناد نشان میدهند که مسئله بحرین در میان بخشهایی از جامعه ایران، با مفاهیمی همچون حاکمیت ملی و تمامیت ارضی کشور نیز پیوند خورده بود. بخش دیگری از اسناد موجود، اسناد مطبوعاتی بازتابدهنده دیدگاهها و مواضع مقامات و نمایندگان ایران درباره مسئله بحرین است.
این بریدههای جراید، بخشی از دیدگاههای مطرحشده در دولت و مجلس شورای ملی و مجلس سنا را درباره حقوق ایران نسبت به بحرین، تحولات خلیج فارس و روندهای سیاسی مرتبط با این موضوع نشان میدهند.
سند نخست: «حل مشکل بحرین ضروری است»
این بریده روزنامه، گزارش اظهارات اردشیر زاهدی، وزیر امور خارجه، در جلسه علنی فوقالعاده مجلس شورای ملی درباره مسئله بحرین است.
عنوان اصلی گزارش با تأکید بر ضرورت حل مسئله بحرین و موضع ایران نسبت به آن چنین آمده است: «حل مشکل بحرین ضروری است، ایران از حقوق خود نسبت به بحرین منصرف نشده است».
زاهدی در این اظهارات، ضمن اشاره به تحولات خلیج فارس و ضرورت توجه به شرایط جدید منطقه، تأکید میکند که ایران از حقوق خود نسبت به بحرین صرفنظر نکرده است. این سخنان، بازتاب دهنده دیدگاه دولت ایران درباره مسئله بحرین در چارچوب تحولات سیاسی و بینالمللی آن دوره است و بخشی از موضع دولت ایران درباره بحرین و تحولات خلیج فارس در سال 1349 را پیش روی مخاطب قرار میدهد.
سند دوم: «سناتور مسعودی امیدوار به بازگشت جزیره است»
این بریده از Tehran Journal، اظهارات عباس مسعودی، نایبرئیس مجلس سنا، درباره آینده بحرین را بازتاب داده است.
عنوان گزارش چنین است: Sen. Massoudi hopes for island’s return
مسعودی در این اظهارات ابراز امیدواری میکند که مردم بحرین تصمیم بگیرند به ایران، که از آن به عنوان سرزمین تاریخی خود یاد میکند، بپیوندند. در عین حال، در سخنان او بر این نکته تأکید شده است که ایران در مسئله بحرین سیاستی تهاجمی در پیش نگرفته و قصد تحمیل اراده خود بر مردم بحرین را ندارد.
این گزارش همچنین به اظهارات اردشیر زاهدی درباره موافقت ایران با مأموریت سازمان ملل برای بررسی وضعیت بحرین اشاره میکند. از این منظر، این بریده علاوه بر بازتاب دیدگاه، یکی از مقامات مجلس سنا، نمونهای از بازتاب موضع سیاسی ایران درباره بحرین در مطبوعات انگلیسیزبان تهران نیز به شمار میآید.
سند سوم: «اقدام دولت در مورد بحرین راهحل منطقی است»
سومین بریده، گزارش اظهارات لیدر فراکسیون پارلمانی ایران نوین در مجلس سنا درباره اقدامات دولت در قبال مسئله بحرین است. عنوان گزارش چنین است:
«لیدر فراکسیون پارلمانی ایران نوین در مجلس سنا گفت: اقدام دولت در مورد بحرین راه حل منطقی است».
در این گزارش، اقدامات دولت ایران در ارتباط با مسئله بحرین و تحولات منطقه مورد بحث قرار گرفته و دیدگاههای مطرح شده درباره سیاست دولت بازتاب یافته است. متن خبر همچنین به تحولات مرتبط با حضور بریتانیا در خلیج فارس و ضرورت اتخاذ رویکردی متناسب با شرایط جدید منطقه اشاره دارد.
این بریده، در کنار دو مورد پیشین، نشان میدهد که مسئله بحرین در سال 1349 در سطح دولت و نهاد قانونگذاری از زوایای مختلف مورد بحث و ارزیابی قرار داشته است؛ از تأکید بر حقوق ایران تا بررسی راهحلهای سیاسی و بینالمللی برای مسئله بحرین.
سند چهارم: «هیئت سازمان ملل امروز وارد بحرین شد»
این سند از آن جهت اهمیت دارد که بازتاب مطبوعاتی ورود هیئت سازمان ملل به بحرین را همان زمان ثبت کرده و در کنار سه بریده دیگر این مجموعه، تصویری از فضای سیاسی و تحولات مرتبط با بحرین در سالهای منتهی به جدایی بحرین از ایران در اختیار ما قرار میدهد.
انتهای پیام/