به گزارش خبرگزاری تسنیم از زنجان، رحلت پیامبر اکرم(ص) و شهادت امام حسن مجتبی(ع)، تنها دو حادثه اندوهبار در تقویم تاریخ اسلام نیست؛ بلکه دو نقطه سرنوشتساز در مسیر امت اسلامی است که هر یک، درسهایی بزرگ برای همه نسلها به همراه دارد. پایان ماه صفر، دلهای مومنان را در سوگ پیامبری مینشاند که با نور وحی، جاهلیت را به سوی توحید هدایت کرد و جامعهای پراکنده و گرفتار تعصب را به امتی متحد تبدیل ساخت؛ همچنین یادآور غربت امامی است که در دشوارترین شرایط، با شکیبایی و بصیرت از حقیقت دین و مصالح مسلمانان پاسداری کرد.
پیامبر اکرم(ص) در روزگاری مبعوث شد که ارزشهای انسانی در بسیاری از عرصهها فراموش شده بود. جامعه آن روز گرفتار بتپرستی، تبعیض، جنگهای قبیلهای، بیعدالتی و پایمال شدن حقوق محرومان بود. در چنین فضایی، پیامبر رحمت(ص) مردم را به توحید، عدالت، کرامت انسانی و اخلاق دعوت کرد. رسالت او تنها ابلاغ مجموعهای از احکام نبود؛ بلکه ساختن انسان و جامعهای بود که در آن، ایمان با مسئولیت اجتماعی، عبادت با عدالت و محبت با فداکاری پیوند بخورد.
قرآن کریم، پیامبر(ص) را «رحمة للعالمین» معرفی میکند. این رحمت، تنها در مهربانی فردی خلاصه نمیشد؛ بلکه در تمام ابعاد زندگی اجتماعی و سیاسی آن حضرت جلوه داشت. پیامبر اکرم(ص) در برابر ظلم ایستاد، از محرومان حمایت کرد، با مردم مشورت نمود، پیمانهای اجتماعی بست و حتی در برابر مخالفان، اصل کرامت انسانی را فراموش نکرد. سیره ایشان نشان داد که قدرت، اگر با اخلاق و عدالت همراه نباشد، از مسیر رسالت فاصله میگیرد.
رسول خدا(ص) در طول سالهای رسالت، سختیهای فراوانی را تحمل کرد. آزار مشرکان، تحریم اقتصادی، محاصره در شعب ابیطالب، هجرت، جنگها و پیمانشکنیها، بخشی از دشواریهایی بود که آن حضرت برای هدایت مردم به جان خرید. با این حال، هیچگاه از مسیر توحید و هدایت عقبنشینی نکرد. پیامبر(ص) به مسلمانان آموخت که ساختن جامعه ایمانی نیازمند صبر، بصیرت، فداکاری و ایستادگی است و هیچ تمدن بزرگی بدون پرداخت هزینه شکل نمیگیرد.
رحلت پیامبر اکرم(ص) برای امت اسلامی، پایان دوران حضور مستقیم وحی و آغاز مرحلهای حساس از تاریخ اسلام بود. جامعهای که به تازگی از زیر سایه جاهلیت بیرون آمده بود، با فقدان پیامبر(ص) در برابر آزمونی بزرگ قرار گرفت. پس از رحلت آن حضرت، موضوع حفظ مسیر اصیل اسلام و جلوگیری از انحراف، به مهمترین مسئولیت مسلمانان تبدیل شد. پیامبر(ص) در طول حیات خود، بارها بر جایگاه قرآن و اهلبیت(ع) تاکید کرده بود؛ زیرا این دو میراث گرانبها، چراغ هدایت امت پس از رحلت ایشان به شمار میرفتند.
در میان اهلبیت پیامبر(ص)، امام حسن مجتبی(ع) جایگاهی ویژه دارد. او نخستین فرزند امیرالمومنین امام علی(ع) و حضرت فاطمه زهرا(س) و سبط گرامی رسول خدا(ص) بود. پیامبر اکرم(ص) محبت عمیق خود را به امام حسن(ع) و امام حسین(ع) آشکارا نشان میداد و آنان را سرور جوانان اهل بهشت معرفی میکرد. این محبت، تنها عاطفهای خانوادگی نبود؛ بلکه نشاندهنده جایگاه معنوی و مسئولیت سنگین آن دو امام در تداوم راه رسالت بود.
امام حسن مجتبی(ع) پس از شهادت امیرالمومنین(ع) مسئولیت رهبری جامعه اسلامی را بر عهده گرفت. شرایط آن روز بسیار پیچیده بود. جامعه اسلامی از جنگهای داخلی خسته شده، گروهی از خواص دچار دنیاطلبی شده و دشمن با استفاده از تبلیغات، تطمیع و تهدید، درصدد تضعیف جبهه حق بود. در چنین شرایطی، امام حسن(ع) با مردمی روبهرو بود که بسیاری از آنان آمادگی لازم برای ایستادگی طولانیمدت در برابر جبهه باطل را نداشتند.
صلح امام حسن(ع) با معاویه، یکی از مهمترین صلح امام حسن(ع) یکی از مهمترین و در عین حال کمتر درست فهمیدهشدهترین رخدادهای تاریخ اسلام است. و در این تصمیم، به معنای سازش با ظلم یا چشمپوشی از آرمانهای دینی نبود؛ بلکه اقدامی هوشمندانه برای حفظ اصل اسلام و جلوگیری از نابودی نیروهای مومن بود. امام(ع) در شرایطی قرار داشت که ادامه جنگ، بدون همراهی واقعی مردم، میتوانست به قتل عام یاران حق و تثبیت ظاهری جریان باطل منجر شود. بنابراین، آن حضرت با پذیرش صلحی تحمیلی، ماهیت پیمانشکن و دنیاطلب حکومت اموی را برای مردم آشکار کرد.
امام حسن(ع) با این اقدام نشان داد که مبارزه با ظلم همیشه در میدان جنگ و با شمشیر صورت نمیگیرد. گاهی صبر، روشنگری، افشاگری و حفظ نیروهای مومن، خود عالیترین شکل مبارزه است. آن حضرت در دوران پس از صلح نیز از تبیین حقایق و دفاع از جایگاه اهلبیت(ع) دست نکشید. رفتار و گفتار امام مجتبی(ع) پایههای تبلیغات اموی را متزلزل کرد و زمینه شناخت بیشتر مردم از حقیقت را فراهم ساخت.
یکی از مهمترین درسهای زندگی امام حسن(ع)، پیوند میان عبادت، کرامت، حلم و مسئولیت اجتماعی است. آن حضرت در برابر توهین و بداخلاقی، با بزرگواری رفتار میکرد؛ اما این حلم هرگز به معنای بیتفاوتی در برابر انحراف و ظلم نبود. امام(ع) در زندگی فردی، نماد بخشش و سخاوت و در عرصه اجتماعی، مدافع حق و عدالت بود. از همین رو، شخصیت آن حضرت باید در کنار مظلومیت و غربت، با بصیرت سیاسی و شجاعت اخلاقی نیز شناخته شود.
رحلت پیامبر اکرم(ص) و شهادت امام حسن مجتبی(ع) به ما یادآوری میکند که حفظ دین، تنها با ادعای محبت و برگزاری مراسم سوگواری تحقق نمییابد. محبت حقیقی به پیامبر(ص) و اهلبیت(ع)، در رفتار اجتماعی، رعایت اخلاق، دفاع از مظلوم، حفظ وحدت، مقابله با دروغ و فساد و وفاداری به ارزشهای الهی آشکار میشود. جامعهای که نام پیامبر(ص) و امام حسن(ع) را بر زبان دارد، باید در عمل نیز به عدالت، گذشت، صداقت و مسئولیتپذیری پایبند باشد.
امروز جهان اسلام بیش از هر زمان دیگری به بازخوانی سیره نبوی و روش امام حسن(ع) نیاز دارد. امت اسلامی اگر از اختلاف، دنیاطلبی و غفلت فاصله بگیرد و به قرآن و اهلبیت(ع) بازگردد، میتواند در برابر فتنهها و فشارهای گوناگون ایستادگی کند. پیامبر اکرم(ص) وحدت را اساس قدرت امت قرار داد و امام حسن(ع) با تصمیمی دشوار، از نابودی جامعه اسلامی جلوگیری کرد. این دو حقیقت، برای امروز نیز پیام روشنی دارند: وحدت بدون بصیرت پایدار نیست و بصیرت بدون اخلاق و ایمان به نتیجه نمیرسد.
ایام پایانی ماه صفر، فرصتی برای تجدید عهد با پیامبر رحمت(ص) و امام مجتبی(ع) است؛ عهدی برای آنکه در مسیر حق ثابتقدم بمانیم، در برابر ظلم بیتفاوت نباشیم، فریب تبلیغات دشمن را نخوریم و مصالح امت اسلامی را بر منافع شخصی ترجیح دهیم. رحلت پیامبر(ص) پایان رسالت نبود و شهادت امام حسن(ع) نیز پایان مبارزه با باطل نشد. راه هدایت ادامه دارد و پرچم حقیقت بر دوش مومنان مسئولیتپذیر باقی است.
در سوگ پیامبر اکرم(ص) و امام حسن مجتبی(ع)، دلهای مومنان داغدار است؛ اما این سوگ باید به حرکت، آگاهی و عمل تبدیل شود. میراث پیامبر(ص)، قرآن و اخلاق است و میراث امام حسن(ع)، صبر، بصیرت و حفظ عزت اسلام. اگر این دو میراث را درست بشناسیم و در زندگی به کار ببندیم، عزاداری ما از یک مراسم عاطفی فراتر میرود و به تجدید پیمانی حقیقی با خاندان عصمت و طهارت(ع) تبدیل خواهد شد.
انتهای پیام/