به گزارش خبرنگار فرهنگی خبرگزاری تسنیم، کتاب «ده روز در دیوانهخانه» اثر نلی بلای، روزنامهنگار پیشگام و جسور آمریکایی، نه تنها یک گزارش تحقیقی، بلکه شرحی دستاول از مأموریتی مخفی است که پرده از تاریکترین زوایای نظام نگهداری بیماران روانی در اواخر قرن نوزدهم میلادی برداشت. این کتاب یکی از نخستین و تأثیرگذارترین نمونههای روزنامهنگاری تحقیقی در جهان به شمار میرود.
این اثر که حاصل 10 روز اقامت اجباری بلای در آسایشگاه روانی جزیره بلکول (که امروزه با نام جزیره روزولت شناخته میشود) است، به عنوان یکی از نخستین و تأثیرگذارترین نمونههای روزنامهنگاری تحقیقی، افکار عمومی را تکان داد و راه را برای اصلاحات مهمی در نظام سلامت روان آمریکا هموار ساخت.
در سال 1887، نلی بلای پس از ترک روزنامهی پیتسبورگ دیسپچ (Pittsburgh Dispatch) به نیویورک رفت تا شانس خود را در روزنامه نیویورک ورلد امتحان کند. او مأموریتی چالشبرانگیز دریافت کرد: نفوذ به تیمارستان زنان در جزیره بلکول برای نوشتن گزارشی افشاگرانه از شرایط نگهداری بیماران روانی.
بلای با نام مستعار نلی براون وارد پانسیون زنان شد. او به پارانویا و جنون تظاهر کرد و تمام شب را بیدار ماند و به سایر ساکنان میگفت که آنها دیوانه هستند. رفتار او باعث وحشت مسئولان پانسیون شد و آنها پلیس را خبر کردند. بلای به دادگاه برده شد و پس از معاینه توسط چندین پزشک که همگی او را مبتلا به زوال عقل تشخیص دادند، به جزیره بلکول فرستاده شد.
او در طول این 10 روز، شاهد و تجربهگر شرایطی غیرانسانی بود؛ از بدرفتاریهای سیستماتیک کادر درمانی گرفته تا غفلت، خشونت، تحقیر و کاستیهای شدید در تغذیه و بهداشت. پس از گذشت 10 روز، روزنامه نیویورک ورلد با اعزام یک وکیل، بلای را از تیمارستان خارج کرد. گزارشهای او با عناوین «پشت میلههای تیمارستان» و «درون دیوانهخانه» منتشر شد و جنجال بیسابقهای در سطح ملی به پا کرد و سپس در قالب کتاب منتشر شد.
بلای در این کتاب، نه تنها رنج بیماران واقعی را به تصویر میکشد، بلکه نشان میدهد چگونه بسیاری از زنان، به دلایلی غیر از بیماری روانی واقعی چون فقر، مهاجرت، عدم تسلط به زبان انگلیسی یا صرفاً بیسرپناهی در این مراکز بستری و سرکوب میشدند. او با نگاهی دقیق و انسانی، مرز باریک میان «بیماری» و «برچسبزدن اجتماعی» را به چالش میکشد و سیستم معیوبی را برملا میسازد که انسانها را از ابتداییترین حقوق و کرامت انسانیشان محروم میکرد.
جنجال حاصل از انتشار گزارشهای بلای، منجر به تشکیل هیئتمنصفه عالی برای بررسی شرایط تیمارستانها شد. مقامات نیویورک، با همراهی خود بلای، از جزیره بلکول بازدید کردند که حاصل آن، افزایش چشمگیر بودجه تخصیص یافته برای اصلاحات عمومی در نیویورک (به میزان 850 هزار دلار) و ایجاد تغییرات بنیادین در نحوه معاینات روانپزشکی، استخدام کادر درمانی آموزشدیده و به ویژه، جلوگیری از حبس افراد سالم در این مراکز بود. این کتاب، قدرت روزنامهنگاری را در افشای بیعدالتیها و تأثیرگذاری بر سیاستگذاریهای کلان اجتماعی به نمایش میگذارد.
«ده روز در دیوانهخانه» تنها روایت یک تجربه شخصی نیست؛ بلکه سندی تاریخی از شجاعت، حقیقتجویی و تعهد یک روزنامهنگار است که خواننده را وامیدارد تا درباره مفهوم سلامت روان، مسئولیت نهادهای اجتماعی و بهای گفتن حقیقت دوباره بیاندیشد و یادآوری میکند که چگونه قلم میتواند آغازگر تغییرات بزرگ اجتماعی باشد.
«ده روز در دیوانهخانه» نوشته نِلی بلای با ترجمه الناز ایمانی در 136 صفحه باشمارگان 770 نسخه به قیمت 250 هزار تومان در انتشارات ققنوس منتشر شده است.
انتهای پیام/