بهگزارش خبرگزاری تسنیم از تبریز، عمارت تاریخی ساعت تبریز، نه تنها یک شاهکار معماری، بلکه تپش قلب هویت و حافظه تاریخی یک ملت است. بنایی که روزگاری پس از سیل ویرانگر تبریز، با همت و کمکهای مردمی از سراسر ایران مرمت شد تا نماد شکوه و ایستادگی این کهنشهر باشد، امروز به عنوان پربازدیدترین جاذبه گردشگری شهر، در هالهای از بلاتکلیفی، توقف مرمت و رکود فرو رفته است. اما این سکوت سنگین در راهروهای عمارت ساعت، تنها نوک کوه یخِ یک بحران عمیقتر در کالبد بافت تاریخی تبریز است.
سایه سنگین مدیریت جزیرهای و فقدان یک استراتژی یکپارچه، تار و پود گردشگری و میراث فرهنگی تبریز را دچار ازهمگسیختگی کرده است. رهاشدگی بناهای هویتی و ارزشمندی همچون خانه علی موسیو، خانه شربتاوغلی و وضعیت تأسفبار خانه امیرکبیر که به دلیل غفلت متولیان تا مرز تبدیل شدن به پاتوقی برای معتادان پیش رفته، گواه روشنی بر ضعف مفرط ساختار گردشگری شهرداری است؛ نهادی که بهرغم پتانسیلهای عظیم شهری، تاکنون نتوانسته از الگوهای موفق مدیریت یکپارچه بهرهبرداری کند و جایگاه مؤثری در حفظ و پویایی این مواریث داشته باشد.
در واکنش به این انفعال فرسایشی و هدررفت سرمایههای فرهنگی، سیدکاظم زعفرانچیلر، رئیس کمیسیون سرمایهگذاری، گردشگری و بهبود فضای کسبوکار شورای اسلامی شهر تبریز، با ورود صریح به این پرونده، زنگ خطر این آشفتگی مدیریتی را به صدا درآورده است. وی ضمن هشدار نسبت به پیامدهای جبرانناپذیر این رهاشدگی، خواستار پایان دادن به سردرگمی در اداره اماکن تاریخی و ارتقای ساختاری اداره گردشگری شهرداری شده است.
با این حال، رویکرد کمیسیون گردشگری صرفاً به کالبدشکافی بحران محدود نمانده و نقشهراهی تحولگرایانه برای برونرفت از این بنبست روی میز قرار گرفته است. مانیفست این تحول، در پیشنهاد تبدیل عمارت ساعت به «مرکز روایت تبریز» تبلور یافته است؛ طرحی که در آن قرار است با عبور از موزهداری سنتی و بهکارگیری فناوریهای نوین، ابزارهای تعاملی و روایتهای چندرسانهای، تاریخ پرفراز و نشیب این دیار از حماسه مشروطه تا تبریز معاصر برای مخاطب امروز بازآفرینی شود. احیای تالار میرعلی تبریزی و طراحی هویتی فضای سبز عمارت بر پایه نمادهای اصیل فرهنگی، اضلاع دیگر این چشمانداز هستند تا عمارت ساعت بار دیگر از انزوای کنونی خارج شده و به قطب تپنده گردشگری مدرن و هویتمحورِ تبریز تبدیل گردد.
سیدکاظم زعفرانچیلر، رئیس کمیسیون سرمایهگذاری، گردشگری و بهبود فضای کسبوکار شورای اسلامی شهر تبریز با انتقاد از بلاتکلیفی عمارت ساعت و پراکندگی مدیریت بناهای تاریخی، بر لزوم رسیدگی به وضعیت این مجموعه، تقویت جایگاه گردشگری در شهرداری و تبدیل عمارت ساعت به «مرکز روایت تبریز» با بهرهگیری از شیوههای نوین و تعاملی تأکید کرد.
وی، با اشاره به جایگاه ویژه عمارت ساعت اظهار کرد: عمارت ساعت یکی از مهمترین نمادهای هویتی شهر تبریز و نخستین و پربازدیدترین جاذبه گردشگری این شهر در سال اخیر بوده که همواره با استقبال گسترده گردشگران داخلی و خارجی مواجه بوده است. البته امسال به دلیل اجرای عملیات مرمت، تغییرات مجموعه و همچنین شرایط خاص کشور، امکان حضور و استقبال گردشگران همانند سالهای گذشته فراهم نشد.
عضو شورای شهر تبریز با بیان اینکه عمارت ساعت در حال حاضر دچار نوعی رکود و بلاتکلیفی شده است، افزود: بارها این موضوع را به شهردار تبریز منتقل کردهام. متأسفانه برخی پروژههای مهم شهری، از جمله یخچال صادقیه، سالهاست در وضعیت نامشخص قرار دارند و تعیین تکلیف نشدهاند.
زعفرانچیلر ادامه داد: یکی از مشکلات اساسی، نبود مدیریت واحد برای خانهها و بناهای تاریخی تبریز است. امروز خانه علی موسیو به عنوان موزه تعطیل است، خانه شربتاوغلی تحت مدیریت دیگری قرار دارد و هر یک از بناهای تاریخی توسط مجموعهای جداگانه اداره میشوند. این پراکندگی مدیریتی موجب سردرگمی، آشفتگی و بلاتکلیفی در حوزه حفظ و بهرهبرداری از میراث تاریخی شهر شده است.
وی با اشاره به وضعیت برخی دیگر از بناهای تاریخی گفت: خانه امیرکبیر نیز به حال خود رها شده و متأسفانه به محلی برای حضور افراد معتاد تبدیل شده است. در حالی که بناهای ارزشمند تاریخی در اختیار مدیریت شهری قرار دارند، آنگونه که باید از آنها نگهداری و بهرهبرداری نمیشود. این موضوع نیازمند توجه جدی است.
رئیس کمیسیون سرمایهگذاری، گردشگری و بهبود فضای کسبوکار شورای اسلامی شهر تبریز با تأکید بر لزوم تقویت جایگاه گردشگری در ساختار شهرداری اظهار کرد: اگرچه اداره گردشگری در ساختار شهرداری ایجاد شده است، اما هنوز نتوانسته جایگاه شایسته و اثرگذاری در توسعه گردشگری شهر داشته باشد. لازم است بررسی شود که در سایر شهرهای موفق، حوزه گردشگری ذیل چه ساختاری فعالیت میکند تا بتوان با الگوبرداری مناسب، زیرساختهای گردشگری تبریز را نیز تقویت کرد.
زعفرانچیلر با اشاره به اهمیت تاریخی عمارت ساعت خاطرنشان کرد: این بنا صرفاً متعلق به تبریز نیست. پس از وقوع سیل در تبریز، بسیاری از شهرهای کشور کمکهای مالی قابل توجهی به مردم این شهر کردند و بخشی از اعتبارات مازاد آن کمکها برای بازسازی و مرمت عمارت ساعت هزینه شد. از این رو میتوان گفت مردم سراسر ایران در حفظ و احیای این بنای ارزشمند سهیم هستند.
وی، افزود: امروز این ساختمان در شرایط رکود قرار گرفته و به همین دلیل موضوع را در دستور کار کمیسیون قرار دادهایم تا مشخص شود پروژه در چه مرحلهای قرار دارد و برای خروج از این وضعیت چه برنامهای باید اجرا شود.
عضو شورای اسلامی شهر تبریز با اشاره به وضعیت نگهداری ساختمان گفت: متأسفانه برخی شیشههای عمارت شکسته و نیازمند رسیدگی و مرمت فوری هستند. حفظ این بنای شاخص باید در اولویت مدیریت شهری قرار گیرد.
زعفرانچیلر، تالار میرعلی تبریزی را یکی از ظرفیتهای ارزشمند عمارت ساعت دانست و تصریح کرد: این تالار از کیفیت مطلوبی برخوردار است و میتوان با برنامهریزی مناسب، بهرهبرداری فرهنگی و گردشگری بیشتری از آن داشت.
رئیس کمیسیون سرمایهگذاری، گردشگری و بهبود فضای کسبوکار شورای اسلامی شهر تبریز در پایان پیشنهاد کرد: عمارت ساعت میتواند به «مرکز روایت تبریز» تبدیل شود؛ مرکزی که تاریخ، هویت و تحولات این شهر را از دوره مشروطه، قیام 29 بهمن، دوران پیش و پس از انقلاب اسلامی تا تبریز معاصر، با بهرهگیری از فناوریهای نوین، شیوههای تعاملی و روایتهای چندرسانهای به بازدیدکنندگان معرفی کند.
وی همچنین بر لزوم توجه به هویتبخشی فضای بیرونی عمارت تأکید کرد و گفت: طراحی حیاط عمارت ساعت باید با نگاه هویتی انجام شود. استفاده از گلها و عناصر فضای سبز نباید صرفاً جنبه زیبایی داشته باشد، بلکه هر یک میتواند نمادی از فرهنگ، تاریخ و هویت تبریز باشد و به تقویت هویت این مجموعه تاریخی کمک کند.
انتهای پیام/