به گزارش خبرنگار اجتماعی خبرگزاری تسنیم، حسن آقابابایی، مدیرکل دفتر برنامهریزی و تألیف کتابهای درسی فنیوحرفهای و کاردانش، در یادداشتی، با بررسی همگرایی سیاستهای کلی اقتصاد مقاومتی و یافتههای جدید نظامهای آموزش فنی و حرفهای جهان، نقش آموزشهای مهارتی را در توسعه سرمایه انسانی، افزایش بهرهوری و شکلگیری اقتصاد رقابتپذیر تبیین کرده است.
متن این یادداشت به شرح زیر است:
هیچ کشوری بدون نظام آموزش فنی و حرفهای توانمند، اقتصاد رقابتپذیر نخواهد داشت.
در ادبیات توسعه، همواره از سرمایه، فناوری و منابع طبیعی بهعنوان عوامل رشد اقتصادی یاد شده است؛ اما تجربه دهههای اخیر نشان داده است که هیچیک از این عوامل، بدون سرمایه انسانی ماهر، قادر به ایجاد اقتصادی رقابتپذیر، بهرهور و پایدار نیستند.
از همین رو، کتاب Handbook of Vocational Education and Training (2025) پس از بررسی تجربه کشورهای پیشرو، به این جمعبندی میرسد که «هیچ کشوری بدون نظام آموزش فنی، حرفهای و مهارتی توانمند، نمیتواند اقتصاد رقابتپذیر، بهرهور و پایدار ایجاد کند.
این گزاره، اگرچه حاصل پژوهشهای تطبیقی امروز جهان است، اما سالها پیش در سیاستهای کلی اقتصاد مقاومتی جمهوری اسلامی ایران مورد تأکید قرار گرفته بود.
رهبر معظم انقلاب اسلامی، با طرح مفهوم اقتصاد مقاومتی و ابلاغ سیاستهای کلی آن، الگویی از توسعه اقتصادی مبتنی بر درونزایی، برونگرایی، مردممحوری، دانشبنیانی، بهرهوری، عدالت، نوآوری و تابآوری ارائه کردند و بر استفاده از نیروی انسانی کارآمد، خلاق و افزایش بهرهوری بهعنوان راهکار حل مسائل اقتصادی کشور تأکید داشتند.
این تأکیدها نشان میدهد اقتصاد مقاومتی، بیش از آنکه صرفاً یک سیاست اقتصادی باشد، راهبردی برای توسعه سرمایه انسانی است و آموزشهای فنی، حرفهای و مهارتی مهمترین زیرساخت تحقق آن به شمار میروند.
16 عامل موفقیت نظامهای آموزش فنی و حرفهای جهان
کتاب Handbook of Vocational Education and Training با بررسی تجربه کشورهای موفق، 16 عامل مشترک را بهعنوان ارکان موفقیت نظامهای آموزش مهارتی معرفی میکند که در چهار محور اصلی قابل دستهبندی هستند:
حکمرانی هوشمند؛ شامل رهبری و سیاستگذاری ملی، قوانین پایدار، مشارکت صنعت و تأمین مالی پایدار.
پیوند با اقتصاد؛ شامل آموزش مبتنی بر نیاز بازار کار، آیندهنگری مهارتی، نظام اطلاعات بازار کار و استانداردهای ملی شایستگی.
تحول آموزشی؛ شامل برنامههای درسی منعطف، یادگیری مادامالعمر، بهرهگیری از فناوریهای نوین و توانمندسازی مستمر معلمان.
توسعه اجتماعی و اقتصادی؛ شامل ارتقای منزلت آموزش مهارتی، عدالت آموزشی، نوآوری و کارآفرینی و همسویی با استانداردهای بینالمللی.
تأمل در این عوامل نشان میدهد تقریباً همه آنها با مؤلفههای اقتصاد مقاومتی همراستا هستند؛ از افزایش بهرهوری و دانشبنیان شدن اقتصاد گرفته تا توسعه سرمایه انسانی، مردمیسازی و تقویت تولید داخلی.
آموزش مهارتی؛ حلقه اتصال آموزش و اقتصاد
اگر اقتصاد مقاومتی راهبرد کلان توسعه اقتصادی باشد، آموزشهای فنی و حرفهای ابزار تحقق آن هستند. هیچ صنعتی بدون نیروی کار ماهر، هیچ فناوری بدون آموزش تخصصی و هیچ اقتصاد دانشبنیانی بدون مهارتآموزی پایدار شکل نخواهد گرفت.
از این منظر، هنرستانها و مراکز آموزش مهارتی صرفاً مراکز آموزشی نیستند، بلکه کارخانههای تولید سرمایه انسانی محسوب میشوند و هر برنامه درسی مبتنی بر شایستگی، هر کارگاه آموزشی، هر دوره کارآموزی و هر هنرجوی توانمند، مستقیماً به افزایش بهرهوری و تقویت اقتصاد ملی کمک میکند.
فرصت پیشروی ایران
در سالهای اخیر، اجرای قانون نظام جامع آموزش و تربیت فنی، حرفهای و مهارتی و آییننامه اجرایی بند «ث» ماده 89 برنامه هفتم توسعه، مسیر جدیدی برای تحول آموزشهای مهارتی کشور گشوده است.
بازطراحی رشتهها بر پایه شایستگیهای حرفهای، توسعه آموزش در محیط واقعی کار، مشارکت مؤثر صنعت، بهرهگیری از فناوریهای نوین، هوش مصنوعی و یادگیری مادامالعمر، همگی اقداماتی هستند که با یافتههای این کتاب و اصول اقتصاد مقاومتی همراستا بوده و میتوانند نظام آموزشهای فنی و حرفهای را به یکی از مهمترین پیشرانهای توسعه ملی تبدیل کنند.
امروز آموزشهای فنی و حرفهای صرفاً ابزاری برای اشتغال نیستند، بلکه سرمایهگذاری راهبردی برای آینده اقتصاد کشور به شمار میروند. تجربه جهانی نشان میدهد اقتصادهای موفق، پیش از آنکه در کارخانهها ساخته شوند، در کلاسهای درس، کارگاههای آموزشی و مراکز مهارتآموزی شکل میگیرند.
از اینرو، اقتصاد مقاومتی بدون نظام آموزش فنی و حرفهای توانمند به نتیجه مطلوب نخواهد رسید و آموزشهای فنی و مهارتی زمانی به رسالت واقعی خود دست مییابند که موتور محرک بهرهوری، تولید، نوآوری و رقابتپذیری اقتصاد ایران باشند
انتهای پیام/