به گزارش خبرنگار اقتصادی خبرگزاری تسنیم، بازار سرمایه در ابتدای معاملات امروز بار دیگر با چالشی مواجه شد که اگرچه در مدت کوتاهی برطرف شد، اما پیامدهای آن فراتر از یک اختلال فنی چندساعته است؛ اختلال در سامانه آنلاین برخی کارگزاریها که باعث شد بخشی از سهامداران در ثبت سفارشهای خرید و فروش با مشکل مواجه شوند، بار دیگر موضوع پایداری زیرساختهای معاملاتی و میزان آمادگی بازار برای مدیریت بحرانهای فنی را به صدر توجهات بازگرداند.
این در شرایطی است که مدیرعامل رایان همافزا در توضیح این اتفاق اعلام کرد اختلال ایجادشده ناشی از مسائل زیرساختی بوده و ارتباطی با نرمافزار سامانه نداشته است. به گفته مهدی احمدی، مشتریان برخی کارگزاریها در ثبت سفارش با مشکل مواجه شدند، اما با هماهنگی مرکز نظارت بر امنیت اطلاعات بازار سرمایه (مکنا)، مشکل برطرف شد و خدمات سامانههای آنلاین به حالت عادی بازگشت.
البته با وجود رفع سریع این اختلال، مسئله اصلی برای بازار سرمایه فقط «زمان رفع مشکل» نیست؛ بلکه تکرارپذیری چنین اتفاقاتی و اثر آن بر اعتماد سرمایهگذاران اهمیت بیشتری دارد؛ چرا که بازار سهام، بازاری است که تصمیمگیری در آن به ثانیهها وابسته است و از دسترس خارج شدن ابزار معامله حتی برای مدت کوتاه میتواند برای برخی فعالان به معنای از دست دادن فرصت، تغییر استراتژی معاملاتی یا ایجاد احساس بیعدالتی باشد.
با این حال، این نخستین بار نیست که سامانههای معاملاتی یا زیرساختهای وابسته به بازار سرمایه با اختلال مواجه میشوند؛ و در سالهای گذشته نیز موارد متعددی از اختلال در سامانه معاملات آنلاین برخی کارگزاریها گزارش شده است. به عنوان مثال در یکی از موارد، مدیران حوزه فناوری بازار سرمایه اعلام کرده بودند اختلال در زیرساخت فناوری اطلاعات موضوعی است که ممکن است رخ دهد، اما تکرار مداوم و گسترده آن میتواند به یک نگرانی جدی تبدیل شود. همچنین در مقاطعی به دلیل استفاده تعداد قابل توجهی از کارگزاریها از زیرساخت یک ارائهدهنده خدمات، بروز مشکل در یک بخش میتوانست تعداد زیادی از کاربران را تحت تاثیر قرار دهد.
با این تفاسیر مشکل اصلی اینجاست که بازار سرمایه ایران در سالهای اخیر تلاش کرده اعتماد عمومی را بازسازی کند؛ اعتمادی که تحت تاثیر عواملی مانند نوسانات شدید، تصمیمهای ناگهانی، محدودیتهای معاملاتی و تجربههای تلخ برخی سرمایهگذاران آسیب دیده است. در چنین شرایطی، هر اختلال فنی حتی اگر کوتاهمدت باشد، میتواند این ذهنیت را تقویت کند که زیرساخت بازار هنوز متناسب با حجم و اهمیت معاملات توسعه پیدا نکرده است.
ضمن این که سامانههای معاملاتی در بازارهای مدرن مالی بخشی از ستون فقرات اعتماد عمومی محسوب میشوند؛ و همانطور که بانکها بدون سیستمهای پایدار پرداخت نمیتوانند اعتماد مشتریان را حفظ کنند، بازار سرمایه نیز بدون دسترسی پایدار، سریع و عادلانه به سامانه معاملات نمیتواند مشارکت پایدار سرمایهگذاران را تضمین کند.
از سوی دیگر، نکته قابل تاکید ان است که اتکا به راهکارهای واکنشی و رفع مشکل پس از وقوع، کافی نیست. چرا که بازار سرمایه نیازمند نگاه پیشگیرانه در حوزه زیرساخت شامل افزایش ظرفیت سامانهها، ایجاد مسیرهای جایگزین، آزمونهای دورهای بحران، شفافیت بیشتر در اعلام منشأ اختلال و تعیین مسئولیت دقیق میان شرکتهای فناوری، کارگزاریها و نهادهای ناظر است.
در مجموع اختلال امروز شاید یک بحران بزرگ معاملاتی ایجاد نکرد، اما بهعنوان یک «سکته ناقص» در سیستم معاملاتی باید جدی گرفته شود. بعلاوه این که بازار سرمایه برای جذب سرمایههای جدید بیش از هر چیز به اعتماد نیاز دارد و اعتماد نیز نه فقط با وعده، بلکه با تجربه روزمره سهامداران از یک بازار پایدار، شفاف و قابل اتکا ساخته میشود.
به همین دلیل، هر اختلال فنی باید نه صرفا بهعنوان یک حادثه مقطعی، بلکه بهعنوان یک آزمون برای بلوغ زیرساختهای بازار سرمایه دیده شود؛ زیرا هزینه تکرار چنین اتفاقاتی فقط چند دقیقه قطعی سامانه نیست، بلکه میتواند کاهش اعتماد سرمایهگذاران باشد.
انتهای پیام/