به گزارش خبرگزاری تسنیم از بوشهر، شهادت حضرت امام سجاد(ع)، چهارمین اختر تابناک آسمان امامت و ولایت، یادآور مجاهدتهای امامی است که در سختترین شرایط پس از واقعه عاشورا، با صبر، روشنگری و تبیین معارف ناب اسلام، پیام نهضت حسینی را زنده نگه داشت و مانع تحریف آن شد.
امام سجاد(ع) که در دوازدهم محرم سال 95 هجری به دستور ولید بن عبدالملک مسموم و به شهادت رسید، به عنوان پرچمدار جهاد تبیین پس از عاشورا شناخته میشود. آن حضرت با بهرهگیری از خطبههای روشنگر، دعاهای پرمعنا در صحیفه سجادیه و تربیت شاگردان، نقش بیبدیلی در حفظ فرهنگ عاشورا و گسترش آموزههای اهلبیت(ع) ایفا کردند و اجازه ندادند حقیقت قیام امام حسین(ع) در گردوغبار تبلیغات بنیامیه به فراموشی سپرده شود.
دعا؛ سلاح مبارزه با استبداد اموی
امام سجاد(ع) با بینشی شگرف و با درک درست زمان، دعا و مناجات را به عنوان یکی از بهترین شیوههای تبیین معارف بلند اسلام و موفقترین راههای مبارزه بر ضد رژیم استبداد اموی برگزیدند. این شیوه پرنفوذ، توجه و حساسیت عمال اموی را کمتر برمیانگیخت و امام در قالب دعا، افزون بر نشر فرهنگ انسانساز اسلام، غاصبانه و نامشروع بودن حکومت بنیامیه، بدعتها و جنایتهای آنان را نیز برای مردم تبیین میکردند.
برای مثال، در یکی از دعاهای صحیفه سجادیه، امام سجاد(ع) میفرمایند: پروردگارا! حکومتِ ویژه خلفا و برگزیدگان بلندمرتبه توست که بناحق مورد غصب دیگران قرار گرفته است… به گونهای که برگزیدگان و خلفای تو مغلوب و مقهور و مظلوم شدهاند، احکام دینت تحریف شده، کتابت را متروک کردهاند و به سنتهای پیامبرت عمل نمیشود.
صحیفه سجادیه؛ گنجینه نیایش و معلم راز و نیاز بشریت
صحیفه سجادیه که به شهادت همه حقیقتباوران، پس از قرآن مجید و نهجالبلاغه، بزرگترین و مهمترین گنجینه گرانبهای حقایق و معارف الهی به شمار میرود، زاییده اندیشههای بلند معرفتشناختی امام سجاد(ع) است. از سینه پرسوز امام که از سرچشمه وحی الهی ریشه داشت، دریایی از دُرّهای معانی به یادگار ماند که صحیفه سجادیهاش خواندهاند.
این صحیفه عشق و معنا تا آنجا والاست که پارهای از اندیشمندان برجسته آن را «أُخت القرآن» (همتای قرآن)، «انجیل اهلبیت(ع)» و «زبور آل محمد(ص)» لقب دادهاند. غور در اقیانوس بیکران صحیفه سجادیه، دنیایی از عظمت و شکوه را همراه با تجلی عرفان ناب الهی پیش روی آدمی به تصویر میکشد و هر انسان دینباور را به پرستشی آگاهانه و شورانگیز تشویق میکند.
شکوه عبادت عارفانه امام سجاد(ع)
امام سجاد(ع) شکوه عبادت عارفانه و شگفتی پرستش عاشقانه را تفسیری روشن و زیبا بود. آن امام با شیفتگی خاص آمیخته با معرفت کامل، خدا را پرستش میکرد. در حکایتی اعجابانگیز از اوج عرفان آن امام گفتهاند: شبی برای عبادت برخاست، هنگام وضو، چشمش به ستارگان افتاد، همچنان به ستارگان مینگریست و در اندیشه آفریدگار و آفرینش آنها فرو رفت، حیران و بهتزده در حالی که دستش در آب بود، به آسمان چشم دوخته بود تا صدای اذان صبح را شنید.
آنچه امروز از پیام عاشورا به دست ما رسیده، مرهون مجاهدتهای امام سجاد(ع) در دوران اسارت و پس از آن است؛ امامی که با زبان دعا، خطبه و معرفت، راهگشای نسلهای بشریت شد و صحیفه سجادیه را به عنوان گنجینهای از معارف الهی و نیایش به یادگار گذاشت.
پیوند فرهنگ عاشورا با آیینهای سنتی بوشهر
ماه محرم و صفر برای مردم بوشهر تنها یک مناسبت مذهبی نیست؛ بلکه بخشی از هویت فرهنگی، اجتماعی و تاریخی این دیار محسوب میشود. سوگواری سنتی بوشهریها با نوای حزنانگیز سنج و دمام، مراسم دلنشین سینهزنی و مرثیهسرایی که نسل به نسل منتقل شده، زبان گویای ارادت مردم این استان به ساحت مقدس اهلبیت عصمت و طهارت(ع) به ویژه امام سجاد (ع) است.
آنچه اجتماع شبانه مردم بوشهر در میدانها را از سایر نقاط کشور متمایز میکند، پیوند عمیق فرهنگ عاشورا با حماسههای ملی و انقلابی است. سینهزنیهای سنتی که با نوای سنج و دمام همراه است، نه تنها یادآور مصائب امام سجاد(ع) و شهدای کربلاست، بلکه در شبهای حماسی میدانهای بوشهر، رنگ مقاومت و ایستادگی به خود گرفته و شعارهای حسینی با شعارهای انقلابی در هم میآمیزد.
آیین سنج و دمام بوشهر که قدمتی دیرینه دارد، در مراسم شهادت امام سجاد(ع) نیز همچنان به عنوان یکی از شاخصترین نمادهای عزاداری در این استان به کار گرفته میشود. نوای حزین سنج و ضرباهنگ منظم دمام، قلوب عزاداران را متأثر کرده و فضایی سرشار از معنویت و ارادت به خاندان عصمت و طهارت ایجاد میکند.
این مراسم سوگواری درحالی برگزار میشود که مردم بوشهر همانند شبهای گذشته، همزمان با عزاداری بر مصائب اهلبیت(ع)، بر آرمانهای انقلاب اسلامی و جبهه مقاومت نیز پای میفشارند. این پیوند ارزشمند میان فرهنگ عاشورا و حماسههای شبانه، نشاندهنده عمق بصیرت و آگاهی مردم این دیار است که عزاداری بر سیدالشهدا(ع) و امام سجاد(ع) را با دفاع از کیان اسلامی و ارزشهای انقلاب عجین کردهاند.
بیتردید سوگواری سنتی بوشهریها در ایام شهادت امام سجاد(ع) که با آیینهای خاص سینهزنی، سنج و دمام و مراسم شبانه همراه است، ضمن حفظ اصالتهای دیرینه عاشورایی، پیام مقاومت، ایستادگی و ولایتمداری را به نسلهای آینده منتقل میکند و یاد و خاطره شهدای عاشورا و امام سجاد(ع) را زنده نگه میدارد.
نویسنده : محمود خدری، مدرس دانشگاه
انتهای پیام/