به گزارش خبرنگار فرهنگی خبرگزاری تسنیم، احمد محمدی عضو هیات علمی دانشگاه آزاد اسلامی و پژوهشگر حوزه مطالعات فرهنگی در نشست علمی دانشگاه اجتماعی؛ از جنگ 12 روزه تا جنگ رمضان با تأکید بر اینکه جنگها تنها عرصه رویاروییهای نظامی و سیاسی نیستند، اظهار کرد:در ژرفترین لایههای خود، جنگها میدان بازتعریف نسبت انسانها با یکدیگر و بستری برای بازآرایی پیوندهای اجتماعی به شمار میروند. جنگ 12 روزه و جنگ رمضان را نباید صرفاً دو رخداد نظامی یا سیاسی تلقی کرد، بلکه این دو تجربه تاریخی، ظرفیتهای پنهان جامعه ایرانی را آشکار کردهاند و نشان دادهاند که تداوم ملتها بیش از آنکه وابسته به ابزارهای سخت باشد، بر پایه سرمایههای نرم، همبستگیهای اخلاقی و احساس سرنوشت مشترک شکل میگیرد.
این پژوهشگر و عضو هیات علمی دانشگاه آزاد اسلامی خاطرنشان کرد: در میان نهادهای مدرن، دانشگاه جایگاهی ممتاز برای فهم و صورتبندی این تجربه تاریخی دارد، اما اگر این نهاد همچنان خود را تنها تولیدکننده دانش تخصصی و تربیتکننده نیروی انسانی بداند، از درک مهمترین نیاز عصر جدید بازخواهد ماند. مسئله اصلی جهان امروز، کمبود اطلاعات و دانش نیست، بلکه فرسایش پیوندهای اجتماعی، کاهش اعتماد عمومی و تهدید سرمایههای معنوی جوامع است و از همین رو، بیش از هر زمان دیگری نیازمند ظهور دانشگاه اجتماعی هستیم.
محمدی افزود: دانشگاه اجتماعی نهادی است که رسالت خود را صرفاً در تولید علم خلاصه نمیکند، بلکه بازتولید همبستگی، امید و خودآگاهی تاریخی را نیز بر عهده دارد.قرن بیستویکم، عصر گذار از دانشگاه دانایی به دانشگاه همبستگی است. دانشگاه دانایی به انباشت اطلاعات و توسعه مرزهای دانش میاندیشد، اما دانشگاه همبستگی افزون بر این وظیفه، مسئولیت حفظ روح جامعه را نیز بر دوش میکشد. در چنین افقی، دانش دیگر صرفاً ابزاری برای تسلط بر طبیعت نیست، بلکه راهی برای صیانت از انسان و پاسداری از زیست جمعی محسوب میشود.
وی در ادامه با اشاره به تجربه جنگ 12 روزه و خاطره تاریخی جنگ رمضان اظهار کرد: جامعه ایرانی در لحظات دشوار بار دیگر نشان داده است که ظرفیتهای بزرگ همدلی، ایثار، مسئولیتپذیری و کنش جمعی همچنان در اعماق آن زنده است. این سرمایههای اجتماعی اگر تنها در سطح هیجانهای مقطعی باقی بمانند، به تدریج دچار فرسایش خواهند شد و مسئله اساسی این است که چه نهادی میتواند این تجربههای گذرا را به حافظهای ماندگار و سرمایهای تمدنی تبدیل کند.
عضو هیات علمی دانشگاه آزاد اسلامی خاطر نشان کرد: دانشگاه اجتماعی میان گذشته و آینده پل میزند و خاطرههای پراکنده را به حافظه تاریخی، احساسات زودگذر را به فرهنگ مشارکت و تجربههای زیسته را به آگاهی جمعی تبدیل میکند. رسالت این دانشگاه صرفاً تربیت متخصص نیست، بلکه پرورش شهروندانی است که بتوانند نسبت خود را با خیر عمومی، مسئولیت اجتماعی و سرنوشت مشترک بازتعریف کنند.همچنین در این معنا، دانشگاه نه در حاشیه جامعه بلکه در قلب تحولات اجتماعی قرار دارد و به یکی از مهمترین بازیگران عرصه عمومی تبدیل میشود.البته آنچه جنگها را به سرمایهای برای تداوم تاریخی ملتها تبدیل میکند، صرفاً پیروزی یا شکست نظامی نیست، بلکه توانایی تبدیل رنجهای مشترک به معناهای مشترک است. بنابراین ملتهایی که از دل بحران، روایت مشترک، حافظه مشترک و امید مشترک میآفرینند، قادرند از مرزهای زمان عبور کنند و به افق تمدنی دست یابند. از این منظر دانشگاه اجتماعی در حقیقت کارگاه تولید همین معناهای مشترک است و به عنوان حافظ خاطرههای جمعی و معمار آیندههای مشترک عمل میکند.
احمد محمدی نقش استاد دانشگاه در دانشگاه اجتماعی دیگر صرفاً انتقالدهنده دانش نیست، بلکه راوی تجربه تاریخی جامعه، میانجی گفتوگوهای ملی و معمار افقهای تازه برای زیست جمعی به شمار میرود. همچنین دانشجو نیز تنها مصرفکننده اطلاعات نیست، بلکه عضوی از یک اجتماع اخلاقی است که باید نسبت خود را با جامعه، فرهنگ و آینده کشور مورد بازاندیشی قرار دهد. بر همین اساس، دانشگاه از یک سازمان آموزشی فراتر میرود و به نهادی برای بازسازی اعتماد، تقویت انسجام اجتماعی و تولید امید تبدیل میشود.
وی با اشاره به فاصله تاریخی میان جنگ رمضان و جنگ 12 روزه گفت: شاید مهمترین درس این فاصله تاریخی آن باشد که جامعه ایرانی در سختترین شرایط، توانایی بازآفرینی خویش را از دست نداده است. آنچه اهمیت دارد، تبدیل این ظرفیتهای نهفته به آگاهی تاریخی و سرمایه تمدنی است و اگر نهادهای آموزشی نتوانند این مسئولیت را بر عهده بگیرند، بخش مهمی از تجربههای ارزشمند جامعه در گذر زمان به فراموشی سپرده خواهد شد. همچنین آینده دانشگاهها را نباید صرفاً با تعداد مقالهها، رتبههای جهانی و شاخصهای کمی ارزیابی کرد، زیرا در عصر بحرانهای پیچیده، معیار اصلی سنجش دانشگاهها میزان توانایی آنها در حفظ انسجام اجتماعی، بازسازی سرمایههای معنوی و تقویت امید جمعی است. از این رو عظمت دانشگاههای آینده نه در برجهای بلند و آزمایشگاههای پیشرفته، بلکه در میزان تأثیر آنها بر تداوم حیات اخلاقی و اجتماعی ملتها معنا خواهد یافت.
احمد محمدی در پایان اظهار کرد: دانشگاه اجتماعی نام یک نهاد تازه نیست، بلکه نام افقی نوین است که در آن علم و مسئولیت، دانایی و همبستگی و دانش و زندگی بار دیگر به یکدیگر پیوند میخورند.در روزگار پساجنگ، شاید هیچ رسالتی برای دانشگاهها مهمتر از پاسداری از روح جامعه نباشد؛ روحی که از جنگ رمضان تا جنگ 12 روزه، همواره توانسته است از دل تهدیدها، امکانهای تازهای برای تداوم و تعالی بیافریند.بنابراین در چنین افقی، دانشگاه دیگر تنها سنگر دانایی نیست، بلکه میدان بزرگ همبستگی و یکی از مهمترین ستونهای استمرار تاریخی و تمدنی ایران خواهد بود.
انتهای پیام/