به گزارش گروه بین الملل خبرگزاری تسنیم، سفر دو روزه هاکان فیدان وزیر امور خارجه ترکیه به مسکو و کازان، از بسیاری جهات شایان توجه است. او در دیدار با ولادیمیر پوتین رئیس جمهور روسیه، به اهمیت راهبردی روابط آنکارا – مسکو اشاره کرد و پیام رجب طیب اردوغان رئیس جمهور ترکیه را به او منتقل کرد.
فیدان در دیدارهای دیگرش با مقامات دیپلماسی و امنیتی روسیه، بارها بر اهمیت حفظ و توسعه رابطه بین ترکیه و روسیه اشاره کرد و تحلیلگران بر این باورند که ترکیه میخواهد در آستانه برگزرای نشست سران ناتو در آنکارا، یک بار دیگر به مقامات روسی اطمینان دهد که با وجود عضویت در پیمان نظامی ناتو، به حفظ و تقویت رابطه با روسیه، اهمیت میدهد.
رسانههای ترکیه به این اشاره کردهاند که هاکان فیدان در سفر به مسکو، علاوه بر موضوعات مرتبط با روابط دوجانبه، با مقامات مسکو درباره نگرش ناتو به اوکراین، امنیت انرژی و مذاکرات ایران – آمریکا صحبت کرده است.
هاکان فیدان در دیدار با همتای روسیاش سرگئی لاوروف به این اشاره کرد که روابط بین ترکیه و روسیه به لطف کارهایی که مطابق با چشمانداز تعیین شده توسط رهبران هر دو کشور انجام شده، به طور فزایندهای نهادینه شده و بهبود یافته است.
فیدان گفت: «سفرهای سطح بالا و تلاشهای هماهنگی بین دو کشور بدون وقفه ادامه دارد. مسئولین، بازرگانان، ویژه رهبران و وزرا، دائماً در حال کار روی چگونگی پیشبرد روابط بین دو کشور در بسیاری از زمینهها هستند. ترکیه و روسیه در حال انجام پروژههای بسیار جدی در زمینه تجارت، انرژی و ارتباطات هستند و همچنین در حال ارزیابی پروژههای بالقوه هستند».
فیدان اطمینان داد که مقامات ترکیه برای تسهیل گفتگو و توافق بین روسیه و اوکراین، آماده ارائه هر نوع کمک و همراهی هستند.
لاوروف نیز گفت: «روابط تجاری و اقتصادی ما در حال توسعه است. امیدوارم بیستمین نشست کمیسیون مشترک اقتصادی قبل از پایان سال برگزار شود. نه تنها روابط دوجانبه، بلکه دستور کار منطقهای و بینالمللی ما نیز پربار است. ما دائماً در مورد این مسائل تبادل نظر میکنیم. ما مرتباً به مسائل خاورمیانه، قفقاز جنوبی و آسیای مرکزی میپردازیم. ما برای علاقه دوستان ترک خود به یافتن یک راهحل عادلانه، محکم و پایدار برای وضعیت اوکراین ارزش قائلیم».
هاکان فیدان همچنین در چارچوب سفر خود به مسکو، با سرگئی شویگو، دبیر شورای امنیت ملی روسیه دیدار کرد. در این دیدار سرگئی شویگو اعلام کرد که روسیه و ترکیه همیشه توانستهاند راهحلهای مناسبی برای مشکلات پیدا کنند.
او همچنین گفت: «روسیه و ترکیه تمام تلاش خود را برای تهیه و اجرای توافقنامههای استانبول انجام دادهاند. البته قبل از آن هم در زمینه مبارزه با تروریسم در سوریه با هم همکاری کرده اند. هیچ مسئلهای نبود که نتوانیم در زمینههایی مانند منطقه کاهش تنش در ادلب یا مبارزه با تروریسم حل کنیم. همچنین در مورد مسائلی مانند بازگشت کشتیهای ترکیه از بنادر اوکراین، سازماندهی محمولههای غذایی به ترکیه و رفع موانع حمل بار کار انجام شد. توافقنامههایی در استانبول با تلاشهای مشترک تهیه شد. اگر غرب مداخله نمیکرد، این روند تکمیل میشد. روسیه و ترکیه تمام تلاش خود را برای اطمینان از تهیه و اجرای توافقنامههای استانبول انجام دادند».
فیدان در مسکو، همچنین با ایگور لویتین یکی از مشاوران پوتین، ولادیمیر مدینسکی مشاور پوتین و رئیس هیئت روسیه در مذاکرات روسیه و اوکراین، ایگور سچین رئیس شرکت روسنفت، الکساندر بورتنیکوف، مدیر سرویس امنیت فدرال (FSB)، سرگئی ناریشکین رئیس سرویس اطلاعات خارجی روسیه (SVR)، و ایگور کوستیوکوف رئیس اداره اطلاعات اصلی (GRU) ستاد کل روسیه، گفتگو کرد.
با توجه به برنامههای فشرده رئیس جمهور روسیه، هاکان فیدان مجبور شد برای دیدار با ولادیمیر پوتین، به شهر کازان پایتخت تاتارستان برود و با پوتین در آنجا گفتگو کند.
فیدان در شبکه های اجتماعی به این نیز اشاره کرده که در دیدارش با ولادیمیر پوتین، پیام اردوغان را به او منتقل کرده و فرصت گوش دادن به ارزیابیهای پوتین در مورد مسائل منطقهای را داشته است.
فیدان به این نیز اشاره کرد که در اثنای حضور در مراسمی در موسسه دولتی روابط بینالملل مسکو شرکت کرده و دکترای افتخاری به او اعطا شده و بابت این اقدام، از همه مقامات ذیربط روسیه قدردانی کرد.
فیدان تأکید کرده که روابط بین ترکیه و روسیه، که ریشه در تاریخ دارد و همکاری اقتصادی قوی و پیوندهای انسانی، برای امنیت، ثبات و رفاه بینالمللی بسیار مهم است.
نگاه تحلیلگران خارجی به روابط آنکارا – مسکو
در گزارش شورای آتلانتیک به این اشاره شده که روابط ترکیه و روسیه مبتنی بر همکاری تعاملی است، نه مشارکت ایدئولوژیک. بنابراین، آنکارا در جایی که منافع همپوشانی دارند همکاری میکند اما در جایی که منافع با هم برخورد میکنند رقابت میکند.
ولی گزارش بنیاد کارنگی اروپا از زاویه دیگری به موضوع نگاه کرده و معتقد است که سیاست ترکیه در قبال روسیه نشان دهنده استقلال استراتژیک است و در جایی که لازم باشد، ترکیه از روسیه نیز فاصله میگیرد.
در همین حال، بنیاد انگلیسی چاتم هاوس به این اشاره کرده که ترکیه از رقابت ژئوپلیتیکی برای افزایش قدرت چانهزنی استفاده میکند. در نتیجه تاکنون در چند مقطع مهم، توانسته امتیازات قابل توجهی از روسیه بگیرد.
همچنین شورای روابط خارجی اروپا، نقش ترکیه در تامین امنیت دریای سیاه و دیپلماسی منطقهای را ابزار مهمی برای مهار روسیه قلمداد کرده و توصیه کرده که با توجه به این ابزارهای موثر، اتحادیه اروپا نباید ترکیه را نادیده بگیرد.
در دیگر سو، موسسه بروکینگز بر موضوع حساسی به نام ظرافتها و ریسکهای موازنه انگشت گذاشته و در گزارش خود به این اشاره کرده که استراتژی ترکیه برای ایجاد موازنه، به آنکارا اهمیت استراتژیک داده، ولی باید این واقعیت را نیز لحاظ کرد که این نوع از موازنه، باعث ایجاد تنش با واشنگتن میشود.
موسسه آمریکایی رند نیز بر این باور است که ترکیه نه متحد روسیه است و نه یک شریک غربی کاملاً قابل پیشبینی، بلکه یک بازیگر منطقهای مستقل و بزرگ است.
از نظر تحلیلگران آمریکایی – اروپایی، ماهیت روابط ترکیه و روسیه را میتوان در چنین عبارتی خلاصه کرد: «همکاری بدون اتحاد، رقابت بدون گسست».
ترکیه و روسیه به این دلیل با هم همکاری میکنند که با وجود تضاد در منافع استراتژیک، از بسیاری جهات به یکدیگر نیاز دارند.
سفیر چه میگوید؟
سرگئی ورشینین سفیر جدید روسیه در آنکارا یکی از ارشدترین دیپلماتهایی است که روسیه تاکنون به عنوان سفیر به ترکیه فرستاده است. او قبلاً از سال 2018 تا 2026 معاون وزیر امور خارجه بود و بر حضور روسیه در سازمان ملل، دیپلماسی بینالمللی و امور امنیتی و منطقه خاورمیانه و شمال آفریقا نظارت داشت.
قبل از آن هم از سال 2011 تا 2020 ریاست میز خاورمیانه و شمال آفریقا در وزارت امور خارجه روسیه را بر عهده داشت.
او در مصاحبه با مراد یتکین از تحلیلگران و روزنامه نگاران مشهور ترکیه، درباره اجلاس سران ناتو که قرار است در 7 و 8 ژوئیه در آنکارا برگزار شود، گفته است: «من نمیدانم چه چیزی در دستور کار ناتو است. ما هیچ ارتباطی با این اتحاد نداریم. با این وجود، از نزدیک تحولات را زیر نظر داریم. انتظار ما از اجلاس ناتو این است که واقعیتهای جدید جهان را در نظر بگیرد».
او در توضیح درباره مفهوم «واقعیتهای جهان جدید» گفته است: «اکنون باید فهمید که مداخلات نظامی راه حل نیستند. جایی برای راهحلهای نظامی وجود ندارد. موضع ما در مورد اوکراین روشن است. ما طرفدار شروع گفتگو و در نظر گرفتن ریشههای درگیری هستیم. با این حال، ما همچنین میبینیم که ناتو در کنار رژیم کی یف است. ارائه سلاح به آن فقط به تشویق فعالیتهای تروریستی کمک میکند و پیشرفت به سمت صلح و امنیت در منطقه را دشوارتر میکند. ترکیه، مطابق با روح و جوهره کنوانسیون مونترو، یکی از ضامنهای امنیت و ثبات در منطقه دریای سیاه است. ما همچنین برای به حداقل رساندن خطرات، با شرکای ترک خود در تماس نزدیک هستیم. تحریکات مداوم رژیم اوکراین، نشانه روشنی از ماهیت واقعی آن و عدم توانایی مذاکره آن است».
این دیپلمات ارشد روسی درباره این موضوع که ترکیه با وجود عضویت در ناتو، چگونه میتواند روابط حسنه با مسکو را حفظ کند، چنین توضیحی ارائه داده است: «روسیه و ترکیه زمینههای مشترک زیادی دارند و امکانات همکاری بسیار گسترده است. این زمینهها شامل اقتصاد، گردشگری، انرژی، محیط زیست و حتی روابط نظامی-فنی است. بله، ترکیه عضو ناتو است و ما به این انتخاب شرکای ترک خود احترام میگذاریم. از منظری وسیعتر، ما باید زمینههایی را توسعه دهیم که برای هر دو طرف سودمند و به نفع مردم ما باشد و شرایطی را برای رفاه هر دو کشور ایجاد کند».
به نظر میرسد که ترکیه، ضمن انجام تعهدات خود در ناتو، علیرغم فشارهای احتمالی غرب، به حفظ تعادل با روسیه در راستای منافع ملی خود ادامه خواهد داد. این همان چیزی است که مسکو نیز انتظار دارد.
انتهای پیام/