حجتالاسلام مهدی عبادی، عضو هیئت علمی دانشگاه فردوسی مشهد، در گفتوگو با خبرنگار تسنیم از مشهد با اشاره به جایگاه بنیادین ولایت در اندیشه اسلامی و مکتب تشیع اظهارکرد: یکی از مهمترین آیاتی که در تبیین این موضوع مورد استناد قرار میگیرد، آیه شریفه «قُل لا أَسأَلُکُم عَلَیهِ أَجراً إِلَّا المَوَدَّةَ فِی القُربى» است؛ آیهای که در آن خداوند متعال از پیامبر اکرم(ص) میخواهد تنها مزد رسالت خویش را مودت و پیوند با اهلبیت(ع) معرفی کند.
وی افزود: آنچه در این آیه مطرح شده صرفاً یک محبت عاطفی و درونی نیست؛ زیرا محبت میتواند تنها در حد یک احساس باقی بماند، اما «مودت» مفهومی گستردهتر دارد و علاوه بر علاقه قلبی، نوعی التزام، همراهی و تبعیت عملی را نیز در بر میگیرد. از این رو کسی که مدعی مودت نسبت به اهلبیت(ع) است باید این محبت را در رفتار، تصمیمگیریها و سبک زندگی خود به نمایش بگذارد.
عبادی با بیان اینکه ولایتپذیری تنها به اعتقاد ذهنی محدود نمیشود، تصریح کرد: صرف باور داشتن به حقانیت اهلبیت(ع) برای تحقق ولایت کافی نیست. این باور زمانی معنا پیدا میکند که در عرصه عمل نیز خود را نشان دهد. قرآن کریم نیز در آیه «أَطِیعُوا اللَّهَ وَأَطِیعُوا الرَّسُولَ وَأُولِی الأَمْرِ مِنکُم» بر اطاعت و پیروی از اولیالامر تأکید میکند و همین مسئله نشان میدهد میان دوست داشتن اهلبیت(ع) و ولایتپذیری واقعی تفاوت وجود دارد.
معیار سنجش ولایتپذیری، سیره اهلبیت(ع) است
عضو هیأت علمی دانشگاه فردوسی مشهد ادامه داد: برای ارزیابی میزان پایبندی خود به ولایت باید رفتار و سیره اهلبیت(ع) را ملاک قرار دهیم. هر اندازه سبک زندگی، اخلاق، منش فردی و اجتماعی و تصمیمات ما با آموزهها و سیره معصومان(ع) هماهنگتر باشد، به همان میزان میتوان گفت در مسیر مودت و ولایت حقیقی گام برداشتهایم.
وی با اشاره به حدیث معروف سلسلهالذهب از امام رضا(ع) اظهار کرد: آن حضرت در این روایت پس از بیان جایگاه توحید، میفرمایند «و أنا من شروطها»؛ یعنی ولایت اهلبیت(ع) از شرایط ورود به حصن امن توحید است. این روایت نشان میدهد که ایمان و توحید بدون پذیرش ولایت به کمال نمیرسد و صرف اظهار محبت نمیتواند انسان را به حقیقت این مسیر رهنمون سازد.
عبادی خاطرنشان کرد: در فرهنگ شیعه هرگز محبت بدون تبعیت و عمل کافی دانسته نشده است. قرآن کریم و روایات اهلبیت(ع) همواره بر این نکته تأکید دارند که اعتقاد اگر با عمل همراه نباشد، نمیتواند انسان را به مقصد برساند. بنابراین کسی که خداوند، پیامبر اکرم(ص) و اولیای الهی را به عنوان ولی و راهبر خود پذیرفته است، باید در مقام عمل نیز از آنان پیروی کند.
غدیر؛ نماد پیوند محبت با اطاعت
وی واقعه غدیر را کاملترین جلوه تبیین مفهوم ولایت دانست و گفت: پیامبر اکرم(ص) در خطبه غدیر پس از معرفی امیرالمؤمنین(ع) به عنوان جانشین و ولی مسلمانان، دعای معروف «اللهم وال من والاه و عاد من عاداه و انصر من نصره» را بیان فرمودند. این فرازها به روشنی نشان میدهد که ولایت تنها به دوستی و محبت محدود نمیشود، بلکه حمایت، یاری و تبعیت عملی از امام را نیز شامل میشود.
عضو هیئت علمی دانشگاه فردوسی مشهد افزود: مسلمانانی که در غدیر حضور داشتند نیز این پیام را به همین معنا دریافت کردند. اگر هدف تنها ابراز محبت نسبت به امیرالمؤمنین(ع) بود، نیازی به بیعت عمومی وجود نداشت. در حالی که پیامبر اکرم(ص) پس از پایان خطبه، از حاضران برای حضرت علی(ع) بیعت گرفتند و این بیعت در حقیقت اعلام پذیرش مسئولیت اطاعت و پیروی از ولایت بود.
عبادی با اشاره به گزارشهای تاریخی درباره این واقعه بزرگ اسلامی تصریح کرد: کاروان عظیم حجةالوداع برای مدت یک تا سه روز در منطقه غدیر خم توقف کرد و مردان و زنان حاضر با امیرالمؤمنین(ع) بیعت کردند. حتی افرادی که در دل با این مسئله موافق نبودند نیز در این مراسم حضور یافتند. این اقدام پیامبر اکرم(ص) در واقع تثبیت یک پیمان عمومی و اتمام حجت برای امت اسلامی بود.
عهد غدیر؛ پیمانی که باید در زندگی جاری شود
عبادی در ادامه با اشاره به اهمیت وفای به عهد در آموزههای قرآنی اظهار کرد: مسئله عهد و پیمان از مفاهیم برجسته قرآن کریم است. آیاتی همچون «أوفوا بالعقود» و «أوفوا بعهدی أوف بعهدکم» بیانگر آن است که خداوند بر پایبندی به پیمانها تأکید ویژه دارد. در غدیر نیز پیامبر اکرم(ص) از مسلمانان پیمان گرفتند که در مسیر ولایت ثابتقدم بمانند و نسبت به این عهد وفادار باشند.
وی با بیان اینکه حقیقت ایمان با ولایت پیوند خورده است، گفت: در روایتی از امام باقر(ع) آمده است که اسلام بر پنج پایه استوار شده و در میان این ارکان، ولایت جایگاهی محوری دارد و حلقه اتصال سایر ارکان به شمار میرود. از همین رو در برخی روایات تأکید شده است که اگر ولایت مورد توجه قرار نگیرد، سایر اعمال نیز به کمال مطلوب خود نخواهند رسید.
وفاداری به ولایت در میدان عمل معنا پیدا میکند
عضو هیئت علمی دانشگاه فردوسی مشهد تأکید کرد: وفاداری به پیمان غدیر نباید تنها در قالب شعار یا مناسبتهای مذهبی باقی بماند، بلکه لازم است در تمامی ابعاد زندگی فردی، عبادی، اخلاقی و اجتماعی ظهور و بروز داشته باشد. کسی که خود را ملتزم به ولایت میداند باید در روابط اجتماعی، مسئولیتهای شغلی، فعالیتهای فرهنگی و رفتارهای فردی خود بر اساس آموزههای اهلبیت(ع) حرکت کند.
وی ادامه داد: هر فرد در هر جایگاه اجتماعی که قرار دارد، خواه استاد دانشگاه باشد، خواه کارمند، کارگر، بازاری یا فعال فرهنگی، میتواند با انجام صحیح مسئولیتهای خود در مسیر تحقق جامعهای اسلامی، عادلانه و مبتنی بر ارزشهای الهی نقشآفرینی کند. این رویکرد، جلوه عملی پایبندی به ولایت و حرکت در مسیر آرمانهای الهی است.
عبادی خاطرنشان کرد: یکی از مهمترین جلوههای وفاداری به عهد ولایت، ایستادگی در برابر ظلم و استکبار و حمایت از جبهه حق است؛ اما این مسئولیت تنها به حضور در راهپیماییها و اجتماعات محدود نمیشود. عمل درست به وظایف، خدمت صادقانه به جامعه و تلاش برای گسترش ارزشهای الهی نیز از مصادیق مهم این وفاداری به شمار میرود. در حقیقت، غدیر زمانی در زندگی انسان معنا پیدا میکند که محبت اهلبیت(ع) به سبک زندگی، رفتار و تبعیت عملی از آموزههای آنان تبدیل شود.
انتهای پیام/282