به گزارش خبرگزاری تسنیم از خواف، امروزه بسیاری از پروژههای بزرگ استخراج سنگآهن در مناطق بیابانی با آب و هوای بسیار خشک، سنگآهن را با نرخ تولید بالا فرآوری میکنند. در بیشتر موارد نزدیک به بیش از 10 هزار تن در روز که منجر به تولید مقادیر زیادی باطله میشود که معمولاً بهصورت هیدرولیکی و با استفاده از آب شیرین تولید و به تاسیسات ذخیرهسازی باطله منتقل میشود.
با توجه به آب و هوای خشک، کمبود آب، نیازهای جامعه و محدودیتهای زیستمحیطی در این مناطق، استفاده کارآمد از آب در کارخانجات فرآوری سنگآهن به شدت مورد توجه قرار گرفته است. به همین دلیل، تامین آب بهعنوان یکی از عوامل محدودکننده برای تعریف پروژههای جدید و گسترش پروژههای موجود شناخته میشود.
جایگزینهای جدید تامین آب، مانند بازیابی آب از باطلهها، تصفیه فاضلاب شهری و شیرینسازی آب دریا، نشاندهنده استراتژیهای توسعهیافته توسط صنایع معدنی برای مقابله با این کمبود روبهرشد است.
با توجه به رویکرد منبعمحور شرکت صنعتی و معدنی توسعه فراگیر سناباد در منطقه سنگ آهن سنگان شهرستان مرزی خواف، نگاه ویژه مدیریت به عوامل استراتژیک داخلی در کنار تجزیه و تحلیل محیط خارجی، موجب کشف فرصت، برتری و ایجاد مزیت رقابتی در زنجیره فولاد شده است. تعهد به اصول توسعه پایدار و توجه به اهمیت مفهوم پایداری در توسعه تولید و سودآوری، نگاه ویژه به محدودیتهای زیرساختی در زنجیره فولاد همچون آب و انرژی را پررنگ میکند.
بهرهبرداری از کارخانه بازیابی آب از باطله "فیلتراسیون" در راستای استراتژیهای بهبود مدیریت آب است که مواردی همچون مسائل زیستمحیطی، مسائل فنی، چارچوبهای نظارتی سختگیرانه، درخواستهای جامعه، مزیت رقابتی و استراتژیهای مقرونبهصرفه را که منجر به کاهش نیاز به آب شیرین برای فعالیت این مجتمع صنعتی میشود، مرتفع میسازد.
حملونقل و ذخیرهسازی باطلهها نیازمند مدیریت زیستمحیطی مرتبط است. این مواد معدنی کمعیار عموماً بهصورت هیدرولیکی و با استفاده از آب، از کارخانه کنسانترهسازی به تاسیسات آبگیری و ذخیرهسازی باطله در کارخانه فیلتراسیون منتقل میشوند. لازم به ذکر است که بخش عمده آب مورد استفاده برای استفاده مجدد در فرآیند بازیابی میشود.
بهطور کلی منطقه نیمهبیابانی شهرستان خواف در استان خراسان رضوی با بارشهای اندک و تبخیر بالا، بهصورت تاریخی بر ذخایر آب زیرزمینی تکیه دارد. نرخ بارندگی پایین "بارش سالانه 150 میلیمتر یا کمتر" و نرخ تبخیر بالا "تا 7 میلیمتر در روز" که منجر به میانگین نرخ تبخیر سالانه بیش از 2500 میلیمتر میشود، ضرورت اجرای یک برنامه مدیریت آب کارآمد برای مدیریت باطلهها در طول عمر فعالیت مجتمع را مطرح میکند.
مدیریت مناسب آب، چالش اصلی صنایع، جمعیت و مقامات امروزی است. منابع آب بهطور فزایندهای تحت تاثیر عواملی همچون تغییرات اقلیمی قرار گرفته است که منجر به کاهش تدریجی جریانهای تامین آب، تغذیه و نفوذ در این حوضهها میشود.
با توجه به کمبود آب در مناطق بیابانی، تامین مداوم و نامحدود آب شیرین از منابع زیرزمینی و سطحی امکانپذیر نیست و منابع آب آشامیدنی بهطور جدی در معرض تهدید قرار گرفتهاند که بنابراین توجه به آینده و استفاده از منابع جایگزین ضروری است.
افزایش تقاضای آب در بخشهای مختلف از جمله مصارف بهداشتی، کشاورزی و تولیدی نیز موجب آسیبپذیری منابع محدود آب شیرین شده و تضاد میان مصرفکنندگان مختلف را افزایش داده است. کنترل ناکافی توزیع آب شیرین و استفاده بیش از حد صنعتی از این منابع، ممکن است در آینده موجب کمبود آب برای جمعیت محلی شود.
در این زمینه، شرکتهای معدنی میتوانند با تمرکز بر توسعه پایدار و نگاه بلندمدت، سهم قابلتوجهی در مدیریت آب و مسئولیتهای اجتماعی ایفا کنند. منابع آب شیرین برای فعالیتهای معدنی باید با توجه به اثرات زیستمحیطی و هزینههای اجرایی، بهدقت مورد مطالعه قرار گیرند و تامین آب در طول عملیات نیز باید ظرفیت رشد و پایداری لازم را داشته باشد.
استفاده از فناوریهای جدید آبگیری از باطله برای افزایش بازیابی آب، گامی مهم در کاهش تلفات ناشی از تبخیر، نفوذ و احتباس آب در فضاهای بینابینی ذخیرهسازی باطلهها است. به همین دلیل، اجرای طرحهای جدید مدیریت باطله سازگار با محیط زیست و مبتنی بر استفاده کارآمد از آب ضروری است.
در 20 سال گذشته، بسیاری از پروژههای معدنی در سراسر جهان از فناوری دفع باطله به روش باطله خشک و فیلتر شده استفاده کردهاند. این تکنیک، کیکی غیر اشباع تولید میکند که امکان ذخیرهسازی این مواد را بدون نیاز به مدیریت حوضچههای بزرگ باطله فراهم میسازد.
کاربرد این فناوری منجر به افزایش بازیابی آب از باطلهها تا 85 درصد،کاهش ردپای سدهای باطله، کاهش خطر بیثباتی فیزیکی و همچنین ارتقای درک و پذیرش اجتماعی شده است.
در همین راستا و با هدف سرآمدی در مسئولیت پذیری اجتماعی، افزایش تامین آب طبیعی برای جامعه، استقرار استانداردهای مدیریت محیط زیست و مدیریت بهینه مصرف آب، واحد فیلتراسیون "آبگیری از باطله" بهعنوان یکی از منحصربهفردترین و بزرگترین طرحهای زیستمحیطی صنعت فولاد در شرکت صنعتی و معدنی توسعه فراگیر سناباد احداث شده است.
سالانه 3 میلیون و 600 هزار مترمکعب آب از باطله در کارخانه آبگیری از باطله شرکت به چرخه تولید بازگردانی میشود و نزدیک به 2 میلیون و 500 هزار تن باطله خشک با رطوبت 17 درصد، بدون آسیب به منابع آب زیرزمینی و بهصورت ایمن ذخیرهسازی میشود.
روند آینده صنایع معدنی، تامین آب شیرین از طریق تصفیه فاضلابهای شهری و همچنین شیرینسازی آب دریا خواهد بود؛ موضوعی که نگاه آیندهنگر این شرکت نیز به آن توجه ویژه دارد و در کنار فناوریهای آبگیری از باطله، در مسیر ارتقای ضریب اطمینان و مزیت رقابتی حرکت میکند.
با این حال، همچنان نیاز به تجهیزات قابل اعتمادتر برای فرآیندهای تغلیظ و فیلتراسیون در مقیاس بزرگ و با تمرکز بر بازیابی و استفاده مجدد از آب باطله وجود دارد. اجرای یک برنامه مدیریت آب کارآمد میتواند در بلندمدت، نیاز به آب جبرانی و هزینهها را به شکل قابل توجهی کاهش دهد.
در حالیکه فعالیتهای صنعتی ارزش اقتصادی ایجاد میکنند و امکان تولید کالا و خدمات را فراهم میسازند، این فعالیتها باید همزمان با ارتقای کیفیت زندگی مردم، کاهش اثرات منفی و ترویج توسعه پایدار، ارزش اجتماعی نیز خلق کنند.
یادداشت از: مجید شاهقاسی،کارشناس ارشد صنایع معدنی
انتهای پیام/ 282